Рухани жаңғыру бағдарламасына арналған мақала

Нақты

іс-әрекеттер керек

Елбасының бастамасымен бүгінгі таңда елімізде « Рухани жаңғыруға» байланысты көптеген игілікті шаралар өткізіліп жатыр.

Рухани жаңғыру бұл -елді жаңартып,рухани құндылықтарды дамытуға негіз болатын, әр саладағы рухани жаңғыруға себепкер әрі дамуға түрткі бола алатын маңызды серпілістер жүйесі дер едім.

Жалпы адамзаттың табиғаттағы басқа тіршілік иесінен айырмашылығы - оның санасы мен тілі.Олардың осы арқылы қауымдасып, қарым-қатынас жасап ,өзіндік қоғам болып қалыптасуы. Ал сол қоғамның бір-бірінен айырмашылығы саналылық және тілдік кеңістігінің сапалық деңгейімен өркениетке жетуімен айқындалады.

Алтайдан Еділге дейінгі алып аймақты иеленген Қазақ елі әлемдік адамзат қауымдастығының негізгі бір бөлігі болып, бір кездерде Ұлы дала елін құраған ел еді. Кейіннен Ресейдің құрамына еніп, оның отары болып,одан кейін оның жалғасы іспетті болған Кеңес өкіметінің тұсында өз билігінен айрылды. Бұл жүйе-жергілікті халықты тілі мен дінінен, ділінен айырып ,рухани езгіге ұшыратып, «бұратана»халық деп атандырды.Өз кезінде бұл езгіге қарсы күресті Алаш ардақтылары біліп,түсініп қолынан келгенше қарсылық көрсетті. Алаш ұлт-азаттық қозғалысын бастап,1905ж Мәскеуде қазақ халқының атынан сөз сөйлеген Әлихан Бөкейхан, Қазақ елінде ең бірінші –өз халқының ана тіліне бостандық берілуін,ісқағаздардың қазақ тілінде жүргізілуін талап етеміз,қазақ баласы қазақша оқып,қазақ мектептерінің көбейтілуі тиіс, бұл—тәуелсіздіктің басты шарты деп мәлімдеген еді.

Бірақ 1937 ж Орталық комитеттің Коституциясында орыс тілінің құқықтық нормалары өктемдікпен мойындаттырылып, орыс тілін міндетті оқыту туралы қаулы қабылданды .Сөйтіп ондаған жыл ішінде бетіндегі бал қаймағы сыпырылып алынған халықтың саяси қырағылығы төмендеді. Нәтижесінде шала сауатты белсенділер елде орыс тілінің үстемдігін орнатуға жеңдерін түріп тастап кірісті.

Халық ағарту комиссариаты құрылып, орыс мектептері көптеп ашылып орысша оқытуды өршелене көбейтуге ұмтылды.Ұлы Отан соғысынан кейін,1948ж бұл үрдіс қайта жанданып салдарынан жүздеген қазақ мектептері жабылып,аралас және таза орыс мектептері ғана қалды. Сырттан саясатпен жер аударылған келімсектер миллиондап келіп қазақтың жерін иемденіп,тілін кері ысырды,аз уақыттың ішінде олардың саны жергілікті халықтан асып кетті.

Мектептердегі оқу-тәрбие жұмыстары қостілділіктен бірте-бірте біртілділікке ,орыс тіліне ауысты.Осындай себептерге байланысты қазақ тілінің беделі күрт төмендеді,қолдану аясы тарылып өз жерінде,өз елінде екінші…