Қосымша білім беру және тұлғаның шығармашылық дамуы

Байназаров Бауыржан Оралұлы

Қарағанды облысының білім басқармасының Қарқаралы ауданының білім бөлімінің «Оқушылар орталығы» КММ

Қарағанды облысы, Қарқаралы ауданы, Егіндібұлақ ауылы

Қосымша білім беру-жеке тұлғаның шығармашылық және зияткерлік даму ресурсы

Қазіргі кезеңде елімізде қосымша білім берудің жаңа жүйесі жасалып, қазақстандық білім беру жүйесі әлемдік білім беру кеңістігіне батыл енуде.

Қосымша білім беру жеке тұлғаны тәрбиелеу, оқыту және шығармашылық дамытуда олардың ролін арттыру мақсатында ұйымдастырылады. Балаларға қосымша білім беру мазмұны, оны ұйымдастыру түрі, әдістері мен технологиялар сапасын көтеру, педагогикалық шығармашылық жұмысты бағдарлы түрде ұйымдастыру көзделген. Қосымша білім беру-білім алушылардың білім алу қажеттіліктерін жан-жақты қанағаттандыру мақсатында, жүзеге асырылатын үздіксіз білім жүйесінің ажырамас бөлігі. Қосымша білім беру жүйесі-салауатты өмір салтын қалыптастыру, жеке тұлғаны өздігінен дамыту, шығармашылық дарынды балаларды іздеу, қолдау көрсету және дамыту негізінде, өскелең ұрпақ тәрбиесіне және олардың дарындылығын дамытуға негізделген.

Бүгінгі таңда Қазақстан Республикасындағы қосымша білім берудің алдында тұрған негізгі міндеттері

-Қосымша білімнің қазіргі жалпы орта білімнің құрамдас бөлігі ретінде маңыздылығын және мәртебесін қалпына келтіру;

-Білім беру ұйымдарында жеке тұлғаның жалпы адамзаттық құндылықтар, қазақстандық елжандылық және азаматтық идеясы негізінде қалыптасуына және еркін дамуына бағытталған кешенді тәрбие бағдарламасын ары қарай жүзеге асыру;

-Педагогтардың бала тәрбиесіндегі дәстүрлі тәсілден адамгершілік, тұлғалық бағдарлы тәсілге қайта бейімделуі. Баланың өмірдегі орнын өзі белгілеуге көмектесу;

-Дәстүрлі және қазіргі тәрбие технологияларына қолдау көрсету. Этнопедагогиканы игеру, озық дәстүрлі халықтық педагогиканы іске асыру және осы негізде балаларды бабалар мәдениетіне және ұлтаралық достыққа тарту.

Қосымша білім беру қызметінің басты ерекшелігі мынада:

-Балалар мен жасөспірімдерді шығармашылық белсенділікке, өз бетінше білімін жетілдіруге ынталандыру;

-Балаға қосымша ақпарат беріп қана қоймай, ең бастысы баланы шығармашылық жұмыс істеуге тарту;

-Жас ұрпақтың жеке жас ерекшелігін ескере отырып, ойлау, шешім қабылдау, қорытынды ой-пікірін білдіру, белсенділік, танымдық қабылетін дамыту, өзінің шығармашылық әрекетін жүзеге асыруына мүмкіндік туғызу.

Қосымша білімді оқытуды ғана емес, сонымен қатар тәрбие бере отырып, баланың тұлғалық шығармашылық дамуын бірыңғай үрдіске біріктіреді.

Бүгінгі күннің негізгі талабы – білімді адамды әлемнің бүтіндей бейнесін қабылдай алатын, шығармашылық таныммен тікелей қатынас жасай алатын, жаңаша ойлай алатын шығармашыл адамға айналдыру.

Балаларда әлемнің көп бейнелі жақтарын шығармашылық таным негізінде қабылдай алу қабілетін дамыту қажет. Осының негізінде интеллектуалды, креативті ұрпақты тәрбиелеп оқыту – педагогиканың маңызды мәселелерінің бірі.

Шығармашылық дегеніміз – ол адамның өмір шындығында өзін-өзі тануға ұмтылуы, ізденуі. Өмірде дұрыс жол табу үшін адамда дұрыс ой туып, өздігінен сапалы, дәлелді шешімдер қабылдай білуге үйренуі керек. Адам бойындағы шығармашылық қабілеттерін дамытып, олардың жоғалуына жол бермеу адамның рухани күшін нығайтып, өзін тануына көмектеседі. Білім алушының шығармашылық мүмкіншілігінің дамуы, оның жеке басы қасиеттерінің бірі болып табылады. Шығармашыл тұлға қалыптастыру – қосымша білім беру жүйесінің ең маңызды мақсаты болып анықталған.

Білім алушыларды шығармашылық жұмысқа баулып, олардың белсенділіктерін, қызығушылығын арттыра түсу үшін, шығармашылықтарын сабақтан тыс уақытта дамыту шарттарын былай бөліп көрсетуге болады

-қосымша білім беру педагогы ой-өрісі кең, жан-жақты, білімді, өз мамандығының шебері болуы керек;

-білім алушы қосымша білім беру педагогымен бірлесе отырып, өз шығармашылық қабілетінің жеке бағдарламасын құрып, ыңғайлы жоспарды жасап, шығармашылық жұмыстардың белгілі кезеңдерін орындауы қажет;

-баланың шығармашылығын дамыту үшін оқу барысын тиімді ұйымдастыра отырып, білім алушының шығармашылық сапалық ерекшелігін ескеріп, сабақтан тыс уақытта шығармашылық тапсырмаларды орындауда қолдана білуі қажет.

- оқыту барысында қосымша білім беру педагогы мен білім алушы арасында тығыз байланыс болуы керек.

Педагог бар күш жігерін, педагогикалық шеберлігін білім алушы бойындағы табиғи мүмкіндіктерді ашуға, үйлесімді дамытуға бағыттауға, шығармашылық жағдай жасауға, ал, білім алушы өз тарапынан белсенділік танытуға ұмтылуға тиіс, сол кезде педагог оның өзіне деген сенімділігі арқылы ғана баланың шығармашылығын дамытуға жұмсау керек.

Қазақстан Республикасының «Білім туралы» заңында: «Қосымша білім берудің білім беретін оқу бағдарламалары білім алушылардың өзі-өзі басқарудың, шығармашылығын дамыту, олардың қабілеттерін іске асыру, қоғам өміріне бейімделуі азаматтық сана-сезімін, жалпы мәдениетін, салауатты өмір салтын қалыптастыру,бос уақытын мазмұнды ұйымдастыру үшін жағдайлар жасауды көздейді»,- деп көрсетілген.

Білім алушыларға қосымша білім беру – білім алушылардың тәрбие алу қажеттіліктерін жан-жақты қанағаттандыру мақсатында жүзеге асырылып, тәрбиелеу мен оқыту үрдісінде, үздіксіз білім беру жүйесінің ажырамас бөлігі болып табылады. Білім алушыларға қосымша білім беру жүйесі салауатты өмір салтын қалыптастыруға, жеке тұлғаны өздігінен дамытуға, шығармашыл, дарынды балаларды анықтауға, оларға қолдау көрсетуге және қабілеттіліктерін дамытуға, балалардың құқықтарын қорғауға назар аударуды күшейтуге бағытталған.

Жас ұрпаққа білім мен тәрбие беретін қосымша білім беру ұйымдарына қойылатын талап - тәуелсіз еліміздің азаматын тәрбиелеу, білім алушылардың ұлттық сана…