Қазақ кім десең дөңгелек үстел сценарийі 9 сынып

«Қазақ кім десең...» тақырыбындағы дөңгелек үстелдің

СЦЕНАРИЙІ

Өткізу уақыты: 19.01.2019 ж. Сағ. 12.00

Өткізу орны: «Балдәурен-Шымкент» РОСО, конференц зал.

Қатысушылар: 1-ауысымның 9-сынып оқушылары, педагогикалық ұжым.

Мақсаты: Қазақ елі өркениетінің әлемдік мәдениет пен тарихта алар орнына, қосқан үлесіне шолу жасау, салт-дәстүрі мен діни нанымдарын, тілі мен ділін, ұлттық ерекшеліктерін зерттеу, зерделеу.

Міндеті:

- өзіндік ой толғаныстарын көпшілікке жеткізуге машықтандыру;

- ұлтжандылыққа, имандылыққа , адамгершілікке тєрбиелеу;

- Отан тарихы мен ұлттық үрдіске қызықтыру.

Өткізілу түрі: дөңгелек үстел, пікір алмасу.

Қолданылатын көрнекіліктер: тақырып бойнша суреттер, қнатты сөздер, слайд, аудио, бейнебаяндар, белгілеу парағы.

Алдын-ала дайындық жұмыстары:

- кітапханамен жұмыс;

- сценарий жазу, қажетті құрал-жабдықтарды әзірлеу;

- 9 сыныптар арасынан қатысушыларды таңдау;

- сарапшыларды таңдау.

Істің барысы:

№1 Слайд Іс-шараның атауы «Қазақ кім десең...»

Жүргізуші: Сәлеметсіздерме, құрметті оқушылар, қонақтар! Бүгін біздің іс-шарамыз «Қазақ кім десең...» деген тақырыпта өрбігелі отыр. Әңгімемізді бастамас бұрын мына кіріспе бейнесюжетке назар аударайық.

№1 Бейнебаян Кіріспе «Үш таған»

Жүргізуші: Біздің ана тілімізде «үш таған» деген әдемі сөз бар. Біле білгенге бұл үш аяғы тең тұрған темір ошақ емес, тіл, дін, діл деген бір-бірімен мәндес, үндес ұғымдар. Бүгінгі таңда қазаққа осы мәселелерді кеңінен қаузайтын, қаузап қана қоймай, халықты осы үш тағанның төңірегінде ұйысып, ұйымдасып дамуына бастау болар жол іздестіретін бағдарламалар ауадай қажет.

Әр халықтың өмірінде салт-дәстүрі мен діни нанымы өте маңызды орын алады. Себебі осы екеуінің негізінде мәдениет, тіл, ішкі рухани байлық қалыптасады. Өйткені біздің салт-дәстүріміз, дініміз, тіліміз, тарихымыз бір. Сайын даланың төсінде еркін көшіп ғұмыр кешкен халқымыздың салт- дәстүрімен діни нанымдарын, әдеби, тарихи деректерді пайдалана отырып зерттейік те, зерделейік.

Келесі кезекте Сіздерді ойталқымыздың шарттарымен таныстырып өтейік. Біздің ойталқымыз 3 кезеңдік тақырыптарға бөлінген. Олар: тіл мәселесі, дін және діл мәселесі. Дөңгелек үстелдің қатысушылары аталған кезең тақырыптары бойынша ой бөлісіп, пікір таластырады. Көрермендер де өздерінің пікірлерін айтып, қатысушыларға сұрақтарын қоюға болады.

І кезең. Тіл мәселесі

№2 Слайд «Ана тілін білу – парыз...»

Жүргізуші: Тіл мәселесі – бұл күрделі саяси мәселе. Әрбір ұлт қалыптасқаннан соң, өзінің ұлт екенін дәлелдейтін, өзгеше айтқанда тілін, дінін, тарихын, жерін қалыптастырады. Ана тілі – әр халықтың түп тамыры, асыл қазынасы, ата-бабасы қалдырған мол тарих пен мәдениетінің айғағы әрі шежіресі, өзін де өзгені де танып білетін рухани байлықтың асқар шыңы. Тілді құрметтеу әуелі өзіңді, содан соң, еліңді құрметтеу болмақ. Ана тілі қазіргі ұрпақ өссе өсіп, дамып, өшсе өшіп, өлі тілге айналмақ. Бірақ рухы асқақ халқымыз мәңгі өрлеп, ұлы қадам жасау үшін жаралған. Осы тақырыптағы бейнебаянды тамашаласақ.

№2 Бейнебаян «Тіл – ұлттың басты негізі»

Жүргізуші:

Бүгінде асқақ тіл, қыран тіліміз әлі де болса адымын алшақ аша алмай, қанатын кеңге жая алмай өзге тілдің көлеңкесінде қалып келеді. Тамыры тереңге кеткен бәйтеректің нәрінен таралып өскен бұтақтары мен жапырақтары өзіне тиесілі нәрлі қуатқа қана алмай отыр.

№3 Слайд Сұрақ (Тіл мәселесі)

Сұрақ: Қазіргі таңдағы қазақ тілінің жағдайына көңілдерің тола ма? Тіліміздің мәртебесін арттыру үшін қандай әрекеттер қажет деп ойлайсыңдар? ( Жауаптар тыңдалады).

Жүргізуші: Елбасымыз өзінің кезекті Халыққа Жолдауында 2025 жылға дейін Латын графикасына көшу мәселесін көтерді. Бұл – іргелі бастама. Себебі жаһандану заманында тәуелсіз еліміздің тасада қалуына жол жоқ. Алайда бұл бастаманы ғалымдар мен зерттеушілер, еліміздің азаматтары түрлі жағдайда қабылдауда. Бірі – кириллицада қалуымыз керек деп жатса, көбі жақын арада графиканы ауыстыру керек деп жатыр. Олай болса мына бір бейнебаянға назар аударайық.

№3 Бейнебаян «Латын графикасы»

Сұрақ: Ал сендердің ойларыңша латын графикасына көшу үрдісі қаншалықты маңызды? ( Жауаптар тыңдалады).

ІІ кезең. Діл мен дін мәселесі

№4 Слайд «Адамға екі нәрсе керек тегі...»

Жүргізуші: «Адамға екі нәрсе тірек тегі: бірі – тіл, бірі – ділің жүректегі» демекші, келесі кезең діл мәселесіне тоқталайық. Қазақта «Малым – жанымның садағасы, жаным – арымның садағасы», «Өлімнен ұят күшті» деген мақалдар бар. Бұдан байқағанымыз, ата-бабамыз бар жиған байлығынан да, тіпті ең қымбат нәрсе, өмірінен де ар-ұятты жоғары қойып, намысшыл болған. Бұл бір айтыла салған тегін сөз емес, бұл – тарихи шындық. Оның дәлелі – бүгінгі тәуелсіз қазақ елі, оның болашағы – сіздер мен біздер. Әйтпегенде ат төбеліндей қазақты кезінде жоңғарларды құртқандай Қытай, түркі тілдес Сібір халықтарын жұтқандай Ресей түбіне жетіп тынар еді. Бірақ тістері батпады. Аталарымыздың ділі мықты еді. Біз осыны білеміз бе? Осы тақырыптағы бейнебаянды тамашаласақ.

№4 Бейнебаян «...жаным – арымның садағасы» (Діл мәселесі)

Жүргізуші: Жаһандану дәуірі көптеген жаңалықтармен қатар біршама қауіпті істерді ортаға шығарды. Ол әсіресе ұлттық құндылықтардың жойылып, жалпыға ортақ (батыстық, еуропалық) мәдениетті…