Сәкен Сейфуллин туралы әдеби мақала

«Академик С.А.Джиенкулов атындағы Байқоңыр колледжі» білім беру мекемесі

«Қазақ тілі мен әдебиеті» пән оқытушысы: Сахитжанова Аида Алимжановна

Алаш ардақтысы- СӘКЕН СЕЙФУЛЛИН

Ұлттық әдебиетіміздің қалыптасуына ықпал етіп, елдің қоғамдық өмірінің дамуына үлкен үлес қосқан, халқының жарқын болашағына жол сілтеген асыл перзенттері, көркем шығармаларымен адамдардың жаңа заманға сай, сауатты болуына, ой-өрісінің өсуіне ықпал етіп, елді оқуға, білім алуға шақырды. Заманалар өзгеріп, қоғамдар алмасқан аласапыран кезеңде өмірлері өтті.Ауыз толтырып айтатын дүниелер жетерлік. Ілияс Жансүгіров, Сәкен Сейфуллин, Бейімбет Майлиндердің есімдері қазақ әдебиетінде ерекше орын алады. Асыл тұлғаларымыздың өмір жолы мен шығармашылығына зер салсақ, халқымыздың тарихының ұлы өзгерістерінің көп қырларына куә боламыз. Әр кезеңнің ғасырға бергісіз асыл тумалары болады. Алла Тағала бір адамның бойына соншама өнерді, дарынды үйіп беретініне еріксіз таңданып, бас иесің. Алла Тағала жаратқан пендесіне туып-өскен жеріне, табиғатына сай мінез дарытатын болса керек. Қазақ поэзиясында ойып тұрып орын алған, алаш асылы, ұлтымыздың мақтанышы – Сәкен Сейфуллин жайында сөз қозғамақпын. Қазақ поэзиясының дүлдүлі Сәкен атамыздың ғасырға бергісіз асыл мұралары адам баласына қуат беріп, ізгілікке, жақсылыққа шақырып, содан сая табуға үндейді. Сәкен Сейфуллин мұрасы – бүкіл қазақ мақтанышы. А

Мұхтар Әуезов сөзімен айтсақ: «Сәкеннің ақындық асуларында әр жотадан атой бергендей тәкәппар сөз үндері «жабы емеспіз, тұлпармыз», «құладын емес, сұңқармыз» деп бұрынғы өткен тарихқа, бүгінгі оянған табына дабыл ұрады. Оның шығармаларына біткен сезімнің барлығы да айқын ашық. Тұтас бітімді жоталы тұлғадан туатын көрнекті бүтіндігі бар сезімдер. Оның шыншылдығы қозып, жанып отыратын, буы білініп тұрған барынша нық сезім. Шын жүрек шыншылдығы. Сондықтан мұның жолы әр адымын санап басқан кісінің жолы емес, ылдиы бар, өрі бар шын өмір жолы, ыстық қанды нағыз ақын жолы. Тегінде мағыналы, өрісті, көш бастар, белге шығар үлкен еңбек туса, осындай қайнар көзден шығуға лайық». Бұл пікірден Сәкен Сейфуллиннің ұлы ақындық қасиетін аңғарамыз. Ендеше, ақынның шығармашылығына назар аударсақ.

Туған жерге, ауылға деген сағыныш сезімі жырланатын өлеңдер Сәкен атаның да шығармашылығынан тыс қалмаған. Оның «Жайлауға көшу» өлеңіндегі шумақ жолдарына көз жіберсек:

Өз-өзімен әлек болар кеп жастар,

Көшке мінген асаулары туласып.

Көш артында қыз-келіншек іркіліп,

Бір жүруге біріне-бірі қарасып, - деген өлең шумақтарынан жастық шақтың қызықты сәттеріне, көш кезіндегі оқиғаларға қанық боласың. Өзінің өлеңі арқылы ақын шығыс қыздарына тән наздылықты жеткізе отырып, қазақ қыздарына тән ұяңдықты, биязылықты нәзік көрсете білді. Қазақтың көші тек бір жерден бір жерге көшу дәстүрі емес, сонымен қатар, мейрам екенін аңғартады.

Ақынның «Сыр сандық» туындысын оқу арқылы, кім болса да өзінің жүрегіне терең бойлап, көңілінен сыр сандық іздері анық. Кез-келген адамның сыр сандығы болады. Бірақ, сыр сандықты кез-келген адамға ашуға болмайтынын да ескерте кеткен жөн. Өлең жолдары арқылы адамның жан-дүниесінің…