Қазақстан тарихынан тест сұрақтары 10-сынып

§ 1-2. « Орталық Азия» ұғымының тарихи және географиялық негіздері1. «Орталық Азия» ұғымы қолданыла бастады? КСРО ыдыраған соң 1991 жылы

2. Неміс, орыс, кеңес бірқатар ресейлік география және тарих ғылымында Орталық Азия құрамына енді? Моңғолия, Солтүстік-батыс Қытай, Тибет таулы өлкесі3.Ағылшын-америкалық география мен тарих ғылымында Орталық Азия құрамына енді? Қазақстан, Өзбекстан, Түрікменстан, Қырғызстан, Тәжікстан, Ауғанстан.4.Заманауи саяси географияда Орталық Азия аумағына енді? Қазақстан, Өзбекстан, Түрікменстан, Қырғызстан.5.Заманауи физикалық география мен тарих ғылымында Орталық Азия аумағына енді? Қазақстан, Өзбекстан, Түрікменстан, Қырғызстан, Тәжікстан, Моңғолия.6.Орта Азия ұғымымен қатар қолданған ұғым? Түркістан7.Орталық Азияның оңтүстік-батысындағы аймақ аталды? Орта Азия8.«Орталық Азия» ұғымын ХІХ ғасырда алғаш рет қолданған неміс зерттеушілері? Карл Риттер мен Александр фон Гумбольдт§ 3. Орталық Азианың дәстүрлі өркениеттерін зерттеу тарихы1.Антикалық деректер жазылған уақыт? Б.з.б 1-ші ғасырдың екінші жартысы-б.з. 1-ші ғасырының бірінші жартысы

2. Скифтер мен сақтар туралы жазған? Геродот3. Ұлы Кирдің Орта Азияға жорығы баяндалған Геродоттың шығармасы? Тарих4.Орталық Азия туралы мәліметтер келтірілген антикалық автор Страбонның шығармасы? География5.А.Македонский жорықтары жазылған Үлкен Плинидің еңбегі? Жаратылыстану тарихы6. Ғұндардың Еуропаға жорықтарын баяндайтын рим тарихшысы? А.Марцеллин7. Б.з.б 2-ші ғасырдың соңы мен б.з.б 1-ші ғасырдың басында өмір сүрген Сыма Цзянның еңбегі? Тарихи жазбалар8. Зороастризм дінінің қасиетті кітабы? Авеста9. Б.з.б. 522-486 жж. өмір сүрген парсы патшасы? І Дарий10.Көшпелі түркілердің руна жазуының пайда болуына себепкер болды? Ирандық соғдылардың жазуы11. Руна жазуының құпиясын 1893 жылы ашқан дат ғалымы? В.Томсон12.Қазақстанның Мәдениет және ақпарат министрлігі Тіл комитетінің қорына енген руналық ескерткіштер саны? 25513. Руна жазуының алғашқы аудармасын жазған ғалым? В.В.Радлов14. Шығыстанушы-ғалым В.В.Радловтың Алтайдағы мұздықтарға арналған қорғандарға қазба жұмысын жүргізген уақыт? 1826 жыл15. Алғаш рет тастарға қашалған ежелгі(петроглифтер) туралы жазған кім? Н.Н.Пантусов16. 1893-1894 жылдары Шу, Талас және Іле алқаптарындағы ескерткіштерді зерттеген шығыстанушы-ғалым? В.В. Бар

§ 4. Орталық Азияда өркениттің пайда болу факторлары1. «Неолиттік төңкеріс» деген атауға ие болған уақыт? Б.з.б 6-5 мыңжылдық

2. Неолиттік төңкерістің ең маңызды қадамдарының бірі? Егіншілік пайда болды, отырықшылыққа көше бастады.3. Б.з.б. 6 мыңжылдықта Оңтүстік Түрікменстанда орталық Азия бойынша алғаш рет жер өңдеп, дәнді дақылдарды өсіруді меңгерді? Жейтундықтар4. Еуразия даласында дөңгелікті көлік пайда болған уақыт? Б.з.б 3 мыңжылдық соңында5.Еуразия даласының климаты құрғақшылыққа ұшырай бастады? Б.з.б 3 мыңжылдықтың 2 жартысы6. Жиналмалы киіз түрі пайда болды? Б.з.б. ІІ мыңжылдық§ 5-6. Орталық Азия өркениеттерінің ежелгі ошақтары1. Орталық Азияның отырықшы-егінші өркениетінің негізгі ошақтарының саны? 9

2. Б.з.б. 18-13 ғасырлардағы қола дәуірінде Орталық Азияның оңтүстігінде Мурғаб жазирасында қалыптасқан отырықшы мәдениет? Маргуш (Маргиан)3. «Окс өркениеті» деп те аталған мәдениет? Маргуш (Маргиан)4. Б.з.б. ІІ мыңжылдықта Маргуш (Маргиан)-ның астанасы болған қала? Гонур5. Б.з.б. І мыңжылдықтың бірінші жартысында пайда болған қала? Мерв6. Әмударияның төменгі сағасында орналасқан ірі аймақ, б.з.б 2-1 мыңжылдықта өмір сүрген өркениет ошағы? Хорезм7. Хорезмнің астанасы – Топыраққала.8.Әмудария мен Сырдария аралығындағы ірі егіншілік аймағында пайда болған қала? Мараканд (Самарқанд)9.Соғдылардың астанасы болған қала? Самарқанд10.Соғдылардың негізгі кәсібі? Сауда мен қолөнер11. Мауренахрдың кейіннен Әмір Темір мемлекетінің орталығы болған қала? Самарқанд12.Соғдының солтүстігінде орналасқан қала? Шаш13. Шаш қаласының қазіргі атауы? Ташкент14. Б.з.б 3-б.з. 6-шы ғасырларда өз билеушілері бар дербес мемлекет болған тау арасындағы ойпат? Ферғана15.Қытай тарихшысы Сыма Цянның дерегінде Даваниде (Ферғанаға) кіретін қала саны? 7016.VI ғасырда Түрік қағанатының құрамында, кейіннен қолбасшы М.З. Бабыр дүние келіп, 18 ғасырда Қоқан хандығының орталығына айналған қала? Ферғана17.Соғдының солтүстіг

§ 7. «Ұлы дала» ұғымының тарихи-географиялық сипаттамасы1.Ұлы Дала географиялық емес – тарихи мәдени ұғым.

2. Орта ғасырлардағы Ұлы Даланың (Дунайдан Алтайға дейінгі аралық) атауы мұсылман жазба деректерінде қалай аталады? Дешті Қыпшақ3. Қазақ даласының атауы X-XVII ғасырларда қалай аталды? Шығыс Дешті Қыпшақ4. Қара Теңіз бен Каспий аралығы аталды? Батыс Дешті Қыпшақ5. Ұлы Даланы игеруге қолайлы шаруашылық түрі? Көшпелі және жартылай көшпелі мал шаруашылығы6.Ұлы Даланы мекендеген нәсілдер? Моңғолоид, еуропеид, аралас нәсіл§ 8. Ұлы Дала көшпелі өркениеттің қайнаркөзі және қалыптасуының ерекшеліктері (энеолит пен қола дәуірі).1.Энеолит (тасты мысты дәуір) қамтыған уақыт? Б.з.б. 3-2 мыңжылдық

2. Адамзат тарихындағы жылқы өсірушілердің алғашқы мәдениеті? Ботай-Терсек3. Солтүстік Қазақстанда алғашқы жылқы үйретушілердің мәдениеті? Ботай-Терсек4. Ботай қонысы өмір сүрген жылдар? Б.з.б. 3700-3100 жылдары5. жылқы еті мен қымыз негізгі азықтары болған мәдениет? Ботай-Терсек6. Солтүстік Қазақстан даласында жылқыны қолға үйрету басталды? Б.з.б. IV мыңжылдықта7. Энеолит және ерте қола дәуіріндегі б.з.б. 3600-2300 жылдары Ұлы Даланың батыс бөлігін қамтыған қауымдастық? Көнешұңқыр8. Көнешұңқыр мәдениетінің өзіндік белгісі болып табылады? Мәйіттерді қорған астындағы шұңқырға жерлеуі9. Дөңгелекті арбалар жасала бастаған мерзім? Б.з.б. 3 мыңжылдықтың соңы10. Қазақстандағы қола дәуірі қамтыды? Б.з.б. ХVIІІ-VIІІ ғғ.11. Қола алынды ? Мыс пен қалайының қосындысы12.Қола дәуіріндегі өзгерістерді тап. Тұрақты қоныстар, дөңгелекті көлік және қола құю13. Қола дәуірінің Арқайым мен Сынтасты мәдениеті орналасқан жер? казіргі Ресейдегі Оңтүстік Орал жері14. Күйшуақ таңбасын (свастека) қолданған тайпа? Арий тайпасы15. Мыс өндіру б.з.б.ІІ мыңжылдықтан басталып, б.з.б. ХІІІ-ХІІ мыңжылдықта кен өндіру ісі жоғары шегіне жеткен аймақтар? Сарыарқа мен Кенді Алтай16. Ежелгі заманда 500-ге жуық кен орынд

§9. Қазақстан аумағындағы қола дәуірінің археологиялық мәдениетінің ерекшеліктері.1. Андрон ескерткіштерінің басым бөлігі табылған аймақтар? Оңтүстік Орал, Қазақстан

2. Ресейдегі Оңтүстік Орал жазығында шоғырланған Сынтасты мәдениетінің мерзімі? Б.з.б. ХХІ- ХVIІІ ғғ.3.Екі аяқты арба мен жылқыны қоса көмген жерлеу орындарымен белгілі мәдениет? Сынтасты4. Ерлер мен ұл балаларды қарумен, әйелдерді әшекеймен жерлеген мәдениет? Сынтасты5. ХVIІ-ХVI ғғ. Сынтасты мәдениетіне жақын болды? Петров мәдениеті6. Петров қоныстарының ерекшелігі? Қорғаныс орларының болуы7.Б.з.б. ХVIІ-ХІІІ ғғ. Орманды далада өмір сүрген қабырғалары бөренемен құрастырылған үлкен жартылай жер үйлерде тұрды? Алакөл тұрғындары8. Алакөл мәдениеті дамуының соңғы кезеңінде белгілері кездесті? Мәйітті өртеу9. Жерлеу орындарында қарулар мен еңбек құралдары сирек, бірақ әйелдердің әшекейлері көптеп табылды? Алакөл мәдениеті10. Б.з.б. ХV-ХІІ ғғ. Алакөлдіктердің дәстүрін жалғастырды? Федеоров мәдениеті11.Атқа салт міну кең тарала бастағандықтан, алғаш рет өзекті және мүйізді ауыздықтар қолданған мәдениет? Феодоров12. Б.з.б. ХІІІ-VІІІ ғғ. Қола дәуірінің соңғы кезеңінде феодоровтық мәдениетті алмастырды? Сарғарылық мәдениет13. Сарғарылық мәдениетке тән? 200 қоныс пен 40 қорым14. Сарғарылық мәдениеттің ерекше белгісі? Жапсырма қыш ыдыстары15. Андрондық үлгідегі соңғы мәдениет ? Сарғары16.Шығыс

§10. Ерте көшпелілер дәуіріндегі Ұлы Дала өркениеті1. Көшпелікке өткен уақыт? Б.з.б.1 мыңжылдық

2.Көшпелілер мал құрамын өзгертіп, тебінді жайылымға байланысты көбірек өсіре бастады? Қой мен жылқы3. Андрон мәдениет түрінің орнына келген мәдени-тарихи қауым? Сақ-скиф4. Скифтерді «ертедегі көшкелілер» деп айтты? Ежелгі гректер5. Сақтардың көне парсыша, көне қытайша атаулары қандай? сақа, сэ6.Б.з.б. VІ ғасырда сақтар туралы жазылған алғашқы дереккөз? Ежелгі парсы жазбалары7.Парсы патшасы І Дарий «шошақ бөрік киетін» деп атады? Сақ-тиграхаудалар8. Сақтар мен оған туыстас тайпалардың мекен еткен аумақтары? Қазақстанның Шығыс бөлігі, Алтай және Оңтүстік Сібір, Жоңғария аумақтары9. Алғашқы нағыз көшпелі малшылар? Сақтар10. Майемер мен Шілікті қорғандары қай жерде орналасқан? Шығыс Қазақстан11. Бесшатыр мен Есік қорғандар тобы табылған жер? Жетісу12. Сақ қорғандарының ішінде б.з.б. 8 ғасырға жататың ең ежелгісі? Бесшатыр13.Бесшатыр қорғанынан табылған заттар (қарулар)? Ақинақ-қанжар, қылыш, қысқа найзалар, сүңгілер14.Б.з.б. VІІ-ІІІ ғасырларға жататын сақтардың Солтүстік және Орталық Қазақстан аумағына таралған мәдениет? Тасмола15. Шағын қорғаннан шығысқа бағыпталып, ұзындығы 20м-ден 200м-ге жететін екі доға тектес тас тізбектер тізілген. Бұл қай мәдиниет? Тасмола16. Жерлеу орындарына

§ 11. Орталық Азияның ежелгі мәдениетінің сабақтастығы мен өзара ықпалы1.Шығыс Қазақстан мен Оңтүстік Сібір далаларындағы темірді игерген алғашқы мәдениет? Афанасьев мәдениеті

2.Афанасьевтіктер – Алтай мен Сібірге қоныс аударып, жергілікті неолит тұрғындарымен араласып кеткен – көнешұңқырлықтар3. Б.з.б. ІІ мыңжылдықтың соңында Шығыс Қазақстан, Оңтүстік Сібір және Батыс Монғолиядағы Андрон және Афанасьев мәдениеті Ұлы Даланың шығыс аймағынан келгендер мен жергілікті далалықтардың араласуынан пайда болған мәдениет? Қарасұқ4. «Тақтатас қабір мәдениеті» деп аталатын мәдениет? Қарасұқ5. Атқа міну мен жайылымда мал бағуды меңгеріп, жартылай көшпелі өмір салтын ұстады? Қарасұқ6. І Аржан, V Аржан, ІІ Аржан қорғандарымен белгілі болған мәдениет? Ұйық7.Сақтардың Ұйық мәдениеті қалыптасты? Тува, Шығыс Алтай және Солтүстік-Батыс Моңғолия8. Сақтар кезеңіндегі Оңтүстік Сібір даласында өмір сүрді? Тағар мәдениеті9. Жерлеу орындарынан жылқылар мен ат әбзелдер кездеспейді? Тағар мәдениеті10.Қытай деректерінде бейнеленген ежелгі киіз үйлердің уақыты? Б.з.б. І мыңжылдық11. Тағарлықтардың көршілес тайпалар арасында жоғары бағаланды? Алтын түсті қолалар12. Құрылымдық жағынан сақтарға жақын мәдениет? Пазырық13. Пазырық мәдениеті өмір сүрді? Таулы Алтай мен Шығыс Қазақстанда14. Афанасьев мәдениетінің мұрагері болып саналды? Пазырық15. Қытайлар әртүрлі тайпалы көшпелілерді атад

§12. Ертедегі көшпелілердің әлемдік тарихи үдерістер бағытына ықпалы1. Скифтер Алдыңғы Азияға басып кірген уақыт? VІІІ-VІІ ғасыр

2. Скифтер Дербент қақпасынан өтіп, Оңтүстік Кавказға басып кірген уақыт? Б.з.б. VІІ ғасырда бірінші жартысында3. Б.з.б. 670 жылы ассириялық мен скифтер арасында болған соғыста қаза тапқан патша? Ишпакай4. Парсылық Ахеменидтер империясының патшасы Орталық Азияға бірнеше жорық жасаған жыл? Б.з.б. VІ ғ.5. Ұлы Кир массагеттерге қарсы жорықта қаза тапқан жыл? Б.з.б. 530 ж.6. «Аңыздардың бірінде Шырақ атты сақ парсыларды сақтардың әскеріне төте жолмен апарамын деп шөл далаға апарып, шөлден қырылған». Бұл аңыз қандай соғысты сипаттайды? Б.з.б. 518 жылғы I Дарийдің сақтарға қарсы жорығын7. Сақтардың «Оң мың ажалсыз» қатысқан шайқастарын ата. Марафон маңындағы шайқас(б.з.б. 490 жыл) және Ксеркс (б.з.б. 480 жыл)8. «Скифтердің өздері (дахтар) де, олардың аттары да сауыттан қорғалған»,- деп жазған? Арриан.9.Б.з.б.331 жылы А.Македонский қай шайқаста парсы патшасы ІІІ Дарий әскерін талқандап, Азияның билеушісіне айналды? Гавгамела10. А.Македонский отырықшы бактрия, соғды халықтарына басқыншылық жорықтарын жасаған жыл? Б.з.б. 331-337 жылдар аралығы.11. Грек-македон күштеріне қарсы бірнеше мәрте соққы берген сақ жауынгері? Спитамен12.Б.з.б.ІІІ ғасыр соңында Ұлы Далада өмір сүрген ғұн тайпасының н

§ 13-14. Орталық Азия халықтарының әлемнің материалдық мәдениетіне қосқан үлесі1.Көшпелі өркениет пайда болды? Табиғаттағы қуаңшылыққа байланысты

2.Қола дәуірінің негізгі көлік құралы? Әскери арба3. Ең алғашқы 2 доңғалақты әскери арба табылған жер? Б.з.б. ХХ-ХVІІІ ғасырлар, Қисық көлдегі Сынтасты қорымы4.Қисық көл, Сынтасты қорымы орналасқан жер? Оңтүстік Орал, Ресейдің Челебинск облысында.5. Б.з.б. ІІІ ғ.с-ІІ ғ.б. Оңтүстік Жайық, Солтүстік Қазақстан аймақтарында жақсы сақталған топырақ пен бөренеден тұрғызылған екі бекініс дуалы бар ежелгі қала? Арқайым6.Сақтардың негізгі қаруы? «Скиф» үлгісіндегі садақ7.Мәтін: «Әлемдегі түкті кілемдердің алғашқылары. Ол Алтайдағы Пазырық қорғандарының бірінде, мәңгілік тоңның арасында жақсы сақталған. Кілем төрт-бұрыш пішінді, орта тұсы бес қатар жиектемемен көмкерілген. Кілем геометриялық өрнектермен безендіріліп, грифон, бұғылар, салт-аттылар мен гүл бейнелері салынған. Тұтастай жүннен тоқылып,…