қмж, Жасөспірімдердің ұйқысы: оқу және мінез-құлыққа әсері

Жасөспірімдердің ұйқысы: оқу және мінез-құлыққа әсері

Мақсаты: ата-аналардың ұйқыға жауапкершілікпен қарауы жасөспірімнің денсаулығын және психикалық саулығын сақтау факторы ретінде қарастыру

Міндеттері:

ата-аналардың жасөспірімнің ұйқы сапасын жақсарту үшін қолайлы жағдайлар жасауға ынталандыру;

жасөспірімдердің танымдық белсенділігі мен мінез-құлқына ұйқының әсерін түсінуге ықпал ету;

ұйқы сапасын жақсартуға көмектесу үшін практикалық дағдыларды дамыту

Күтілетін нәтижелер:

ата-аналар жасөспірімнің ұйқы режимін сақтауға ынталы болады;

ата-аналар ұйқының жасөспірімнің салауатты өмір салтының маңызды бөлігі екенін түсінеді;

ата-аналаржасөспірімніңұйқысапасынқамтамасызетудағдысын меңгереді.

Ұлттық құндылықтар мен тұлғаның жеке қасиеттері: сүйіспеншілік пен жауапкершілік.

Жоспар:

Кіріспе бөлім: әңгіме.

Негізгі бөлім:

Тапсырма

Бейнематериалды талқылау

Жаңа ақпарат: «Жасөспірімдердің ұйқысы: оқу және мінез-құлыққа әсері»

Релаксация жаттығулары

«Жасөспірімгеұйқыныжақсартуғақалайкөмектесугеболады?» тапсырмасы

Қорытынды бөлім:

Рефлексия

Ақпараттық материалдарды тарату

Сабақтың ұзақтығы: 60 минут

Уақыт

ы

Мазмұны

Ресурстары

2 мин.

I. Кіріспе бөлім

Тақырыптың өзектілігі туралы кіріспе әңгіме. Сабақтың мақсаты мен міндеттерін түсіндіру.

1 слайд

5 мин.

мин.

Негізгі бөлім

«Ұйқы туралы мифтер мен шындық» сергіту жаттығуы

Аудиториямен фронталды жұмыс. Топ мүшелері екі түсті карталарды алады, олардың бірі ИӘ (келісім), екіншісі ЖОҚ (келіспеушілік) дегенді білдіреді. Мұғалім тезистерді айтады, қатысушылар карточкаларды көтереді. Мұғалім өз таңдауын қорғауға қысқаша дәлел келтіруді ұсынады. Қысқаша талқылау, қорытынды.

миф: Әр адам 8 сағат ұйықтауы керек.

миф:Жұмсақ матрасқа қарағанда қатты матраста ұйықтаған жақсы.

миф: Қай мезгілде ұйықтағаныңыз маңызды емес – ең бастысы, ұйқының жалпы сағаты жеткілікті.

миф: Ұйықтар алдында тамақ ішпеген дұрыс.

миф:Үкілерменбозторғайларжоқ,тектұруға ерінетін адамдар бар.

Шағын дәріс

Жасөспірімдердің ұйқысы: оқу және мінез-құлыққа әсері

Жасөспірімдердің ата-аналары баласын 22:00-де ұйықтауға мәжбүрлеуге тура келетін жағдаймен таныспыз. Жасөспірімдер бұл ережеге жиі қарсылық білдіреді. Өйткені, кешке олардың көптеген «істері» бар: әлеуметтік желілерде достарымен сөйлесу, фильмдер мен сериалдар көру, компьютерлік ойындар және т. б. бұл әрекеттердің барлығы жақсы ұйқының антонимдері.

Алайда, жасөспірімге кеш ұйықтағаны үшін бірден ұрыспаңыз. Бұл өсіп келе жатқан организмде болатын табиғи процестер. Физиологияда біздің ағзамыз бағынатын циркадтық ритмдер деген ұғым бар. Циркадтық ритмдер – бұл тәулік ішінде болатын психикалық және физикалық жағдайдың мерзімді

өзгерістері, яғни адамның ішкі биологиялық сағаты.

слайд

Екі қарама- қарсы түсті карталар (мысалы: қызыл

карта-иә, бұлмиф; көк-жоқ, бұлмиф емес, шындық)

слайд

https://www. youtube.com

Мұндай ртимдер мидың жарық әсер ететін аймағымен басқарылады (тәуліктік ритм жүргізушісі деп аталады). Жасөспірімдердің циркадтық ритмдері «үкі» режиміне ауысады.

/watch?v=n6 0UP1UbWh

Бейнені қарау: 6

мин.19 сек. 7 мин.08 сек. дейін.

Мұғалім бейнефильмнен үзінді көруді ұсынады.

Осыған байланысты жасөспірімдерге ерте тұру және жату қиынырақ. Жасөспірімдер мектепке баратын кезде, таңертеңгі сағат 7-де қатты ұйықтайды..

Оқушының ұйқы режимі ересек адамнан ерекшеленеді. Диаграмма айырмашылықтың қаншалық күшті екенін көрсетеді. Көк сызық–орташа статистикалық ересек, сары с

түстен кейінгі мызғу

Жасөспірім кезінде, ұйықтауға жауап беретін гормон – мелатонин, балалар мен ересектерге қарағанда баяу өндіріледі. Мелатонин ағзаға ұйқыны реттеу үшін қажет, өйткені ол ұйықтау процесінің бастамасы. Мидағы без оны қараңғылықта шығара бастайды және ол жарық түскенде тоқтайды. Бұл - циркадтық ритмдердің негізгі механизмі. Біздің торлы қабық миға жарықтың өзгеруі туралы сигнал жібереді. Жылдың әр мезгілінде күннің ұзақтығы әр түрлі болғандықтан, ағза қыста ең көп мөлшерде мелатонин шығарады, ал жазда аз болады. Осылайша, жасөспірімдердің ұйқысының бұзылуы объективті және субъективті себептерге ие. Біз

слайд

ызық – орташа статистикалық жасөспірім.

Сергектік деңгейі

түстен кейінгі

Сергектік деңгейі

түстен кейінгі

мин.

осы себептерді бірге ашып, осы мәселелерді шешудің жолдары туралы сөйлесуге тырысамыз.

Топпен шығармашылық жұмыс

Қатысушылар 4 топқа бөлінеді (мұғалім әдісті таңдайды), материалдарды алады: қағаз парақтары, маркерлер.

Топ өкілдері шығармашылық жұмыс үшін тақырыптары бар карточкалар алады. Тапсырма: кілт сөздерді, сызбаларды, белгілерді пайдаланып, тақырыпты ашады. Тақырыптар:

«Ұйқының бұзылуы: себептері»;

«Ұйқының бұзылуы: салдары»;

«Ұйқы гигиенасы: ата-аналарға арналған ережелер»;

«Ұйқыға қалай дайындалу керек: жасөспірімге арналған кеңестер».

Жұмыс аяқталғаннан кейін әр топ барлық қатысушылар талқылайтын нәтижелерді ұсынады.

Тыныс алу әдістері арқылы релаксация жаттығулары.

Мұғалім ата-аналарға, балаларға оқыта алатын, ұйықтар алдында релаксацияға арналған тыныс алу әдістерін көрсетеді және оларды бірге жасауды ұсынады.

ЖАҚСЫ ҰЙЫҚТАУҒА АРНАЛҒАН 4 ТЫНЫС АЛУ ТЕХНИКАСЫ

Тыныс алуды реттеу өнері – ұйқыны реттеудің ең жақсы тәсілдерінің бірі. Ұйқысыздық сізді жалғыз қалдырғанын қалайсыз ба? Тыныс алу жаттығуларына бір минут бөліңіз!

БАЯУ тыныс алу

Көптеген адам осы тыныс алу техникасының қаншалық жағымды екенін біле бермейді: диафрагманың, іштің және өкпенің тыныс алуын сезіну, тыныс алуды қысқа уақытқа ұстап, содан кейін біртіндеп дем шығару... Егер сіз баяу, терең тыныс алуға назар аударсаңыз- импульс пен қысым төмендей бастайды және бұл миды тыныштандыруға көмектеседі. Сонымен, арқаңызбен

жатып, 10 минут бойы ұйықтап кеткенше, бірқалыпты тыныс алуға тырысыңыз.

7-11 слайд

мин

4-7-8 ТЕХНИКАСЫ

Бұл тыныс алу жаттығуы ұйықтар алдында ғана емес, сонымен қатар стрестік жағдайларда да өте қатты көмектеседі. Мазасыз ойдан құтылғыңыз келе ме? Төсекте арқаңызды тік ұстап отырыңыз және тіліңіздің ұшын таңдайға қарай басыңыз. Бұл позицияны сақтай отырып, аузыңызды жауып, мұрын арқылы 4 рет дем алыңыз. 7-ге дейін санап, деміңізді ұстаңыз. Содан кейін аузыңыз арқылы 8 рет баяу дем шығарыңыз. Бүкіл циклды 4 рет қайталаңыз.

ДӘСТҮРЛІ МЕДИТАЦИЯЛЫҚ ТЫНЫС АЛУ Сіздіңұйқыңыздымазасызойларбұзатынын байқадыңыз ба? Мұндай жағдайда медитация жасауға болады.Тынысалу ритмінебейімделгенненкейін, ауаның іште қалай қозғалатынын сезініңіз – бұл сізге бұлшықеттердіңбосаңсупроцесінбастауға көмектеседі. Мазасыз ойларға қарамастан, тыныс алуды жалғастырыңыз. 8-10 минут жасаған осы жаттығу тез ұйықтауға көмектеседі.

Айтпақшы, ғалымдардың пікірінше, ауызбен тыныс алу санаңызға – дененің шиеленіскенін айтады, ал мұрын арқылы тыныс алу релаксация мен гомеостаз сигналдарын жібереді.

ДЕМ ШЫҒАРУДЫ ЕКІ ЕСЕ КӨБЕЙТІҢІЗ Тынысалудыбақылаудыңкөптегенәдістерідем шығаруға сүйенеді, бұл дем шығарудан екі есе ұзаққа созылады.Бұлтыныштандырадыжәнеқалпына келтіретін әсер береді. Қазіргі зерттеулерге сәйкес, саналы баяу тыныс алудың бұл түрі жүректің, өкпенің жәнемидыңжұмысынсинхрондауарқылыжүйке кернеуінжеңілдетугемүмкіндікбереді.Санаумен тыныс алуға шоғырлану стрес тудыратын ойлардан алшақтау қажет болған кезде көмектеседі. Шалқаңыздан жатыңыз, дем алыңыз, баяу үшке дейін санаңыз, алтыға дейін санаңыз. Ары қарай ұйқыңыз келгенше қайталай бересіз.

Гайдбук бөлімімен жұмыс істеу «Жасөспірімге ұйқыны жақсартуға қалай көмектесуге болады. Ата- аналарға арналған кеңестер».

Гайдбук:

«Жақсы ұйықтауға арналған тынысалу әдістері»

Тапсырма:ата-ананыңіс-қимылтактикасытуралы

оқып, қорытынды жасаңыз.

5 мин.

Қорытынды бөлім Рефлексия. Сұрақтар:

Сабақ барысында өзіңіз үшін жаңа не білдіңіз?

Ақпаратпен танысқан кезде ойыңыз өзгерді ме? Неге?

Бірден не қолдануға болады? Не туралы ойлану керек?

Қосымша

Жаттығу «ҰЙҚЫ ТУРАЛЫ МИФТЕР МЕН ШЫНДЫҚ»

1-миф. Әр адам 8 сағат ұйықтауы керек. Ұйқының физиологиялық нормасы әр адамда 4-тен 12 сағатқа дейін болуы мүмкін. Ол жеке. 7-8 сағат– бұл көпшілігімізге тән норма, бірақ адамның жеке өлшеміне ештеңе кедергі болмайды. Мысалы, Илон Масктың жалпы ұйықтау уақыты 4-5 сағат. Егер адам 8 сағаттан аз ұйықтаса, онда олар тек ұйқыға және қосымша проблемаларға қосымша көңіл бөледі. Біз жүйелі түрде қажет болғаннан ұзақ ұйықтасақ (демалыста, зейнеткерлікке шыққанда), бұл бізді ұйқысыздыққа бейім етеді, өйткені ұйқыны бізге қажет сағаттан артық созудың қажеті жоқ.

2-миф: жұмсақтан гөрі қатты матраста ұйықтаған әрқашан жақсы. Біздің

тәжірибеміз бұл мифтің өте кең таралғанын көрсетеді. Көбінесе адамдар арқаға қатты матрацты таңдау керек деп санайды, өйткені жұмсақ матрац оны жеткілікті түрде ұстай алмайды, арқаны ауыртады. Шын мәнінде, ең қолайлы матрацты таңдау ұйықтап жатқан адамның өзіне байланысты –…