Қыз бала тәрбиесі туралы мақала мектепке арналған

Қыз бала тәрбиесі

Халықтық педагогика-тәлім-тәрбиелік ой-пікідің бастауы, халықтың рухани мұрасы. Қазақ халқының тәлімдік мәні зор ой-толғаныстары бесік жыры мен айтыс, терме, мақал-мәтелдерде көптеп кездеседі. Мұндағы ұрпақ тәрбиесінің негізгі түйіні – адамгершілік-имандылық, ақыл-ой, еңбек, дене, отбасы тәрбиесіне байланысты мәселелерге келіп тіркеледі.

Қазақ халқы ертеден ұл мен қыз бала тәрбиесін өзара бөлісіп алған. Ұлды мал бағуға, отын бұтап, қолөнер шеберлігіне, мал тауып, отбасын асырауға әкелері мен аталары үйретсе, қыз балаға үй сыпыры, төсек жинау, ас пісіру, кесте тігу, тоқыма тоқу, тон пішу, ою-өрнек сияқты отбасының ішкі жұмысына үйретуді анасымен әпкесі өз міндеттеріне алған. Қыз баланы келешек ана, бала тәрбиешісі, отбасы ұйытқысы деп түсінген халқымыз оны еңбек сүйгіш, өнегелі, өнерлі болып өсуіне ерекше мән берген.

«Тәні саудың – жаны сау» деп тән тәрбиесі мен жан тәрбиесінің қатар қажет екенін екі ауыз сөзбен топшылаған ата-бабамыз рухани байлықты игеру үшін тән тәрбиесінің дұрыс болуын қалаған. Өз ұрпағының дені сау азамат болуын аңсаған.

Дене сұлулығына, әсіресе қыз баланың көрікті болуына ерекше көңіл бөлген. Аналар «Аттың көркі – жал, қыздың көркі - шаш» деп ұққан.

Шаштарын қос бұрым немесе бөстемше етіп өріу, бойжеткен қыздардың көркі болған. Халық жырларында аруларды «Шаштарын он күн тарап, бес күн өрген», «Қыпша бел, қиылған қас, қолаң шашты» деп сипаттаған. «Еңбек – өмірдің тұтқасы, тіршіліктің көзі». Еңбексіз өмір жоқ екенін терең т.йіп, ой топшылаған халық «Еңбек – ананың екінші анасы», «Еңбегі қаттының ембегі тәтті» жеген мақал-мәтелдер арқылы жастарды еңбек сүюге тәрбиелеген. «Еріншектің ертеңі тасылмас» т.б мақалдар арқылы оларды еріншектік, жалқаулықтан бойын аулақ ұстауды тәптіштеген.

Осы жәйтті терең түйіп, еңбектің бейнеті мен зейнетін басынан өткізген халқамыз қыз баланы еңбекке тәрбиелеуді отбасынан бастаған. Қыз баланың еңбек сүйгіш, өнерлі болып өсуіне ерекше мән берген. қолөнерге икемі жоқ өыздарды "Өз үйінде ою оймаған, кісі үйінде тон пішер" деп келеке еткен. Тіпті шай құю мен төсек жинаудың өзі үлкен сын болған. Осыған байлансты «Қыздың жиған жүгіндей» деген теңеулер…