Қалалық сәулет өнері туралы ашық сабақ жоспары

«Б.Жұмалиев атындағы орта мектеп» ММ

Тақырыбы: Қазақстанның ХIV – XV ғасырлардағы қалалық сәулет өнері, кесенелер, сәндік қолданбалы өнер

Дайындаған:

Л.Н.Гумилев атындағы ЕҰУ Тарих факультеті

Тарих мамандығының

тәжірибеден өтуші студенті

Камидуллаева М.Е

Сабақтың тақырыбы: Қалалық сәулет өнері, кесенелер, сәндік қолданбалы өнер

Сабақтың мақсаты: Қазақстанның ХIV – XV ғасырлардағы сәулет өнерін, қолданбалы өнер, архитектуралық құрылыс жүйелері туралы білімдерін арттыру.Оқушылардың пәнге қызығушылығын арттыру, өз бетімен жұмыс жасауға дағдыландыру, ойлау, іскерлік қабілеттерін дамыту.

Сабақтың әдісі: «Көш», «Балықшылар», «Сырлы ауыл», «Қазыналы әлем» әдістері арқылы сұрақ – жауап, баяндау, түсінік беру.

Сабақтың көрнекілігі: түсті қағаздар, карта, интерактивті тақта.

Пән аралық байланыс: Қазақ тілі мен әдебиеті, география, бейнелеу.

Сабақтың барысы:

I. Ұйымдастыру. «Көш» ойыны.

Оқушыларды топқа бөлу. (IV топқа, төрт көш Оңтүстік Қазақстан жеріне саясахатқа шығамыз. Жолда бірнеше кедергілерге кезігіп, солардан сұрақ жауап арқылы жол тауып өтеміз.Бұл...)

II. Өткен сабақты жүйелеу. «Балықшылар» ойыны.

1. Топпен үйге берілген тапсырманы сұрақ жауап арқылы орындау. (Бұл ойын барысында топтық жұмыс, яғни көш кезіндегі кедергілердің бірі, жолдан азық алу, Арал теңізінен балық аулаймыз. Әрбір көшке үш сұрақтан. Дұрыс жауап(балық беріледі) барысында көшке ілесіп отырады.)

2. «Сырлы ауыл» ойыны. (Көш бір ауылға келіп тоқтап,мәдениетіне ерекше көңіл бөледі... Суреттер беріледі.)

ІІІ. Жаңа сабақты түсіндіру. (Көшпен Оңтүстік Қазақстан жеріне келіп, біраз аялдаймыз.Сол жердің қалалық сәулет өнерімен танысамыз.)

IV.Бекіту, жинақтау. «Қазыналы әлем» ойыны. (топтарға жаңа тақырып бойынша тапсырмалар беру)

V. Қорытындылау, бағалау

VI. Үйге тапсырма беру

Үй тапсырмасын сұрау:

Балалар біз өткен сабақта Отандық тарихтың ең негізгі тарауларының бірі Қазақстанның ХIV-ХV ғасырлардағы мәдениеті тақырыбын өткенбіз, сол тақырыпты қарай меңгергендерінді білу үшін мына сұрақтарға жауап беріп көрейік.

«Балықшылар» ойыны.

2. Топпен үйге берілген тапсырманы сұрақ жауап арқылы орындау. (Бұл ойын барысында топтық жұмыс, яғни көш кезіндегі кедергілердің бірі, жолдан азық алу, Арал теңізінен балық аулаймыз. Әрбір көшке үш сұрақтан. Дұрыс жауап(балық беріледі) барысында көшке ілесіп отырады.) 1. Материалдық мәдениет дегеніміз не? 2.ХІҮ-ХҮ ғ. материалдық мәдениетке нені жатқызуға болады? Ж:Материалдық мәдениетке-киім-кешек,еңбек құралдары,құрал-сайман,ыдыс-аяқ. 3.Киіз үйдің қандай түрлерін білесің? Ж:6 қанатты үй, 12 қанатты, 36 қанатты 4.Қазақтың киім кешектері негізінен неден жасалған? Ж:Жүн мен теріден,матадан жасалған. Сол сияқтытеріден және жүннен аяқ киімдер тіккен. 5.Қандай тағам түрлерін білесіңдер? Ж:Негізгі тамақтары сүттен, еттен,дәнді-дақылдардан жасалған.

Сүт тағамдары-айран, май, ірімшік, қатық шұбат, қымыз т.б 6.Қандай құрал-сайман түрлерін білесіңдер?

Ж:Ер-тұрман, жүген құрық, арқан, желі, көген сияқты құрал-жабдықтарды пайдаланған. Қар-жарақтың садақ, найза,қылыш,шоқпар сияқты түрлерін соғыс жағдайында қолданған. Рухани мәдениет бойынша сұрақтар: 1.Рухани мәдениет дегеніміз не? Ж: Белгілі бір кезеңде өмір сүрген халықтың жан-дүниесінің көрінісі. Халықтың әдет-ғұрпы, салт-санасы, ауыз-әдебиеті, аңыз,қиял-ғажайып әңгімелері, діни наным-сенімдері жатады. 2.Фольклор дегеніміз не? Ж: Ел ішінде айтылып жүрген ертегілер, аңыз әңгімелер, мақал-мәтелдер, жұмбақтар эпостық жырлар жатады. 3.Қандай ертегілерді білесіңдер? Ж: «Ер төстік», «Жоямерген», «Керқұла атты Кендебай», «Құламерген» т.б. 4.Қандай эпостық жырды білесің? Ж: «Қобылынды батыр» жыры. 5.Алтын Орда ыдыраған кезде пайда болған тарихи батырлық жырлар? Ж: «Ер тарғын», «Орақ-Мамай», «Ер Қосай», жырлары елін- жерін жаудан қорғаған батырлар бейнесін жырлайды. 6.ХІҮ-ХҮ ғасырлардағы қыпшақ тілінде жазылған туындылар? Ж: «Кодекс-Куманикус», «Оғызнама», «Жүсіп - зылиха», т.б. 7.Қандай күйлерді білесіңдер? Ж: «Ескендір», «Қамбар батыр», «Шора батыр» тәрізді күйлер.Алтын Орда дәуірінен келе жатқан «Жошы ханның жортуы», «Ақсақ құлан», «Ел айырылған», «Сағыныш» сияқты күй аңыздар халқымыз

Ж:Тіл көзден сақтайтын белгі зат. Ол негізінен киелі аң құстың тісі, тырнағы,қауырсыны түрінде болып келеді.

Тарихисынақхат • Мәдениеттүрлері _______ мәдениетжәне_________ мәдениет. • ХІІІ ғасырда_________ шөлдепкележатқандақыпшақтар _________ сусынберді дейді ол“________”. • Ауызәдебиетіндекеңтараған ертегілер__________________________________________ __________________ • ХIV-XV ғҚазақстандару тайпаларының әдеби туындылары____________ түріндедамыды. • Аспаптықмузыкатуындылары ______________________________________ дегенкүйлері белгілі.

Сырлы ауыл: Киіз үйдің баулары: таңғыш, бас арқан, шалма, желбау, басқұр,үзік бау, бел бау. Киіз үйдің сыртқы жабдықтары: туырлық, түндік, үзік және киіз есік.

Жаңа сабақ: (Көшпен Оңтүстік Қазақстан жеріне келіп, біраз аялдаймыз.Сол жердің қалалық сәулет өнерімен танысамыз.)

Жоспары:

1. Арыстан-баб кесенесі. 2. Қожа Ахмет Яссауи кесенесі. 3. Көккесене күмбезі. 4. Алаша хан кесенесі. 5. Рабиға Сұлтан Бегімнің кесенесі.

Миға шабуыл: 1) Сәулет өнері жайлы не білесіңдер? 2) Кесене туралы түсінігіміз қандай?

- Сәулет (архитектура)- латын сөзі.Жобасы күрделі, биік, әсем салынған сәулеттік ғимарат; - Кесене- белгілі адамдардың құрметіне қабір басына тұрғызылған діни құрылыс;