Популяция туралы түсінікке арналған биология материалы

Популяция туралы түсінік

«Популяция» ұғымы лат. populus - халық деген мағынаны білдіреді . Бұл терминді алғаш рет дат генетигі В.Л.Иогансен қолданды .

«Популяция» ұғымы биологияда негізгі ұғымдардың бірі , ал популяцияны генетикалық , эволюциялық және экологиялық тұрғыдан зерттеу жұмыстары ерекше бағытқа - популяциялық биологияға бірігеді . Популяциялық экология немесе демэкология осы бағыттың бір бөлігі болып табылады .

Популяция туралы түсінік әрбір түр белгілі бір аумақта - ареалда тіршілік етеді . Көбіне ареалдың әр жерінде орналасқан особьтар топтары бір-бірімен байланыса да алмай , шағылыса да алмай бөлектеніп өмір сүреді . Бұл топтардың саны түрдің санына , тарихи ( филогенетикалық ) жасына , ареалдың аумағына және басқа да себептерге байланысты . Популяция - тіршілік циклдары , морфологиялық белгілері ұқсас , генефондары ортақ особьтар жиынтығы

Бір популяцияға жататын азғалар бір-біріне қоршаған ортаның факторлары немесе басқа да бірге тіршілік ететін түрлерден кем әсер етпейді . Популяцияда тұраралық қарым-қатынастың барлық формалары кездеседі . Алайда популяцияда көбіне бәсекелестік және мутуалистік ( бір-біріне пайдалы ) байланыстар қатты байқалады . Популяциядағы өзіндік түруші қарым қатынастары - бұл ұрпақ әкелуге қатысты байланыстар ; әртүрлі жынысқа жататын особьтар арасындағы және ата-аналары мен ұрпақтары арасындағы байланыстар .

Түрдің популяциялық құрылымы

Түрдің популяциялық құрылымы әрбір түр белгілі бер территорияда ( ареалда ) тіршілік ете отырып сол территорияда популяциялар жүйесі ретінде көрінеді . Түр тіршілік еткен ареал неғұрлым күрделі , бөлшектенген болса популяциялар арасындағы алшақтық та соғұрлым жоғары болады . Алайда түрдің популяциялық құрылымын оның биологиялық ерекшеліктері - особьтардың қозғалу белсенділігі , табиғи кедергілерді , тосқауылдарды жеңе білуі және т.б . анықтайды . Егер түр мүшелері үлкен кеңістікте үнемі қозғалып , араласып жатса мұндай түр аз ғана ірі-ірі популяциялардан тұратын түр болып сипатталады . Көшіп-қону (миграция) қабілеттілігімен әдетте солтүстік бұғылары , Африка саванналарындағы тұяқты жануарлар ерекшеленеді . Олар маусымдық көшіп-қону кезінде жүздеген шақырым жерлерді артқа тастайды . Мұндай түрге жататын популяциялардың шекаралары әдетте , үлкен географиялық тосқауыл , бөгеттер - үлкен өзендер , тау жоталары т.б . бойынша өтеді .

Популяция гомеостазы

Популяция гомеостазы Популяциялардын ішкі тұрақтылығын өз механизмдері арқылы реттеуін гомеостаз, ал популяцияның сандық , мөлшерінің орташа шамадан ауытқуын олардьщ динамикалық тепе- теңдігі д en, яғни , белгілі бір жағдайдағы популяциялық өз санын бір қалыпты ұстап тұруын атайды . Әрбір жүйенің тіршілік етуі - оның құрамы мен құрылымы , ішкі байланыстары және уақыт пен кеңістіктегі өзгерісі өзін-өзі реттеу арқылы жүзеге асып отырады . Өзін-өзі реттеу - ағзалардың үнемі өзгеріп отыратын орта жағдайларында тіршіліктерін сақтап қалу үшін бейімделуі , ыңғайлануы .…