Қазақ тілінен сайыс сабағының жоспары 9 сынып

12.12.2018ж.

9 «А», 9 «Б» сыныптар

«Жасай бер, Тәуелсіздігім!» атты интеллектуалды сайыс

Мақсаты:

Еліміздің Тәуелсіздігінің 27 жылдығына орай еліміздің тарихы, рәміздері, салт-дәстүрлері туралы мағлұмат беру;

Оқушыларға зияткерлік сұрақтар қою арқылы ой-санасын дамыту, білімдерін нығайтып, танымдық қабілеттерін арттыру, өз ойларын еркін жеткізе білуге үйрету;

Оқушылардың бойында ұлтжандылық, адамгершілік, тәртіптілік, тапқырлық қасиеттерін қалыптастыру.

Көрнекілігі:

Елбасы Н. А. Назарбаевтың суреті, еліміздің рәміздері, Тәуелсіздіктің 27 жылдығына арналған кітап көрмесі, нақыл сөздер жазылған плакаттар, қазақ халқының тарихи тұлғаларының, мәдениет және әдебиет өнері қайраткерлерінің суреттері, слайд - шоу, энциклопедиялар.

Ойынның барысы:

- Армысыздар сайысқа қатысушылар, ұстаздар мен көрермендер! Қазақстан Республикасы Тәуелсіздігінің 27 жылдық мерейтойына арнап ұйымдастырылып отырған «Жасай бер, Тәуелсіздігім!» атты интеллектуалды сайысымызды ашық деп жариялаймыз.

Сайысты бастамас бұрын, Қазақстан Республикасының Мемлекеттік Әнұранын орындайық.

Бүгінгі сайысымызға екі топ қатысады:

Бірінші топ «Нұрлы Жол» - 9 б сынып - капитан – Наурызбаева Айдана

Екінші топ «Мәңгілік Ел» - 9 б сынып - капитан -

«Нұрлы жол» мен «Мәңгілік елді», халайық

Ду-қол соғып, қуанып қарсы алайық!

«Нұрлы жол» тобы: «Нұрлы жол» атыменен топ жарып, Барша жұртқа нұрлы сәлем береміз. Сайыстардан жоғары баллды мол алып Алғырлықпен қарсыласты жеңеміз!Біздің ұран: Нақты жауап, саналы шешім таба біл!

«Мәңгілік ел» тобы:

Ұран етіп тапқырлық пен білімді

Сұрақтардан сүрінбей біз өтеміз«Мәңгілік ел» жастарымыз бүгінгі Бұл сайыста тек жеңіске жетеміз!

Біздің ұран: Қандай сынақ болсадағы беріспе, әрқашанда ұмтыла біл жеңіске. - Рахмет, құрметті ойыншылар, бүгінгі ойында сендерге үлкен сәттілік тілейміз. Ал енді, ойынымыздың әділқазы алқасы және ойын барысымен таныстырып өтуге рұқсат етіңіздер.

Шын жүйрік шабысынан танылады,Қатты білім, терең ой саналады.Баға берер әділқазы ортамыздаСізге құрметпен қол соғылады.

- Әділқазы алқасының мүшелермен таныстырайық:

Есетова Б.Х. – қазақ тілі мен әдебиеті пәні мұғалімі, қазақ тілі мен әдебиеті мұғалімдер әдістемелік бірлестігінің жетекшісі

– қазақ тілі мен әдебиеті пәні мұғалімі

Ойын 4 кезеңнен тұрады:І кезең «Бәйге» - сұрақ – жауап әдісіІІ кезең «Суреттер сыр шертеді тереңінен» - сурет бойынша танымал адам туралы әңгімелеуІІІ кезең «Шатаспа кестесі» - сөздерді дұрыс құрастыру

ІҮ кезең «Тіл шебері» - сөздерді үш тілге аудару

-Атыңнан айналайын, егемен ел, Тәуелсіз күнің туды кенеле бер.Мерейің құтты болсын, Тәуелсіздік!Ғасырдың тойы болшы келе берер! – дей отырып ойынымыздың І кезеңін бастайық.

- І кезең: «Бәйге»

Құрметті ойыншылар, бұл кезеңде сендерге сұрақ қойылады. Әр нақты дұрыс жауап үшін 1 ұпай беріледі. Сұрақтар топтарға кезек - кезек қойылып отырады. Бірінші болып қай топ жаңылмай, мына сұраққа дұрыс жауап берсе, сол топ ойынды бастайды.

Биыл ҚР тәуелсіздігіне неше жыл толады? (26 жыл)

- Рахмет, Ал, онда ойынды бастайтын топқа іске сәт тілейік!

- Кең байтақ, көз жетпейтін жерім менің

Таулы орман, жасыл жайлау көлім менің

Бүгінде бар әлемге даңқың жетті

Тәуелсіз Қазақстан – елім менің –демекші, бірінші кезеңіміз «Қазақстан туралы» деп аталады. Әр сұраққа бір балдан беріледі.

1. Қазақстан Республикасы қандай мемлекет? (Тәуелсіз)

2. Қазақстан Республикасы қай жылы өз егемендігін алды? (1991)

3. Ең алғаш қазақ елінің астанасы қай қала болған? (Орынбор, 1920-1925 ж.ж)

4. Қай жылы еліміздің астанасы Ақмола қаласына көшті? (1998)

5. Алматы қаласының бұрынғы атауы. (Верный)

6. Қазақстанда қанша ұлт өкілдері тұрады? (130-дан астам)

- Келесі кезең «Рәміздер» деп аталады.

1.Қазақстан Республикасының рәміздерін атаңдар. (Ту, Әнұран, Гимн)

2. Мемлекеттік гимннің авторлары кім? (Жүмекен Нәжіметдинов пен Нұрсұлтан Назарбаев, әнін жазған-Шәмші қалдаяқов)

3.Тудың авторы кім? (Шәкен Ниязбеков)

4. Қазақстан Республикасының мемлекеттік туы қай жылы қабылданды (1991)

5. Гербтің екі жағын не көмкерген? (Қанатты пырақтар)

6. Мемлекеттік Гербтің авторлары кім? (Шота Уәлиханов пен Жандарбек Мәлібеков).

- «Тіл-алтын қазына» дегендей келесі кезең «Тіл туралы»

1. ҚР мемлекеттік тілі қай тіл?(Қазақ тілі)

2. Қазақ әліпбиінде неше әріп бар? (42)

3. Қазақ тілі қандай тілдер тобына жатады ?(Түркі)

4. Тілдер мерекесі қашан тойланады? (22 қыркүйек)

5. Қазақ тілінде неше септік бар?Оларды атаңдар. (7)

6. Сөз таптары нешеу? (9)

- Мемлекеттік мерекелерді білесіз бе? Олай болса, келесі кезеңге көшейік. «Біздің мерекелер»

1. 30-шы тамызда қандай мереке тойланады? (Конституция күні)

2. Наурыз мерекесі қай күні тойланады? (22 наурызда)

3. Отан қорғаушылар күні қашан тойланады? (7 мамыр)

4. 16-шы желтоқсанда қандай мерекені тойлаймыз? (Тәуелсіздік күні)

5. Астана күнін қай күні мерекелейміз? (6 шілде)

6.Қазақстан халықтарының бірлігі күні қашан тойланады? (1 мамыр)

- Келесі кезеңіміз «Есімдерге» байланысты

1. Қазақстанның тұңғыш президенті кім? (Н.Ә. Назарбаев)

2. Қазақстанның бірінші ғарышкері кім? (Тоқтар Әубәкіров)

3. ҰОС батыры, біздің жерлесіміз. (Әлия Молдағұлова)

4.Қазақтың Ұлы ақыны. (Абай Құнанбаев)

5. Қазақ халық ертегілерінің кейіпкерін атаңдар. (Алдар -Көсе)

6. Бірінші қазақ спортшысы, Олимпиада чемпионы кім? (Жақсылық Үшкемпіров)

- Рахмет, құрметті сайыскерлер! Осымен бірінші кезең аяқталды.

- Енді әділқазы алқасына сөз береміз.

Ал біз ойынымыздың ІІ кезеңіне көшейік

«Суреттер сыр шертеді тереңінен» атты бұл кезеңінде сендерге сурет көрсетіледі. Бұл қазақ халқының өнер, мәдениет қайраткерлері мен тарихи тұлғаларының суреттері. Сендер суретке мұқият қарап, суреттегі тұлғалардың өмірбаяны мен Отан үшін, еліміздің тәуелсіздігі үшін атқарған қызметі жайлы айтып беру керексіңдер.

(Н.Ә. Назарбаев, Қ.И. Сатпаев, О.Сүлейменов, Абай Құнанбайұлы, Ыбырай Алтынсарин, М.Өтемісұлы)

- Сендерге кластер сызу керек.

- Әр нақты дұрыс жауап үшін 1 ұпай беріледі.

(топтарға дайындалуға 3 минут уақыт беріледі)

Бүгінгі сайысымызға көрермендер де қатыса алады. Ендеше, көрермендерге арналған сайысымыздың кезеңі – «Сіз білесіз бе?»

1. Қазақстан Республикасының бұрынғы астанасы қай қала? (Алматы)

2. Қазақстанның рәміздерін атаңдар (Ту, Гимн, Елтаңба)

3. Республикамыздың президенті кім? (Н.А. Назарбаев)

4. Қазақстанның мемлекеттік тілі қай тіл? (қазақ тілі)

5. Қазақстанның туы қандай түсті? (көгілдір)

6. Гимннің авторы кім? (Н.А. Назарбаев, Ж.Нәжімединов)7. Қазақстанның үлкен қалаларын ата. (Астана, Алматы, Ақтөбе, Шымкент, Атырау, Қарағанды)8.Наурыз мерекесі қашан тойланады? (22 наурызда)

9. Қазақстанның Президенті Н. Ә. Назарбаев қашан сайланды? (1991 жылы 1 желтоқсанда)

10. «Невада – Семей» қозғалысы қай жылы басталды? (1989 жылы)

Қазақ тілінде неше септік бар? (7)

Отан туралы мақалды аяқта «Отансыз адам, ....» (Ормансыз бұлбұл)

Қазақстан тарихында неше астана болған? (4- Орынбор, Қызылорда, Алматы, Астана)

Екінші кезең бойынша әділқазы алқасына сөз береміз

- Үшінші кезең - Шатаспа кестесі

Ол үшін мен сеңдерге 1 минут уақыт беремін және мына алдарыңыздағы шатаспа кестесінен Тәуелсіз Қазақстанымыздың қала аттарын құрастыру керек. Әр нақты дұрыс жауап үшін 1 ұпай беріледі.

СКЕӨНМЕ, ЗАТАР, ЛҚҒОАТДНРЫА, ӨБҚТЕА, ЗҒНАЖҚЕЗН, НТЕШТАК, КБКЕШИ, ЕЫТШМКН, ТУАЫРА, АШБЛХА, АНТСАА

(Өскемен, Тараз, Талдықорған, Ақтөбе, Жезқазған, Ташкент, Бишкек, Шымкент, Атырау, Балхаш, Астана)

Бітіргеннен кейін әдісқазыларына тапсырыңдар

Көрермендермен ойынымызды жалғастырайық

1. «Тіл туралы» Заң қай жылы қабылданды? (1989 жылы 22 қыркүйекте)

2. Біздің мемлекетіміздің негізгі Заңы (Ата Заң)

3. Еліміздің туының авторы? (Шәкен Ниязбеков)

4. Қазақстандағы алғаш суретші. (Әбілхан Қастеев)

5. Астана Қазақстандың нешінші астанасы? (4 ші)

«Невада-Семей» қозғалысының жетекшісі кім? (О. Сүлейменов)

Астана қаласының бейресми символына айналған ғимарат? (Бәйтерек)

Үшінші кезең бойынша әділқазы алқасына сөз береміз.

- Төртінші кезең - «Тіл шебері»

- Түсіп қалған сөздерді үш тілде айту керек

1) Туған жердей жер болмас

Туған елдей ... болмас. (Ел-страна-country)

2) ....................... баласы болма,

Адамның баласы бол (атаның – дедушка – grandfather)

3) Ел елдің бәрі – жақсы,

Өз елің бәрінен – ... (Жақсы-хороший-good)

4) Жері байдың –

Елі ... (бай-богатый-rich)

5) Ұстамен жақын болсаң,

... бітер. ( ісің -дело-work)

6) Жеті рет пішіп,

... рет кес (бір-один-one)

7) ... жақсының - ұстанымы жақсы (ұстазы -учитель-teacher)

8) Өнер алды - ... тіл (қызыл-красный-red)

9) Жылай-жылай арық қазсаң,

Күле-күле ... ішерсің. (су-вода-water)

10) Тау мен тасты су бұзар,

Адамзатты ... бұзар. (сөз-слова-word)

Бітіргеннен кейін әдісқазыларына тапсырыңдар

Көрермендермен ойынымызды жалғастырайық

1. Ұлттық тағам түрлерін атаңыз? (бесбармақ, қуырдақ, бауырсақ, шелпек, көже, құрт)

2. Қазақстанда неше облыс бар? (14)

3. Ұлттық ойын түрлерін атаңыз? (көкпар, тоғызқұмалақ, асық ату, бәйге)

4. Туымызда не бейнеленген? (күн, бүркіт, ою - өрнектер)

5. Сенің Отаның қалай аталады? (Қазақстан Республикасы)

6. Қазақстан Республикасының астанасы қай қала? (Астана)

7. Бәйтеректің биіктігі неше метр? (97)

8. «Родина начинается семейного очага» аудармасы қалай? (Отан отбасынан басталады)

Төртінші кезең бойынша әділқазы алқасына сөз береміз.

Осымен интеллектуалды сайысымыз аяқталды, қазылар алқасы өз шешімдерін шығарады.

Енді кішкене демалайық. Қазір біз ортаға жақында мектебімізде өткен шешендік өнері бойынша байқауының жеңімпаздарын шақырамыз. (Наурызбаева Айдана, Скачкова Ольга)

(Шешендік өнер)

Сахнаға қазылар алқасын шақырамыз.

Тәуелсіздігіміздің 26 жылдығына арналған «Жасай бер, Тәуелсіздігім!» атты интеллектуалды сайысымыз өз мәресіне де келіп жетті.

Қазақ елім!

Туды жастық дәуірің.

Алғандайсың жұлдызыңның жарығын.

Тәуелсіздік құтты болсын, қымбаттым,

Туған күнің құтты болсын, алыбым

Тәуелсіздігіміздің тұғыры биік, халқымыздың еңсесі жоғары, егемендігіміз баянды болсын деп тілейік, ағайын. Келесі кездескенше сау саламатта болыңыздар!

«Қазақстан туралы»

1. Қазақстан Республикасы қандай мемлекет?

2. Қазақстан Республикасы қай жылы өз егемендігін алды?

3. Ең алғаш қазақ елінің астанасы қай қала болған?

4. Қай жылы еліміздің астанасы Ақмола қаласына көшті?

5. Алматы қаласының бұрынғы атауы.

6. Қазақстанда қанша ұлт өкілдері тұрады?

«Рәміздер»

1.Қазақстан Республикасының рәміздерін атаңдар.

2. Мемлекеттік гимннің авторлары кім?

3.Тудың авторы кім?

4. Қазақстан Республикасының мемлекеттік туы қай жылы қабылданды

5. Гербтің екі жағын не көмкерген?

6. Мемлекеттік Гербтің авторлары кім?

«Тіл туралы»

1. ҚР мемлекеттік тілі қай тіл?

2. Қазақ әліпбиінде неше әріп бар?

3. Қазақ тілі қандай тілдер тобына жатады ?

4. Тілдер мерекесі қашан тойланады?

5. Қазақ тілінде неше септік бар?Оларды атаңдар.

6. Сөз таптары нешеу?

«Біздің мерекелер»

1. 30-шы тамызда қандай мереке тойланады?

2. Наурыз мерекесі қай күні тойланады?

3. Отан қорғаушылар күні қашан тойланады?

4. 16-шы желтоқсанда қандай мерекені тойлаймыз?

5. Астана күнін қай күні мерекелейміз?

6.Қазақстан халықтарының бірлігі күні қашан тойланады?

«Есімдерге»

1. Қазақстанның тұңғыш президенті кім?

2. Қазақстанның бірінші ғарышкері кім?

3. ҰОС батыры, біздің жерлесіміз.

4.Қазақтың Ұлы ақыны.

5. Қазақ халық ертегілерінің кейіпкерін атаңдар.

6. Бірінші қазақ спортшысы, Олимпиада чемпионы кім?

«Қазақстан туралы»

1. Қазақстан Республикасы қандай мемлекет?