Отбасындағы тәрбиенің ерекшеліктері туралы баяндама

БҚО, Бөкей ордасы ауданы, Сайқын ауылы, Психологиялық-педагогикалық түзеу кабинетінің әлеуметтік мұғалімі Абилова Зауре Мұтиғоллақызы.

Баяндама

Тақырыбы: «Отбасындағы тәрбиенің ерекшеліктері»

Қазіргі уақытта білім берудің адами қағидасын, арнайы білім беру қажеттілктері бар балалардың тұлғасын қалыптастыруда құндылықты-бейімделу әдісін жүзеге асыру барысында психофизиологиялық дамуында кемістігі бар балалар мен жасөспірімдерді нақты әлеуметке әлеуметтік бейімделу мен интеграциялау проблемасы маңызды және өзекті болып тұр.

Өзіме келетін оқушылардың контингенттері әртүрлі: психикалық, интелектуалды және дене-бітімінде көптеген кемістіктері бар, олардың көпшілігі толық емес немесе жағдайы төмен отбасында тәрбиеленеді, осы себептен олардың әлеуметтенуі мен интеграциясы қиындайды.

Баланың ауруы не болмаса толыққанды дамымай дүниеге келуі ата-ана үшін үлкен сынақ. Оларда қорқыныш, рухани ауыртпалық, кінә сезімі пайда болып, күйзеліске алып келуі ықтимал. Отбасы үшін бұл үлкен дағдарыс, ата-аналардың көз алдында өмірдің құнсыздануы, мағынасын жоғалтуы секілді самарқау көңіл күй пайда болады.

Ерекше білімді қажет ететін бала – бұл күрделі, әрі өзінше жақындауды талап етеді. Мамандардың айтуынша, бұндай балалары бар отбасында дағдарыс өмір бойы болуы мүмкін. Сондықтан ата-анадан төзім, еңбек, мейірім қажет. Олар өз міндеттерін дұрыс орындап, қамқорлық танытуы үшін осы балаға байланысты білім мен оны тірбиелеу жолдарын меңгеруі керек. Кейбір отбасының отағасы бұл ауыртпалықты көтере алмай ішімдікке салынуы, нашақорлыққа берілуі, әйтпесе тіпті отбасынан кетіп қалуы да мүмкін. Осындай жағдайларды болдырмау үшін отбасымен әлеуметтік педагог және психолог жұмысы өте маңызды.

Мұның ең бастысы дәрігерлердің көмегі, заң орындарымен жұмыс ұйымдастыру. Отбасы мүшелеріне концультациялар беруде Мемлекеттік заң, қаулылармен таныстыру, отбасы мүшелерінің бұл мәселеде жалғыз емес екенін, олардың көмекшілері бар екенін түсіндіру. Осының өзі бір жағынан рухани қолдау болса, екінші жағынан мемлекет тарапынан материалдық көмек бар екенін ұғындырады.

Аса маңызды тұсы осындай бала егер мектеп жасында болса, оған мектеп тарапынан берілетін көмек пен баланы оқыту мәселесін шешу қажеттігі туындайды. Бұндай жағдайда әлеуметтік педагогтің жалпы жұмысына тағы бір іс- әрекет түрі қосылады.

Ерекше білімді қажет ететін бала үшін отбасы бір жағынан тіршілік қоршауы болса, екінші жағынан тәрбиелік орта. Баланың алғашқы өмір сүру мен қалыптасу қадамы отбасында өтеді. Сондықтан тұлғаның қалыптасу нәтижелігі ең бастысы отбасына тәуелді. Ерекше білімді қажет ететін бала отбасына тәуелді. Дамуында ауытқуы бар нәрестенің дүниеге келуі – отбасы және туыстары үшін қиын, ауыр сәт. Осы кезеңде баланы ары қарай тәрбиелеуге байланысты жаңа міндеттері туындайды. Бала кемістігін ата-аналар әр түрлі қабылдайды, дамуында кемістігі бар баланың болуы отбасының әлеуметтік мәртебесінің өзгеруіне әкеліп соғады.

Ерекше білімді қажет ететін баланы сауықтыру жұмысын отбасындағы барлық мүшелерінің, жақындарының қолдауымен ұзақ, қалыпты әрі жүйелі жүргізу осы отбасына ерекше бір көмек. Бұндай отбасында «Бала үшін отбасы не істеу керек?» деген сауал туындайды.

Әлеуметтік педагог, психолог, дефектолог және басқа да мамандар, ең алдымен, оның дамуындағы проблемаларға сәйкес өз баласына тән қажеттіліктер мен мүмкіндіктерін анықтап алу керек екенін ата-аналарға атап көрсетеді. Бұл тиімді емделуге және қатарға қосу, реабилитация жолын таңдауға көмектеседі және баланың отбасындағы өмірге бейімделу мүмкіндіктерін анықтап береді.