Қара және түсті металдар мен қорытпалары

Қара және түсті металдар Және оның қорытпалары

Қара металдар

Қазақстанда 1000-нан астам қара металдар кендері мен кенді белгілер анықталған . Темір , хром, маганец және титан кендерінің кенорындары өндіріледі . Баланспен ескерілген (17 кенорны ), баланстан тысты (11кенорны) қоса алғанда темір кендерінің қосында қоры 17 млрд. т. Осының 95% бес ірі кен орындарына келеді : Қашар , Сарыбай , Соколов, Аят , Лисаков . Барлық кен орындары Солтүстік Қазақстанда ( Торғай иілісінің солтүстік - батыс бөлігі ) шоғырланған . Мұнда жалпы қоры 1,3 млрд. т болатын барланған қосалқы жеті кен орындары бар ( Шатыркөл , Сор, Оңт-Сарыбай , Ломоносов, Алешин) біреуі сүрленген Қоржынкөл және екеуі баланстан тыс Адай және Бенқалы кен орындары . Қазақстандағы марганец кендерінің балансты қоры 400 млн. т астам . Марганец кенорындарының барлығы 11-ы ескерілген . Болжау қоры 850-900 млн т бағаланып отыр . Негізгі қор (99%) Орталық Қазақстанның Атасу кенді ауданында шоғырланған ( Батыс Қаражал , Үшқатып III, Үлкен Қытай , Қамыс кен орындары ). Қалған кен орындарының үлесіне 6 млн. т- ға жуық келеді . Сонғы жылдары бекітілген қоры 10,4 млн. т, жаңа Тур кен орны барланған .

Түсті металдар

Қазақстанда түсті металдардың ірі шикізат қоры құрылған . Алдынғы қатарды мыс, қорғасын және мырыш , қор бойынша республика дүние жүзінде сәйкесінше үшінші , екінші және бірінші орында . Түсті металдар бойынша материалды-шикізат потенциалы ерекше және ауқымы бойынша ірі кенорындарына негізделген . Мысты кеннің қоры бойынша дүние жүзінде Қазақстан алдынғы орындарға ие . Баланспен 30 кенорны бекітілген . Осының ішінде республикамыздың мыскенді өндірісінің шикізат орталығы болатын , пайдалы қазбалар қоры мен құрамы жағынан ерекше Жезқазған кенорны . Ірі кенорындарына жататындары Қоңырат , Ақтоғай , Айдарлы, Жаман Айбат , Бозшакөл , Көксай , Қарақамыс , Самара. 70-ке жуық кенорындарының ішінен 30 жеке мыскенді , ал қалғандары кешенді , мысқұрамды болып табылады . Қазақстан қорғасын мен мырыш қоры бойынша дүние жүзінде алғашқы орындардың бірінде . Республикамызда мырыш пен қорғасынның 100-ден аса кенорындары анықталған . Баланспен 58 кенорны ескерілген , осының ішінен 44 кенорнында мыс пен мырыш бір ескерілген (Зорин, 1996).

Түсті металлургия: кешен ішіндегі кешен

Дүние жүзінде 70-тен астам түсті металл балқытылады . Оларды 14 сала өндіреді . Олардың барлығы қосылып , түсті металлургияны құрайды .

Түсті металдардың көп бөлігі аз уақыттан бері ғана пайдаланыла бастады . Ғылыми-техникалық революцияның нәтижесінде кеңінен қолданысқа түсті.Реактивті ұшақтар , ғарыш кемелерін , атом реакторларын жасау үшін ерекше қасиеттері бар, мүлдем жаңа конструкциялық материалдар қажет . Ондай қасиеттер тек түсті металдарда ғана бар.

Бұл « түсті біртектілерде » өндірістің сан алуан қажеттіліктеріне жарайтын металдар бар.

Қорғасын , никель және қалайы жемірілмейді (коррозия), титан ыстыққа төзімді келеді , ал күміс , мыс және алюминий жоғары электр өткізгіштігімен ерекшеленеді . Сондықтан олардың колданылу аясы өте ауқымды : медициналық аспаптар мен материалдардан бастап күрделі электроника мен ядролық техника осы металдардан жасалады . Және әр металл « өз кәсібін тапқан ». Мысалы , алюминий « қанатты » металл болса , қалайы « консерві құтыларының металы » болып саналады .

Көптеген түсті металдардан сапасы жөнінен бастапқы материалдардан да асып түсетін қорытпалар жасалады . Мыстың қалайымен ( қола ), мырышпен ( жез ), никельмен (мельхиор), алюминиймен (дюралюминий) қорытпалары бүрыннан қолданылып келсе , ал берилий қоласы XX ғасырдың екінші жартысында пайда болды .

Түсті металдар өздерінің « салмақ дәрежелері » бойынша да ерекшеленеді . Мысалы , 2008 жылы өлемдік деңгейдегі қорытпалары галий - 95т, алюминий 40 млн тоннамен өлшенеді .

Қазақстан металдар тізімі

Егемендік алған жылдарда жаңа өндірістер мен тұтас зауыттар пайда болды . Бұл Қазақстанның түсті металлургиясы біздің еліміздің өнеркәсібі мен әлемдік түсті металлургиядағы алдыңғы орнын сақтап қалды .

Осыған орай түсті , ауыр , сирек кездесетін және басқа да металдар металлургиясын ажыратуға болады .