Педагог мамандарға арналған психологиялық жаттығулар жинағы

ПЕДАГОГ МАМАНДАРҒА АРНАЛҒАН ЖАТТЫҒУЛАР

«Қожайын» жаттығуы

Әрбір жеке тұлға - өз ісінің қожайыны. Кәсіпкер, басшы, директор және т.б. қызметтер де қожайын болудың бір саласы. Адамның қожайын сезімін ояту үшін, тренингке қатысушыларға жаттығу жасату қажет. Біз топ мүшелерінің ішінен бір қатысушыға қожайын рөлін ойнау ұсынады. Барлығы оны қожайын ретінде санауы керек. Ол барлығына бұйрық береді. Дауыс ырғағы көтеріңкі, жуан, аудитория еститіндей темпте болуы міндетті. Ол қатысушыларға кез келген әрекетті бұйрық беру арқылы орындата алады.

Ескерту: Барлық қатысушылар осы рөлде ойнауларына болады. Соңында топ оның рөлді қалай ойнағандығын бағаланды (0-9). Егер қатысушы 0 балл алатын болса онда жаттығу қайталанылды. Қожайын қызметіне түсу үшін қатысушыға өзіндік ішкі дайындық, ойын тиянақтауға уақыт берілді.

«Ішкі сәуле» жаттығуы

Жаттығу жас мамандармен жеке-жеке орындалды. Мақсаты: ішкі тыныштықты қалпына келтіреді және шамадан тыс шаршаудан көмектеседі. Жаттығуды орындау үшін дәрігерлерді ыңғайлы етіп орналастырдық.

Ережесі: Егер орындықта отырса аяқты еркін созып, басты артқа түсіріп, қолды алдыға қою керек. Қатысушылар толық ыңғайлы жағдай жасағаннан кейін оларға көзді жұмып жаттықтырушының айтқанын сезінуді талап еттік. Қатысушыға: «Сіздің басыңыздың ішінде, жоғары жағында жарық сәулесі пайда болды. Жарық сәуле жарқырап басыңыздан төмен асықпай қимылдап барады. Өзінің қозғалысымен беттің барлық бөліктерін, мойын, қол, йық және т.б. мүшелерді жылы және жайлы жағдайға түсіріп жарқыратып кетіп барады. Жарық сәуле жүріп өткен жердердің қыртыстары жазылды, көздің жарығы ашылды, иық кеңейді және т.б.» - деген сөздермен қатысушылардың бойына жаңа талпыныс күшін ұялатып, шаршауды басады, рахаттану сезімін орнатады. Дәрігерлерге жаттығуды орындағаннан кейін мына сөздерді айтқыздық: «Мен жаңа адам болдым! Мен күшті, шыдамды адам болдым! Мен барлық істі жақсы орындаймын!».

«Пресс» жаттығуы

Жаттығу мамандардың жағымсыз эмоциясын шығаруға, ыза, ашулану, қобалжудың алдын алуға көмек беру. Жаттығуды жұмыстан шаршап келгенде, кез келген психологиялық қысымды жағдайдан кейін, қызметтік стресстен кейін жасауға болады. Маман өзінің көкірек деңгейіне дейін іштей қатты прессті сезінеді. Пресс арқылы жағымсыз эмоциясын басады және ішкі қысымды шығарады. Жаттығуды орындау барысында денеде іштей физикалық ауыртпалықты нақты сезіну қажет.

«Жеке тұлға және маман» жаттығуы

Мақсаты: Өзінің кәсібіне деген қатынасы: психикалық қуат көзінің тасуы, мәселелерді басқара алуы, бөле білуі, ішкі күштерді анықтау және өсу бағытын түсінуі. Жұмыста жағымсыз эмоцияның, қысымның күшеюіне қарай психологиялық қолдауды алуы.

Жаттығу сәлемдесуден басталады. Жүргізуші Сіздер Нобель сыйлығының иегері болып жатырсыздар. Сіз туралы қандай тақырыпта мақала жазылсын. Мысалы: «Ең батыл мұғалім», «Білікті маман» және т.б. Қатысушыларды бір сәт болашаққа саяхат жасату арқылы таныстыру. Мәселенің өзектілігі психологиялық тұрғыда жеке тұлғаның барлық уақытта кәсіби дамуға, біліктілігін жетілдіруге дайын болуы, жаңа білім мен іскерлікті толықтыру әрекеті, өзіндік ынтасы мен талпынысынан көрінеді. Кәсіби құзыреттілікті қалыптастыру.

«Менің кәсіби жұмысым, отбасы шаруам және жеке

өзіме көңіл бөлуім» жаттығуы

Қатысушыларға парақ таратылып, оның ортасына дөңгелек салынған. Сол дөңгелектің ішін үшке бөлу, қандай арақашықтықта өзі болжау. Нақтылап әрекеттер қаралатылатын ұпайға шағу арқылы көрсету және қанша уақыт бөлінетінін өзі талдау. Соңында жұмыс барысында не сезінгені туралы баяндау.

«Мен үйдемін, мен жұмыстамын» жаттығуы

Нұсқау: парақты екіге бөлу.

Мен үйдемін Мен жұмыстамын

Мен үйде ешқашан ............ Мен жұмыста ешқашан .......

Ұқсас мінез-құлық (үйде, жұмыста);

Қарама-қарсы мінез-құлық;

Жалпы сипаттың болмауы;

Осы сипаттағы сіздің қатынасыңыз.

«Мен қандай маманмын» карикатура жаттығуы

Өзін әзіл-оспақ етіп салу, онда өзін дамытуға, кәсібіне байланысты қалыптастырған қасиеттерін (эмпатия сезіміне өзгенің ене білу, қарым-қатынас, бағаламай тек тыңдай білу, мейірімділік, икемділік, құзыреттілік, шығармашылық).

«Менің жұмысым» ассоциация жаттығуы

Нұсқау: бір парақты бес сызыққа бөлеміз. Бірінші сызыққа 16 ассоциациялық сөз топтастыра отырып, 8 ассоциациялық сөз қалдыру. Үшінші қатарға тағы сөздерді біріктіре отырып 4 – ассоциациялық сөзге әкелу. Екінші қатарға 2-сөзге соңғы қатарға бір сөзге әкелу болып табылады.

Психологиялық қолдау көрсету және кері байланыс:

Бір парақты төртке бөледі, үш бөлігіне оң жағындағы үш адамға жағымды мағынада, сол адамда қай жағы жақсы дамыған, ал қай жағына көңіл бөлуі қажет екенін жазып беру. Ал төртінші бөлікке өзінен бүгінгі кездесуден алған әсері туралы жазып қалдыруды сұрау.

«Қысым және босаңсу» жаттығуы

Бұл жаттығу қиын науқастармен жұмыс жүргізгеннен кейін денедегі қысым мен тітіркенуді шығарып тастауға бағытталған.

Қатысушылар тік тұрып өздерінің оң қолдарына барынша қысым туғызады. Бірнеше секунд өткеннен кейін қолын босатады. Келесі қолына да осындай жаттығу жүргізеді.

«Жалын-мұз» жаттығуы

Қатысушылар тік тұрып «Жалын дегенде» жылдам барлық дене бұлшық етімен қимыл-қозғалысқа түседі. Әрбір қатысушы оны өз ырқына қарай алады. Ал «мұз» дегенде сол тоқтаған кейпінде қалшиып қалады. Жүргізуші бірнеше рет бұл үрдісті қадағалайды.

«Зейінді аудару» жаттығуы