Қара сабын алу және оның қасиеттері туралы жұмыс, 8 сынып

«Тінәлі негізгі жалпы білім беретін мектебі» КММ

Тақырыбы: «Қара сабын алу және оның қасиеттері»

\Жобалық жұмыс\

Орындаған: Қабесова Әсемгүл 8 сынып оқушысы

Жобалық жұмыс жетекшісі: Ихсанова Г.Қ.

Ғылыми жобаның жоспары

І. Кіріспе ...........................................................................................3 бет

1.1 Қара сабын туралы мәлімет .............................................4 бет

ІІ. Негізгі бөлім ..............................................5 бет

Зерттеу бөлімі

а) Зерттеу әдісі

б) Зерттеу жаңалығы мен зерттеу дәрежесі

в) Зерттеу қорытындысы

2.1. Қара сабынды қалай алдым ? . ............................. 6 бет

2.2.Сақардың химиялық құрамын анықтау? ..............................7 бет

2.3.Қара сабын алудың реакция теңдеуі? ..............................8 бет

2.4. Қара сабынның емдік қасиеті .............................. 9 бет

Қорытынды.................................................................................10 бет

Пайдаланған әдебиеттер..............................................................11 бет

І. Кіріспе

1.Болжам:

Қара сабын табиғатқа зиян тигізбесе және адамға пайдалы болса, оны кең көлемде өндіріп күнделікті қолданып жүрген сабындармен қатар пайдалануға болады.

2. Жобаның мақсаты: Ұлттық тұрмыстық дәстүрінің тарихын, ұлттық мәдениетінің, кәсіпшіліктің шығуымен, әр түрлі заттарды технологиялық процестермен әдіс- тәсілдермен машықтандыра отырып өнімдер өндірудегі әдістерін көрсетуде сабын алудың ұлттық әдіс- тәсілдерімен химиялық жолмен жасап тәжірибе жүзінде іске асыру ұлттық технологиямен алынған қара сабынның ерекшеліктерін табу. Қара сабынның жасалу жолын біле отырып, оның адамға тигізер пайдасын оның қасиеттерін анықтау, ұрпаққа жеткізу болашақта қолдану.

Күтілетін нәтиже:

Ізденіс жұмыстарының нәтижесінде өсімдіктердің бағалы қасиеттерін оның табиғаттағы, адам өміріндегі алатын орның анықтап, табиғатты аялай білудің маңызын түсіну.

Зертханалық жұмыс барысында түрлі химиялық реакциялардың теңдеулерін жазып, есептеу тәсілдерін және хиимялық заңдылықтарды, көптеген ғылыми әдебиеттермен жұмыс істеудің әдіс-тәсілдерін үйрету.

Қазақ халқының тұрмысындағы химияның маңызын зерттеу арқылы химия пәніне қызығушылық дамытып, қазақ халқының тұрмыс тіршілігіне талдау жасауға үйрету.

Алған білімді күнделікті тұрмыста, өмір тәжіриебесінде пайдалана білу.

1.1 Қара сабын туралы мәлімет.

Баяғы заманда өмір сүрген халқымыз көшіп –қонып, жаз жайлау, қыс қыстауда күнелтіп жүріп өзінің кір –қоңын, киім –кешегін мұнтаздай таза ұстаған. Даласы қалай таза болса үй –іші де сондай ретті, оюлы сырмағы қағулы, түскиіз шымылдыгы жуулы тұратын. Әсіресе халық өзі қолдан жасайтын қара сабыны кірді кетірумен емдік қасиетімен үнемділігімен ерекше.

Сабын – жоғары май қышқылдарының тұздары. Жалпы химиялық формуласы: RCOOMe. Тарихта сабын туралы мәліметтер ерте кезден белгілі. Мысалы: римдіктердің сабын қайнатқаны туралы дәрігер Галеннің шығармаларында жазылған : Әбу Әли ибн Сина өз қолжазбаларында шығыс елдерінде сабын қолданғаны және Византияда сабын жасалғандығы туралы мәлімет берген.

Дені сау адам – табиғаттың ең қымбат жемісіАдам - табиғаттың перзенті, бір бөлшегі. Табиғат - адамның асыраушысы, яғни тамағы, киімі, үй - панасы, дәрі - дәрмегі. Әрбір тұтынған затымыз таза табиғи болса - деніміз сау болады. Бүгін мен сіздерге таңғажайып табиғаттан алынатын - қара сабын туралы мағлұмат бермекпін. Медицина дамымаған кезде жұқпалы дертпен қалай күрескен? Қазіргі дәріхана сөресінде толып тұрған дәрі - дәрмек орнына не қолданған? Міне, осы сұраққа жауап іздедім. Тапқан жауабымды сіздерге жеткізсем деп едім. Ғажайып табиғаттың сырын білген халқымыз жұқпалы дертке ем болатын және адам қажетіне жараған сабынды ерте кезден – ақ қолдан әзірлеген.Алабота (лат. Atriplex) — біржылдық шөп текті өсімдік.Биіктігі 20 — 80 см, кезек жапырақты, шөлге шыдамды өсімдік. Денесінде ұсақ тозаңы болады. Орталық Азияға, Қытайдың батыс бөлегіне (лат. Atriplex centralasiatica), және өзге бір түрі Сібірге көп тараған. Жемісін күзде жиып алып дәріге пайдаланады. Қара сабынды жасардағы ырымдар:1. Қайнап жатқан сабынды ешкімге көрсетпеген2. Дайын сабынды қатқанша ешкімге бермеген3.“Бұзаушық” сабын жасап, жас аналарға берген4. “Сопақша” сабынды қызмет көрсеткен қыз - келіншектерге берген.

ІІ. Негізгі бөлім. Зерттеу бөлімі

а) Зеттеу әдісі:

Зеттеуде жинақтау саралау әдеби – ғылыми талдау химия лабораториясында қара сабын құрамындагы заттарға сапалық реакция жасау басшылыққа алынды.

б)Зерттеу жаңалығы мен зерттеу дәрежесі.

Ерте заманда халқымыз өзі жасап пайдаланған осы заттың ұмыт болып бара жатқан жасалу жолын қайта жаңғыртып оның пайдасы жайында кең көлемде мәлімет жұмыс болып табылады.

в)Зерттеу нәтижесі.

Қара сабын туралы пайдалы да қажетті тарихи және гылыми сипаттагы деректерді енгізе отырып оны жасайтын заттарга химиялық зерттеу жүргізілді.

2.1 Қара сабынды қалай алдым?

-Қара сабынды алу үшін мен қайың өсімдігін пайдаландым

-Қайыңның қабығын жинадым

-Қайыңның қабығын өртеп оның күлін алдым