Қыздардың ерте балалы болуының қаупі туралы материал

Қыздардың ерте балалы болуы олардың өміріне қауіпті

08 Қараша 2017, 17:05 11793 0

Күн сайын әлемде 20 мың жасөспірім қыз босанады. Ал елімізде жыл сайын кәмелетке толмаған 3 мың ұл мен қыз некеге отырса, 1000 жасөспірім қыздың 30-ы өмірге сәби әкеледі. Швецияда 1000-ның төртеуі, Оңтүстік Кореяда екеуі. Қазақстандық жасөспірімдердің туу статистикасы Еуропа елдеріне қарағанда алты есе көп. Қазақстанда қыз тағдырының құны қандай? Жасөспірімдер арасындағы жүктіліктің көбеюі жыныстық сауаттылықтың төмендігінен бе? Осы сұрақтардың жауабын Baq.kz тілшісі анықтап көрді

Әлемде жыл сайын жүктілік пен босану кезінде 70 мың жасөспірім қыз көз жұмады

Балиғатқа толмаған қыздардың ерте тұрмыс құруы мен балалы болуы мектепті тастап кету, жоғары білім алмау және жұмыссыздыққа әкеледі. Өзі әлі бала, бірақ ана болған соң өз баласын тәрбиелеуі керек, жетілдіруі керек. Материалдық және моральдық қиындықтар жас ананың ерте өмірімен қоштасуына, жасанды түсік жасатуына, сәбиін жетімдер үйіне өткізуге немесе қоқыс жәшігіне тастап кетуге әкеп соқтырады.

Қазақстандық БАҚ-та қоқыс жәшігіне, дәретханаға тасталған сәби оқиғалары жиі жазылады. Бірақ салдарымен күресу, себебін білу жеткілікті дәрежеде айтылмайды. Мұндай факторларға қыз баласының ғана емес бүкіл қоғамның қатысы бар. Жыл сайын әлемде қиын жүктілік пен босанудан 70 мың жасөспірім қыз көз жұматынын білесіз бе? Ауру-сырқау, апат дендеген заманда жарайды дерсіз, бірақ ерте балалы болу қыздардың өміріне өте қауіпті екені қаперімізге кіріп шықпайды. Ресми дерек бойынша, Қазақстанда әрбір 8-ші әйел тән қысымына, сексуалды немесе психологиялық зорлыққа ұшырайды. ТМД елдері арасында Қазақстан әйелдердің өзін-өзі өлтіру фактісі бойынша бірінші орында тұр. Естігенде денені тітіркендіретін балалы болған «балалардың» статистикасы ЮНПФА қорынан алынып отыр.

ЮНФПА елімізде 1992 жылдан бастап жұмыс істейді. Қордың негізгі міндеті ана денсаулығын жақсарту және әйелдер, жастар мен жасөспірімдердің өмірін жақсарту үшін нәпсіқұмарлық және репродуктивті денсаулық пен репродуктивті құқықтарды қорғауға жәрдемдесу.

Суицидке бару тығырықтан шығудың ең соңғы жолы емес

2013 жылғы дерек бойынша елімізде 100 мың адамның 20-сы суицид жасаған. 3499 адамның 193-і жасөспірім. Суицидке барғандардың орташа жасы 14-16 құрайды, яғни жыныстық қатынас кезеңі басталған шақ...

«Қиын жағдайға тап болған жасөспірім қыздар не істейді? Ата-ана қарсы, жігіт мойындамайды, дәрігерге, психологқа бармаған. Әрине, гуглды ашады да «қалай өлуге болады?» деп іздейді. Сіз де интернетке кіріп іздеп көріңізші, орыс тіліндегі сайттарда қалай өлуге болатыны туралы сансыз ақыл-кеңес берілген. Ал дамыған елдерде қалай? Оларда «мынадай номерге хабарласыңыз, мынадай маманға жүгініңіз» деген сияқты жедел желілер туралы ақпарат береді. Немесе қандай дәрігердің көмегіне жүгінуге болатыны жазылған», - дейді ЮНФПА өкілі Юлия Лысенкова.

Ерте жыныстық қатынасқа түсу жасөспірімдердің репродуктивті денсаулығын бұзады

Жоғарыдағы деректер ең алдымен жасөспірімдердің ерте жыныстық қатынасқа түсуінен шығады. Қыздар 9-10 жастан, ал ұлдар 12-14 жастан жыныстық тұрғыда жетіле бастайды. Қазақстанның оңтүстік аймақтарында қыздар мен ұлдардың жыныстық дамуы Ресей Федерациясының солтүстік аудандарына қарағанда ертерек болады.

Әлемде әр жылда жасөспірімдер арасында 3,2 млн қауіпсіз емес жасанды түсік жасалса, еліміз бойынша 1000-нан астам жасөспірім қыз осындай қауіпті қадамға барады.

Қыз бала, қыз, әйел – бұл бір ғана адам өткеретін әртүрлі кезең. Ол әрбір кезеңде қуанышпен де, қайғымен де, түрлі дерттермен де бетпе-бет кездеседі. Дені сау ұрпақты өмірге әкелу үшін әйелдердің репродуктивті денсаулығы өте маңызды.

Репродуктивті кезең – ағзаның физиологиялық мүмкіндіктеріне қарай бала туатын уақыт 15 пен 49 жас аралығы.

Репродуктивті денсаулық – бұл аурулардың жоқтығы ғана емес, сондай-ақ, ұрпақ жаңғырту мен отбасы үндестігін қоса алғанда, дені сау, ойлау қабілеті дамыған, әлеуметтік дұрыс жағдайда өзіне ұқсас ұрпақ жалғастыра алу процесі.

Репродуктивтік денсаулықтың бұзылуына бірнеше фактор әсер етеді. Соның ең негізгісі – жыныстық қатынасқа ерте жастан бару.

Қазақстанда жасөспірімдердің жыныстық қатынасқа түсуі 14 жастан басталады

2011 жылы ҚР Денсаулық сақтау министрлігі мен ЮНФПА қоры жүргізген сауалнама нәтижесі қазақстандық жасөспірімдердің жыныстық қатынасқа түсуі 14 жастан басталатынын көрсетті. 15-19 жас аралығындағы 2400 жасөспірім арасында…