Қазақтың ұлттық ойындары көрнекілігі 6 сыныпқа

Тәрбие сағатының мақсаты: Оқушыларды адамгершілікке, имандылыққа тәрбиелей отырып, ата-ананы құрметтеуге, отбасы құндылықтарының қасиеттерін білуге үйрету және олардың ата-анасына, отбасына деген сүйіспеншілігін, махаббатын күшейту, өз ойларын ашық айтуларына, пікір білдірулеріне мүмкіншілік беру.

Тәрбие сағатының өткізілу формасы: баяндама,топтық жұмыс,«Шаңырақ» композициясы.

Тәрбие сағатының барысы:

1. Мұғалім тәрбие сағатының тақырыбын, мақсатын хабарлайды;

2. Оқушылар жетондар арқылы «Шаңырақ, кереге, уық, босаға» топтарына бөлінеді.

Кіріспе. «Ата-ананы сыйлау – басты парызың.» тақырыбында баяндама оқылады.

«Әке-асқар тау, шеше-қайнар бұлақ, бала-жағасындағы құрақ» демекші, осы бір қарапайым мақалдың астарында терең ой жатыр. Әрине, мақал қысқа, алайда оның мағынасы шектеусіз. Біз шыр етіп дүние есігін ашқаннан бастап ең алғаш рет алдымызға ана бейнесі келеді. Ананың құшағына енгеннен бастап-ақ кіп кішкентай жүрегіміз ана жүрегімен бірге соға бастайды. Мейірлене құшақтап, «айналайын, балапаным» деген сөзімен өмірге әкелген сәбиін сол күннен бастап мейірім мен жылулыққа орай бастайды. Анадан соң сәбиін алғаш көрген әкенің сезімі қандай болатыны әкелерге ғана аян. Міне, қос жүректің лүпіліне тағы бір жүрек лүпілі қосылады. Енді өмірге келген сәбиін қалай тәрбиелеймін десе де өз еркі. Баланың жеке тұлға боп дамуына осы екі жанның, яғни әке мен ананың әсер ететіні даусыз. Қай ата-ана баласын жаман болсын дейді? Әрине, ешбір адам бұлай болғанын қаламайды да. Кішкентайынан тұмсықтыға шоқыттырмай, қанаттыға қақтырмай, бар тапқанын баласының аузына тосатын ата-ананың қадірін әр бала біле ме? Кішкентайында барын салып, тәрбиелеп келген отбасында кейін қатал, тасжүрек, мейірімсіз баланың өсіп шығатынына кімді кінәлаймыз. Иә, көбінде осындай баланың тәрбиесіне ата-анасы кінәлі деп жатамыз. Бірақ

Қазақ отбасында баланың ерте есеюіне көп көңіл бөлген. Оны жүзеге асырудаҚазақ отбасында баланың ерте есеюіне көп көңіл бөлген . Оны жүзеге асыруда олар үлгі-өнеге көрсету, жауапкершілікке арту әдістерін шебер пайдаланған. Баланы ерте жастан-ақ жауапты іс-әрекетке тартып отырған. Мысалы, бес жасында атқа мінгізіп, бәйгеге қосу, қозы баққызу, үлкендердің арасындағы дауды шешу, келіссөз жүргізу т.с.с. істерге бірге ертіп жүрген. Сондай-ақ қазақ отбасы тәрбиесінде ғасырлар бойы қалыптасқан, ұрпақтан-ұрпаққа жалғасып келе жатқан отбасы мүшелерінің қатынасының маңызы зор.Қазақ халқының отбасы тәрбиесіндегі өзіне тән жарасымдылықтын бір ұшы олардың жасы кішісінің үлкеніне «сен» деп сөйлемеуі, алдын кесіп өтпеуі, үлкен тұрып кішінің, әке тұрып ұлдың, шеше тұрып қыздың орынсыз сөйлемеуінде деп есептемейміз. Және қазақ отбасындағы бала тәрбиесін ұл тәрбиесі, қыз тәрбиесі деп жеке- жеке мән беріп қарастыруда оның өзіндік ерекшеліктерінің ішіндегі маңыздысының бірі. Үлкенді құрметтеу отбасы мүшелерінің бір-бірінің тәрбиесіне жауапкершілік, борыштылық, адамгершілік сезімдерін туғызған. Қазақ отбасындағы арнайы жазылып бекітілмеген «заңдары» әке мен ұлдың, шеше мен қыз баланың, әке мен қыздың ,

Топтық жұмыс. Әр топқа бір-бір сөз тіркестері беріледі, әр топ мүшелері ақылдаса отырып, тақырыпты ашу мақсатында өз пікірлерін постерге қорғайды. Берілетін сұрақтар: «Ақылды баланың бойында болатын жақсы қасиеттер қандай?», «Үлгілі ата-ананың бойында қандай асыл қасиеттер болу керек деп ойлайсың?».

Композиция «Шаңырақ»

Мақсаты: Оқушыларды адамгершілікке тәрбиелеу, баланың жеке тұлғалық қабілетін қалыптастыру мен дамытудың аса маңызды бір саласы, ұжымға, қоғамға, Отанға, еңбекке, өз міндеттеріне және өз басына жауапкершілігін қалыптастыру.Көрнекіліктер: Нақыл сөздер, ұлы тұлғалардың ұлағатты сөздері.Әдісі: Пікірталас, сұрақ - жауап, әңгімелесу.Тәрбие сағатының барысы:I кезең: Тәрбие сағатымен таныстыруII кезең: Оқушылардың Адамгершілік жайлы түсінігіIII кезең: Саяхатқа шығу ойыныIV кезең: Адамгершіліктің негізгі қағидаларын білесің бе? (Өз ойын ортаға салу)V кезең: Пікірсайыс (қорытындылау)Кіріспе сөз. Адамның адамгершілік, саналылық дәрежесі оның тәртібі мен іс - әрекетін анықтайтыны әлдеқашан дәлелденген.«Тәрбиесіз адам адамгершілік жағынан надан, дүмше, - деп жазды В. А. Сухомлинский, - бұл да бір, ақаулы двигательмен ұшырылған самолет те бір, өзі өледі, өзгені де ала кетеді».Адамгершілікке тәрбиелеу баланың жеке басын қалыптастыру мен дамытудың аса маңызды бір саласы, ұжымға, қоғамға, Отанға, еңбекке, өз міндеттеріне және өз басына қатынасын қалыптастыруды көздейді.Адамның бойынан адамгершілік қасиеттер табылса, әрине сымбатты, парасатты көрінеді.Адамгершілік – адамның асыл қасиеті.Жүсіп Балас

Сұрақтар:– Мектептен үйге қарай жүгіріп келе жатқанда, алдыңнан бір үлкен кісі шықты. Сен не істер едің?– Үлкен кісімен амандасып жол беремін.– Өзіңнен үлкен кісілер әңгімелесіп отырған кезде сен не істеуің керек?– Үлкендердің әңгімесін бөліп, сөзге араласуға болмайды.– Егер тығыз шаруам болса, «кешіріңдер» деп айтар едім.– Көшеде біреу жөн немесе жол сұраса не істер едің?– Асықпай түсіндіріп беремін.– Автобуста, қоғамдық орындарда егде адамдарды көрсең не істеген жөн?– Үлкен кісілерге әрдайым орын беру керек.– Үлкен кісілермен қалай сөйлесу керек?– Үлкен кісімен «Сіз» деп сөйлесу керек.– Әдептілік деген не?– Адамдардың жүріс - тұрысы мен өзара қарым - қатынасының ережелері.

Қорытындылау

Мақсаты: Оқушыларға туған өлке, оның байлығы, алуан түрлі табиғаты туралы түсінік беру. Туған жерге деген сүйіспеншілігін арттыру. Табиғатты қорғай білуге, оны аялауға тәрбиелеу.Көрнекілігі: АҚТ Слайдтар.Жүрісі:

Мұғалім: Қадірменді қонақтар! «Туған жер-тал бесігім!» атты тәрбие сағатына қош келдіңіздер! Иә, осынау кең-байтақ еліміздің шалқар көлдері мен асқар таулары, алтын дәнді даласы, ақ күмістей қаласы, кенге толы өңірі мен малға толы өрісі бар, сендер секілді болашақ ұрпағы бар мәңгілік ел, туған жеріміз –Қазақстан деп аталады. Бүгін сіздердің туған ел, туған жер туралы білетіндеріңізді ортаға саламыз.

Жүргізуші:Батыстан толқындаған Каспий теңізі мен Жайық, Еділ жағалауынан шығыстағы Алтай тауларына дейін, солтүстікте Орал тауларынан тәңірлі тау атанған Тянь - Шань тауларына дейін Ұланғайыр жерді алып жатқан тұнып тұрған табиғаты бар Қазақстан Республикасы.1 - оқушы:Қазақстан - туған өлкем.Жер көппе сендей көркем.Көрсін деп күллі әлемгеЖалауыңды желге желпем.2 - оқушы:Көз алдыңда көгілдір тау мұнартып,Аспанымда аққудың әні қалғып.Құшақтап бір өзіңді туған далам.Жатамын көк шалғында жаным балқып.3 - оқушы:Тасып жатқан өзендер жағасынан.Сары белде сағымдар арасынан.Тарайды дән жұпары бар әлемге.Қазақтың қасиетті даласынан.Жүргізуші: Туған жер, өскен ел, жүрекке жылы сөздердің бәрі де табиғат деген таңғажайып ұғыммен бірігіп жатады. Қазақстан – көз тартар аса көркем, бар сұлулықты өн бойына жинап алған өлке.4 - оқушы: Асылай І

Кең дала көремісің сонау жатқан,Жібектей жасыл шөппен бетін басқан.Асқар тау, айдын шалқар көл мен өзен,Әне, сол анам еді мені тапқан.5 - оқушы: Асұлан

Сұлу дала! Менің сүйген еркемсің,Жаным сенен жаратылған өлкемсің.Қандай жақсы қазақ болып туғаным.О туған жер, тамашасың, көркемсің.Жүргізуші:Табиғат адам баласын дүниеге келтіріп, бойындағы бар махаббат, мейірімін, күн шуағын жүрегімізге ұялатқан аяулы ана.

6 - оқушы: Келімберді

Туған жер - алтын бесік, асыл - анам,Ауаңмен, ақ сүтіңмен асыраған.Мендағы ұлың едім, өзің тектес,Алысқа несібесі шашыраған.7 - оқушы: Гүлмамыр

Табиғат қызығам сан суретіңе,Бас ием сенің алып құдіретіңе.Тұрасың күллі әлемге нұр таратып,Тұтқасы күллі әлемге нұр таратып.Жүргізуші: Табиғат – адамның бойына қуат, көңіліне шабыт, сезіміне ләззат шапағатын ұялататын сұлулық пен әсемдік әлемі. Табиғат – адам денсаулығының сақшысы, жанға дауа шипагер. Қазақстанның қойнауында пайдалы қазбалар өте көп. «Жері байдың елі бай» деп тегін айтылмаған.

8 - оқушы: Диас

«Қазына қара жерде» дейді қазақ,Күн көрген осы жерден біраз алып.Жер - анадан үзіліп кете алмаған,Кемеңгер небір дана, небір алып.9 - оқушы: Мәншүк

Кен айтады ел мен жұртың өлшемін,Кенде жатыр күн қуат пен мол сенім.Кенің барма, жоқ болса жарлысың,Кенің болса келешегің зор сенің.Жүргізуші: Табиғаттың басты байлығы – жер. Қазақстан 272 млн гектар жерді алып жатыр, соның 222 млн гектары ауыл шаруашылығына жарамды жерлер. «Күте білсең жер жомарт» деген халықтың дана сөзі бекер айтылмаған.10 - оқушы: Данагүл

Топырақтан өмір иісі шығады,Оны денең тиіп кетсе ұғады.Еңбегіңді есесімен беретінЖақсылық та топырақтан шығады.

11 - оқушы: Ардақ

Тіршілікте не ғой дейсің ең қымбат,Тіршілікте адам қымбат, сен қымбат.Ал адамға ауа қымбат бәрінен,Ауа қымбат, алатұғын дем қымбат.

2ә сынып ұлдарының орындауында «Туған ел»Бейнебаян тамашалау. «Маңғыстау жері»

Мұғалім: АдайМаңғыстау мынау - құмдауыт аймақ, құмды аймақ! Шаруасы көшкен ойынан малын қырға айдап! Ұлдары тентек ер салынбаған асаудай, Қыздары көркем, құлпырған жүзі гүл жайнап!

Маңғыстау мынау - жыр менен таңы атқан Жер Қашаған, Түмен , Сәттіғұлдарың жатқан жер! Қос сөздей болып тарихта қалған жаңғырып, Есейген орда - Абыл мен Ақтан, Ақтангер!

Маңғыстау - кім – кімді де қызықтырып, әкететін, терең тарихты өлке. «Жер шарының геологиялық тарихын білгіңіз келсе, Маңғыстауды бір рет көріңіз»,- деген Н. Андрусов.К. Паустовский болса: «Маңғыстауға барған сапарымды жұлдызды өлкеге жасаған саяхат деуге болар еді. Мен еш жерде мұндай жұлдыздар нөсерін, олардың көз шаршатар жарқылын көргенім жоқ. Жұлдыздар Маңғыстауға ұшып келіп жатқандай сезіледі», деп бағалады. Қазір егемен еліміздің ең бай өңірі, экономикалық даму тұрғысынан көшбасшы болып отырған қазыналы Маңғыстау - «Жеті жұрт келіп, жеті жұрт кеткен», шытырман оқиғаға толы өңір. Жерінің асты қазынаға, жерінің үсті аңызға толы өңір. Әулиелі – киелі мекен. Осы өлкенің өркендеп, одан әрі қанат жайып дамуына үлес қосу - бүгінгі біздер сіздердің міндетіміз.

Би. «Туған жер»

Мұғалім: Оқушылар енді туған жер туралы мақал-мәтел білеміз бе?1. Әркімнің өз жері м-Мысыр шаҺары.2. Ел іші алтын бесік3. Жері байдың елі бай4. Елің – панаң, жерің - анаң5. Ел жаусыз болмас, жер таусыз болмас6. Өз елің - алтын бесігің7. Бақа көлінде патша.

Балық сынада патша.

Жігіт елінде патша.8. Туған жердің түтіні де тәтті.9. Ит тойған жеріне, ер туған жеріне10. Туған елдей ел болмасТуған жердей жер болмас.

Қорытынды. Өтебай Тұрманжанов

1оқушы: Көгінде күн нұрын төккен,

Жерінде гүл жұпар сепкен.

Неткен сұлу, неткен көркем,

Осы менің туған өлкем.

Тақырыбы: Мәңгілік ел-мәңгілік мұрат.

Мақсаты: Қазақстан-2050 «Қазақстан-мәңгілік ел» туралы түсінік беру.Туған жерге деген сүйіспеншілігін арттыру.Барша қазақстандықтардың мақсаты,мүддесі,тағдыры бір екендігін ұғындыру.Оқушылардың патриоттық сезімдерін ояту.

Көрнекілігі: Мемлекеттік рәміздер, сөзжұмбақ, суреттер, мақалдар,слайдтар.

Барысы

Кіріспе сөз:

Туған өлке туралы өлеңдер оқу.

1-оқушы:Отан-жерім,Отан-суым,

Отан қуат,нәр береді.

Отан-ұран,Отан-туым,

Отан мәңгі гүлденеді!

2-оқушы:Отан-сенің ата-анаң,

Отан-досың,бауырың.

Отан-өлкең,астанаң,

Отан-аудан,ауылың.

3-оқушы: Отан-тарих,Отан-тіл,

Жасаған елің,ер халқың.

Отан-өлең,Отан-жыр,

Көтерген көкке ел даңқын.

4-оқушы: Отан-осы,достарым,

Көңілге мұны түйе біл.

«Отан» деп өс,жас қауым,

Оны ардақтап сүйе біл!

5-оқушы: Алтын дәнді даласы бар,

Ақ күмістей қаласы бар.

Неткен сұлу,неткен көркем!

Осы менің туған өлкем!

6-оқушы: Түлігі өскен алуан-алуан,

Төс,алқабы малға толған.

Неткен сұлу,неткен көркем!

Осы менің туған өлкем!

-Балалар, біздің туған өлкеміз қалай аталады?

-Қазақстан

-Қазақстан қандай мемлекет?

-Тәуелсіз,егеменді мемлекет.

Қазақстанның жері-кең-байтақ.Батыстан шығысқа қарай үш жүз мың шақырымға,солтүстіктен оңтүстікке қарай бір мың жеті жүз шақырымға созылып жатыр.Қазақстанның табиғаты әр түрлі.Мұнда тау да,өзен де,шөл де бар.