Рухани адамгершілік құндылықтар туралы баяндама

М. Горький атындағы №16 мектеп-лицей

Баяндама

Тақырыбы: «Рухани - адамгершілік құндылықтар негізінде мектепте білім беру пәндерінің кірігуі»

Орындаған: Наурызалиева Ж.Б.

Қазалы қаласы

Тақырыбы: «Рухани - адамгершілік құндылықтар негізінде мектепте білім беру пәндерінің кірігуі»

Мақсаты: Өзін – өзі тану пәнін басқа пәндермен ықпалдастыру арқылы басқа оқу пәндерінің мазмұнының құндылықтық мәнін, рухани маңыздылығын күшейту арқылы баланың бойында рухани құндылықтарды дамыту.

Жоспары:

Кіріспе

Өзін-өзі тану пәнін басқа пәндермен ықпалдастырудың маңыздылығы.

Өзін-өзі тану пәнін басқа пәндермен ықпалдастыру өз тәжірибемде.

І. Кіріспе

«Өзін-өзі тану» пәні – тәрбие бастауы

Қазақстан Республикасы Президенті Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаевтың халыққа жолдауында «Біз әрбір адамның ар-намысын, жағымды қасиеттері мен беделін, жоғары адамгершілік, этикалық стандарттары және рухани құндылықтарын бағалайтын қоғам құруымыз керек» деп атап көрсетті.

Үнді упанишады(құпия тылсым білім) Б.з.д. I мыңжылдық шамасында пайда болды.Упанишадтардағы таным теориясының басты мәселесі білімді екі түрге: жоғарғысына және төменгісіне бөлді. Төменгі білім - эмпирикалық шындық туралы білім, жоғарғысы - рухани абсолют туралы білім, нақ осы білім әлемге билік ету мүмкіндігін береді.

Д. И. Менделеев «Ізгі ниеті жоқ адамның қолындағы білім, ақыл-есінен ауысқан адамның қолындағы қылышпен тең»- деп айтқан. Сонымен қатар Лихачев «Рухани бастаусыз білім зиянды» деп өрбітті.

ІІ. Өзін-өзі тану пәнін басқа пәндермен ықпалдастырудың маңыздылығы

Білім беру жүйесі жалпы адамзаттық құндылықтармен біріккенде ғана тұтастай, жүйелі болады.

Тұтастай білім беру=сыртқы білім +ішкі білім

Білім берудің шынайы мақсаты – адамға белгілі бір білімді жеткізу ғана емес, сондай-ақ оның рухани, адамгершілік тұрғыдағы мәнін дамыту. Сондықтан өзін-өзі тану пәні мен өзге оқу пәндерінің инновациялық әдіс-тәсілдер арқылы өзара сабақтасып, ықпалдасуын қажет етеді. Оқу пәндерінің өзара ықпалдасуы пәнаралық байланысты дамытуды ғана емес, ол сонымен қатар әр пәннің өзіндік мақсаты мен міндетінің айқындала, толыға түсуін де қамтамасыз етеді. Сол себепті үздіксіз білім беру жүйесін тұтас қамтитын және болашақ 12 жылдық білім беру жүйесіне негізгі пәндердің бірі ретінде ендірілгелі отырған «Өзін-өзі тану» мен басқа да пәндерді ықпалдастыру , кіріктіруді тиімді деп санауға болады. Қазіргі кезде көп айтылып жүрген интеграция, яғни салалас пәндердің өзара ықпалдасуы, кіріктірілуі олардың мазмұндық, құрылымдық, ғылыми-теориялық, жалпыпедагогикалық аспектілерінің кірігуімен ерекшеленеді.

«Өзін-өзі тану» білімін басқа пәндермен кіріктіру –бұл білімді жандандыру, рухани –адамгершілікті бойға дарыту, жалпы адамгершілік қасиеттер негізінде барлық пәндердің жиынтығы. Басқа сөзбен айтқанда, біз нені үйретеміз, соның бәрі білімнің түп қазығы бола отырып, өмірлік құндылыққа айналуы тиіс.

Өзін-өзі тану пәнін басқа пәндермен ықпалдастырудың екі жолы бар:

1)Сыртқы ықпалдастыру (өзін-тану пәнінің әдістемелік әдіс- тәсілдерін қолдану);

2)Ішкі ықпалдастыру ( дүниетанымдық, мазмұны, мағынасы).

Сыртқы ықпалдастыру жолдары: Жағымды күйге ену, дәйексөз, әңгімелеу, шығармашылық жұмыс, топпен ән айту сынды әдіс-тәсілдерді қолдану.

Ішкі ықпалдастыру жолдары:

1.Ғылымдардың даму тарихы мен ұлы ғалымдардың өмірінен шабыттандыратын мысалдар келтіру;

2.Қазіргі ғылыми жаңалықтармен таныстыру;

3.Әрбір оқу пәндерінің мазмұнынан жалпы адамзаттық құндылықтарды анықтау.

ІІІ. Өзін-өзі тану пәнін басқа пәндермен ықпалдастыру өз тәжірибемде

Мұғалім өз пәні арқылы оқушыларды қалай рухтандырады ? Мұғалім немен шабыттанады? Бұл сұраққа жауап беруде мен ішкі ықпалдастыру жолдарынан бірнеше мысалдарды атап өткім келеді.

1)Биология «Өсімдіктер» бөлімі

Жапон ғалымдары арнайы микротолқын қабылдайтын аппаратпен барлық өсімдікті зерттей отырып, олардың жаны, рухы бар деген тұжырымға келді. Құтыда өсіп тұрған қызғалдақты қайшымен қырқып тастамақ болғанда, әлгі аппаратқа: Маған қауіп төніп келеді! Қауіп жақындады! Төнді! Өлдім! – деген жазу басылып шыққан. Ғалымдар гүлдің діріл қаққанын аңғарған.

Адамгершілік тұрғыда: Жер бетіндегі барлық материяның жаны бар, сондықтан жер бетіндегі кез-келген тірі ағзаның өмір сүруге құқы бар. Ал біз «Адам» ретінде оларға қиянат жасауға ешқандай қақымыз жоқ. Адамның өмірінің мәні жақсы өмір сүріп, жақсы іс жасауында. Сондықтан да табиғатты, ондағы тіршілік иелерін аялау біздің басты парызымыз. Айналамызды сүю арқылы бақытқа кенелеміз!!!

2) Математика «Теңдік пен теңсіздік» Арман мен Нұржан көшеде көрші әжейдің ауыр жүгін үйіне дейін жеткізіп берді. Әжей есігінің алдына келіп Арманның қолына 9 кәмпит ұстата салады. Арман кәмпитті қайырымдылық танытып, досымен бөлісті. Бірақ, бір кәмпит артық қалды. Арман қалған 1 кәмпитті сүйіспеншілікпен Нұржанға берді. Нұржан досына ризашылығын білдірді. Арман мен Нұржанда қанша кәмпит бар?

Адамгершілік тұрғыда: Айналасындағыларға қайырымды болу,қолында бармен бөлісу, сүйіспеншілік таныту, алғыс айту сынды дұрыс әрекет жасауға үйрету.

3) Биология «Қыналар»

Қыналар- екі тірі ағза: саңырауқұлақ пен көк-жасыл балдырдың селбесуінен түзілген. Тастардың бетіне, суыған жанартау қалдықтарының (лава) бетіне алғаш боп қоныстанады. Олар өсіп тұрған жеріне қына қышқылын бөліп, тасты үгіте бастайды. Біртіндеп сол жерде топырақ пайда болып, өсімдіктер, жануарлар орнығып, тіршілік мекеніне айналады. Қына нағыз ауа тазалығының…