Қазақтың ұлттық жәдігерлері туралы баяндама қосымша білімге

Мұражай дегеніміз құнды заттарды тізіп қоятын қойма емес, ол халық жадын жаңғыртушы әрі тәлім-тәрбие орталығы. Мұндағы әрбір жәдігердің «жаны» бар, бойында көне дәуір сыры бар. Мұражай бір сәт өткен уақыт пен көшкен кеңістікті зат бейнесінде жеткізіп, жан-дүниеңмен сезіндіретін мәдени-рухани құбылыс. Міне, сол көне дәуір куәгерлерін барынша жарқыратып көпшілікке көрсету бар да, жоғалтып, шашыратып алмай, келер ұрпаққа табыстау міндеті бар

Мұражайда жинақталған тұрмыстық бұйымдар ішінен көп жиынтық құрайтын келі-келсаптар.Келі — дәнді дақылдар мен науат, шақпақ қант тәрізді түйір-түйір заттарды түйгіштеп уататын, ұнтақтайтын қатты ағаштан, тас, темір, шойын сияқты материалдан жасалған іші қуыс тұрмыстық бұйым. Келі қатты ағаштың жуан діңінен ортасын 30-35 см. тереңдікте ұңғуырмен ою, қашау арқылы жасалады. Келі жасайтын ағаш кесіндісінің биіктігі 50-60 см, кей жердерде 70-80 см, ал диаметрі 30-35 см. болады. Келі қазақ дастарқанының шырайын келтіретін ақталған тары, қуырылған бидай, түйілген жарма, құрт, ірімшік, жент сияқты тағамдарды дайындауға қажетті басты тұрмыстық бұйым болған

Ұрпақтан-ұрпаққа мұра болып, музей экспозициясынан орын алып, көрермен көзайымына айналған құнды дүниелердің ішіндегі жәдігерлердің бірі — көрік. Ұста, зергерлер пайдаланған бұл бұйымның көлемі мен қолдану тәсілдеріне қарай бірнеше түрі болған. Олар — қол көрік, мес көрік, қос көрік, жел көрік. Алтын, күмістен әшекей бұйымдар соққан, 13 жасынан бастап өмірінің ақырына дейін ұсталық кәсіпті серік еткен Кеңес Орынбаевтың пайдаланған білезік қалыптары, көрігі ерекше, құнды жәдігерлердің бірі. Музей қорында бірнеше көрік бар. Көне мұраларды сақтап, жаңа буынға насихаттап отырған мәдени орталықта сақталған көріктердің бірі сол Кеңес Орынбаевтың көрігі. Күн өткен сайын бабадан қалған бұйымдардың бағасы арта түсуде

Заңғар жазушы Әбіш Кекілбаев: «Кешегіміз түгенделмей, бүгініміз бүтінделмейді. Бұл —өмір ақиқаты» деген болатын. Ал, өткенді түгендеу дегеніміз, ең алдымен барыңды бағалап, рухани мұраларды қалдырмай жинап, сақтау. Атадан ұрпаққа мұра болып қалған асыл қазыналарымызды көзіміздің қарашығындай етіп сақтауға баршаңызды шақырамын

Қай дәуірде болмасын қазақтың ұсталары жасаған дүниелер өзінің құндылығын ешқашан жоғалтқан емес. Оның дәлелі елдегі мұражайлар қорында сақтаулы тұрған қазақтың ұлттық үй жиһаздары. Жалпы қазақ халқы күнделікті тұрмысында жиһаздардың бірнеше түрін пайдаланған. Солардың бірі – асадал. «Ас және адал» деген сөздерден құралған.

Асадал негізінен шкафтың қызметін атқарған, ыдыс-аяқ және азық-түлік сақтауға арналған ерекше мүлік саналады. Ол кебеже, сандықтарға қарағанда биік болып келеді. Этнографиялық деректерге қарағанда асадалдың бірнеше түрі болған және оны түркі халықтарының бәрі тұтынған. Белгілі этнограф Х.Арғынбаев өзінің еңбегінде асадалдың алғашқысы қазіргі уақыттағы тумбочка тәрізденіп, енінен биіктігі артық болып жасалса, екіншісінің ені мен биіктігі шамалас келеді. Үшіншісінің биіктігі кебежедей ғана болған. Ал төртінші түрі буфет тәрізденіп жасалған асадалдар деп жазады.Асадалдың екі ашпалы есігі және маңдай бетінде тартпасы орналасқан. Асадалдың беткі бөлігінде орналасқан ою-өрнектер келушілердің…