Қазақтан мендей ұл туса тәрбие сағаты, 5 сынып

АШЫҚ ТӘРИЕ САҒАТЫ

Сабақтың тақырыбы: « Қазақтан мендей ұл туса,

осындай түзу жол қуса»

Сабақтың мақсаты:

Күй өнерімізде жарық жұлдыздай, сәуле шашқан шерпе күйші , «парасат», «құрмет» ордендерінің иегері. Әбдімомын Желдібайовтың өмірі мен шығармашылығына шолу жасау ,күйлерімен танысу.

Халқымыздың ұлы сөздері Әбдімомым Желдібайовтың күйлері арқылы оқушыларды елжандыққа тәрбиелеу.

Көрнекілік:

Шарлар, Әбдімомым Желдібаев туралы кітап көрме-сөздердің суреттері интерактивті тақта арқылы көрсету.

Мұғалім

Табынумен талантын бағалаған.

Інісімін пір тұтып ағалаған.

Жүр демеңдер қолайсыз , мұзда таймас,

Желдібайов Әбекең тағалы адам дей отырып.

Қайырлы күн құрметті ұстаздар , оқушылар.

Бүгінгі Қазақтан мендей ұл туса, осындай түзу жол қуса атты ашық тәрбие сағатын бастауға рұқсат етіңіздер.

Мұғалім:

Жігіттері жыр сүйген ,қыздары гүл сүйген Шуақты «Шу – өңірім» –деп теңіздей толқйтын әрі тебіренетін Әбдімомын Желдібайев бүгін 84 жаста. Киелі сахына төрінен талай рет көргеніміз бар. Ә.Желдібайев биікке қонған қырандай маңғаз қабақ танытып қолындағы қара домбырасын жоғары ұстап, көрермен қауымға ойлы көзбен асықпай бір қарап алатын. Енді Әбдімомын ағамыздың өміріне тоқталып көрейік.

Интерактивті тақтамен:

Өмір баяны .

Оқушы: Ақнұр

1934 жылы 15қазанда ШУ ауданы Жамбыл атындағы ұжымшарда туылған . Орта мектепті бітірген соң Алматының Құрманғазы атындағы консерваториясын ың халық аспаптар бөлімінде білім алған.

Оқушы: Әли

1964 жылдан бері Шу аудандық мәденйет бөлімінде табан аудармай қызмет атқарып келеді.

Шығармашылық жолы нақ осы кезде басталып, ұйымдастырушылық қабілеті кеңінен танылады.

Оқушы: Әдемі

Ә. Желдібаев құрған халық аспаптары оркестірі мен Шу еркесі» ансамбілі отыз жылдам астам уақыт бойы елге қызмет көрсетуде. Қазақ қырғыз теледйдарлары арқылы өнер көрсетіп , көрермен құрметіне бөленіп келеді.

Оқушы:Айлуна

Ә.Желдібаевтың шығармашылық толысу шағы осы тұс. Ол күмбірлеген күйлер мен әсем әндерін бірінен соң бірін осы кезде туындатты.

Оқушы: Әділет

Куйші 1967- 68 жылдары мерейі артқан уақыттарға балайды . Бұл кезде Қазақ телевйденйесінде Өнерпаз болсаң арқалан атты өнер адамдарының шығармашылығын танытуға бағытталған хабар шыға бастады. Телевидененің музыкалық редактары Нүрғалй Нусіпжанов. Осы бағдарламаның бір санында тұтастай Ә. Желдібаевтің шығармашылығы көрсетіледі.

Оқушы:Мақсат. Әбдімомын Желдібаев / ҚР еңбек сіңірген қайраткері, күйші-компазитор «Парасат», «Құрмет» ордендерінің иегері Әбдімомын Желдібаевтың бүгінде 70-ке тарта шығармалары бар. Өңіріміздің өнерпаздары қатысқан шығармашылық кеште 20-ға жуық әндері мен күйлерін бар.

Оқушы:Қарлығаш

Ролан- Жылдар легі жылжыған сайын , қуаныш пен екінші араласа жүріп , сан қыйлы сезімдер толғанысынан шығармашылық толыға түсті, Алайба, дәулескер күйшіге жеті жылға созылған сырқаты дес дбергізді,Жан бағып жүргенде шығармашылыққа да біраз тұсау салынды.Бірақ егізіндей болған қасиетті домбыра шарапатын тигізбей қалмады. Күйші шерін күймен шығарып , жан дүниесіне күйден медеу таптты.

Оқушы: Айым

Өз-өзіне мінезі мағым тау тұлға еңсесін төсірген жоқ, алға ұмтылды. Тағдырдың тосқауылдары да күйшіні шайқай алмаған .Әу бастан ақ , туған жер деп ет жүрегі елжіреген азамат консерваториядан кеиін бірден ауылға қарай жол тартты.

Оқушы: Іңкәр

Бірақ туған жерге бүйрегі бұрып ,Шуаудандық мәденйет үйінің басшылық тізгінін өз қолына алғаннан кейін жұмыстың жандана түскенін сол кездегі мәдениет қызметкерлерінің , шулықтардың әлі күнге дейін естерінде .Жаңа ән өмірге келсе, жергіліктңі халалық оны радиодан бұрын аудандық өнерпаздардың оруындауында еститін болған . Өйткені ,әрі басшы ,әрі сазгер ретінде Ә. Желдібаев мұндай жаңалықтор ды мүлт жібермей ,нотасын жазып алып әннің лайықты әншісін табады.

Оқушы: Ерасыл

Күйшінің бүкіл болмысын, қыр сырларын жерлестерінен артық ешкім білмес. Шулықтар туған елдің біртуар тұлғасын қошемет, құрметтен еш кенде етіп көрмепті.

Оқушы: Сезім

Ә.Желдібаевтің әріптастарі «Біздің Әбекең ауылда жатып – ақ бәрін атап жатыр» - деп әзілдейді екен. Расында да еңбегі еленіп, Парасат, «Құрмет» ордендерінің иеленіп, Қазақстан Республикасының еңбек сіңірген қайраткері атаған да алды.

Оқушы: Тамирлан

Күйші – сардің бір ғана күйі оның есімін өнер тариқында түбегеилі бекітіп тастады. Ал, телегей теңіз шығармашылығы қазақ музыкасының қорын байыта түсті. Бұдан кейін өнер жолы мен өнегелі өмірі жолы көпке ғибрат Ә.Жолдыбаевқа қандай құрмет көрсетеміз десек те орынды.

Мұғалім:

Күй өнерінің бір кереметтілігі- құлақпен тыңдап көңілге тоқу керек ӘБДІМОМЫН күйлері сан қырлылығы мен ұлттық нақышы басым, тыңдаушысына демде әсер етіп,бірден баурап алатындығымен ерекшеленеді.

Мұғалім:

«Ерке сылқым» бұл күндері ұлттық, классика қатарына қосылған, ежелгі күйші аталарымыздың шығармаларына тең «алтын қорға» енген күй екенін мақтанышпен айтқым келеді.

Күйдің шығу тарихи жөнінде күйші Түркістан газетіне берген сұхбатында былай дейді:

Бейне таспа

Бiз де бүгiнгi жастардай жiгiт болғанбыз. Бойдақтық өмiрдi бастан кештiк. Ауылдағы топ қыздардың арасынан жар таңдадық. Бұл күйдiң кейiпкерi өмiрде бар. Қайтейiн тағдыр бiздi бiр-бiрiмiзге қоспады. Соңғы рет кездескенде мен: “Бәрiбiр менiң саған деген махаббатымды ешкiм де өшiре алмайды” – деген едiм. Жас ұлғайып, шау тартты демесең ол ауылда аман-есен жүр. Көңiл шiркiн қартаймайды екен. Сол махаббатым қыз кезiнде қандай едi! “Толған айға” теңесем де, “ашылған гүлге” теңесем де сөзбен айтып жеткiзе алмайтын секiлдi болып, сенделiп ұзақ жүрдiм. Ақыры оны тек күйдiң жүрек қылын шертетiн әуенiмен ғана жеткiзуге болатынын сездiм. Сол сезiм жанымды жаулап алды. “Ерке сылқымның” әуенiн тапқанша 20 жыл уақытым кеттi. Қазақтың қыздары қандай әдемi. Жүрiсi, тұрысы, қылықтары қандай! Еркелiктерi де өздерiне жарасады. Бұл күй барша қазақ қыздары образдарының жиынтығы. Мен соларды жеткiзуге тырыстым. Әрi жiгiттiк сөзiмде тұрдым. Ендi оны ешкiм де өшiре алмайды. Егер махаббатыма деген сезiмiм жалған болса, қазақтың қыздарын өзгелерден артық көрмесем мұндай күй тумас та, елдiң игiлiгiне айналмас та едi

— Әбдімомын Желдібаев

Көзіңнен сыр ұққанмын,

Басқаны ұмытқанмын.

Еркелеп жүрсің беәлі,

«Арайлы үміт таңым» – деп басталатын жыр шумақтарының қалай оралғаның да сезбеппін.