Қарлығаш киелі құс тақырыбына арналған бастауыш тұсаукесер

Та қырыбы: Қарлығаш-киелі құс

Қарлығаш – айыр құйрықты, қанаттары ұзын, әр i үшк i р келет i н , шағын денел i қара ала құс . Қарлығаш сөз i « қара», «ала», « құс » деген сөздерд i ң к i р i гу i нен шыққан. Торғайлар отрядына жататын құс тұқымдасы. Басқа құстардан б i р айырмашылығы – жем i н ұшып жүр i п ұстайды. Суды да ұшып жүр i п i шед i . Бауыры ақшыл, арқасы қоңыр, жасыл жылтыр болып келеді . Арктика мен Антарктидан басқа жерд i ң бәр i нде мекендейд i . Бүк i л әлемде қарлығаштың 80 түр i бар. Оның 4 туысқа жататын 5 түр i Қазақстанда кездесед i . Олар : жар қарлығашы , құз қарлығашы , қос реңд i қарлығаш, сепк i лтөс қарлығаш, кент қарлығашы. Қарлығаш — адамның досы , жанашыры , қай кезде де қамқор боп жүретін адал құс . «Қарлығаштай өртіме қанатымен су сепкен » деген теңеудің айтылуы да бекер емес .

Қазақ баласы қарлығаштың ұясын бұзбайды. Талантты жазушымыз Тынымбай Нұрмағанбетов өзінің бір кітабын «Қарлығаштың ұясы» деп атаған.

Ақын Мұқағали Мақатаев: Қарлығашым, келдің бе , қаршығадан саумысың, Аман-есен жеттің бе , айыр құйрық нау құсым. Оралдың ба, тағы да өзің өскен ұяға , Оралдың ба, сүйіктім, екеуің де бармысың . Қарлығашым, бұл қалай, қайда кеткен серігің? Зияны жоқ зиялым , өкпелетті сені кім ?

деп жырлағанда, сыңарын жоғалтқан қам көңіл құсты

жарынан айырған жесір келіншектей аяйсыз . Академик Ахмет Жұбановтың « Қарлығаш » атты

әні әлі күнге дейін әуезділігін жойған жоқ. Осы әннің желісімен «Абай» операсында алғаш рет қойылған « Қарлығаш » атты ұлттық би де ұлтымыздың рухани байлығы боп саналып келеді .

Ақ тамақ, қиылған қас, жазық маңдай, Әдемі ақша бетің жауған қардай, қарлығаш. Жайдары еркелеген жарқын мінез , Жарқ етсең жадыратар жаққан шамдай ,…