Қазақ тіліндегі тілдік дағдыларды дамыту тесттері

«Тестілеу технологиясын негізге ала отырып тілдік дағдыларды қалыптастыруға арналған тапсырмалар »

Қазақ тілін тіл үйренуші қандай деңгейде меңгерді жəне шынайы тілдік жағдаятта қалай пайдаланады деген түйткілді сұрақты шешудің негізгі жолы қазіргі уақытта тестілеу технологиясы болып саналады. Тест тапсырмасын əзірлеуде талаптарға сүйене отырып əзірлеу керек жəне де тапсырмаларды дайындау барысында тест тапсырмаларының мазмұны мен құрылымы əрбір тілдік деңгейлерге сəйкес болуы шарт. Себебі тест тапсы-рмалары тек тіл үйренушінің тілді қандай деңгейде меңгергенін ғана анықтап қоятын тілдік көрсеткіш қана емес, бұл сынақ нəтижесі оқыту үдерісінде тіл үйренушінің қандай тілдік дағдыларды дұрыс меңгере алмағанын айқындайтын, оқыту барысында қандай материалдарды, қай тіл ұстарту сабақтарын пысықтай түсудің керек екенін анықтайтын педагогикалық өлшемдік құрал да болып табылады.

Тест бағаланушыға да, бағалаушыға да көмектеседі, яғни тестілер қол

жеткен прогресті растайды жəне болашақ жұмысымызды жақсы жақтарға

бұруға, ілгерілеуге бағыттайды.Түйіндей айтсақ, жақсы тест аудиторияда тест тапсырушының моральдық ахуалын жақсартуға, оны қолдауға көмектеседі, сондай-ақ көмекші оқу құралы да болып табылады.

Қазақ тілін шет тілі ретінде өзге тілді мектепте оқыту үдерісінде оқушының тілді меңгеру деңгейін грамматикалық тұрғыдан емес, тілдің қатысымдық аясын қаншалықты игергенін анықтау маңызды болып табылады.Сондықтан да тест тапсырмаларын əзірлеу барысында нақты өтілген материалдардың негізінде, шынайы тілдік жағдаяттарға бағыттап тест тапсырмаларын дайындау қажет.

Тест тапсырмалары білім алушының тілдік біліктілігін ғана емес, оқытудың тиісті деңгейде ұйымдастырылғанын немесе оқыту үдерісінде тіл ұстарту сабақтарында қандай материалдарды сараптау керек деген сауалдарға, оқыту ісіне байланысты тағы да басқа мəселелерді айқындап, олардың дұрыс шешімін табуға көмектеседі. Яғни тестілеу технологиясы оқушының да, оқытушының да жетістіктері мен қатар кемшін тұстарын да саралауға септігін тигізіп, тіл ұстарту сабақтарын тиімді етіп ұйымдастыруда оқу жұмысының ұтымдылығын жетілдіруге де өзінің игі ықпалын тигізеді. Тест мазмұнында мүмкіндігінше тілдік терминдер қолданылмайды, тест тапсырушы мəнмəтінге, лексика-грамматикалық құрылымдардың тіркесуіне қарай дұрыс жауапты таңдай алады» (М.Қ.Мамаева, М.С.Жолшаева жəне т.б. 2011:39). Тест тапсырмаларын орындағаннан кейін, əрине əрбір тіл үйренушінің сынақ нəтижесіне жеке-жеке талдау жасау, сабақты жеке тұлғаға бағыттап, солардың ынтасы мен

сұранысына лайықтап сабақты ұйымдастыруға əсер етеді.

Деңгейлік тест жүйесі тіл үйренушінің қай деңгейді қаншалықты

дəрежеде меңгергенін, оның тілдік білімінің деңгейін анықтап қана қоймай,

оқытушыға да өз жұмысын дұрыс бағалауға көмектеседі.Тест тапсырмалары тілдің бір ғана аспектісін қамтуға негізделмей, оның негізгі төрт аспектісі- сөйлеу əрекетінің түрлері-тыңдалым,оқылым, жазылым жəне лексика-грамматикалық құрылымын толық қамтуды мақсат етеді.

Ұсынылып отырған тапсырмалар берілген мәтін арқылы сөйлеу əрекетінің түрлері- тыңдалым,оқылым, жазылым жəне айтылым - тілдік дағдылардың қалыптасуына ықпал етеді.

Бір шәкірт ұстазымен егін алқабын аралап келе жатады. Кенет әлгі екеудің жол шетінде жатқан тозығы жеткен бір аяқ киімге көздері түседі. Шәкірт ұстазына:

– Шамасы, мынау егінші шаруаның аяқ киімі сияқты. Тығып қойсақ қайтеді? Сосын бір жерге жасырынып қалай абдырап, сасқанын қызықтайық, - дейді. Сонда ақылды ұстазы:

–Кедейлерді әбігерге салуды қызық көріп, олардың есебінен көңіл көтергеніміз адамдыққа жатпайды. Өзіңе бақыт пен шаттық сыйлағың келе ме? Онда оны мазаққа айналдырмай, керісінше, аяқ киіміне ақша салып қояйық. Сонан кейін ғана не қызық болатынын тамашалайық, - дейді.

Ұстазының ұсынысы бірден көңіліне қонған шәкірт айтқанын орындайды. Көп ұзамай екеуі жақын тұрған ағаштың артынан барып жасырынады.