Сәкен Сейфуллиннің Көкшетау поэмасы бойынша жұмыс

Пәні: Қазақ әдебиеті

Сыныбы: 8

Мектеп: № 3 ЖОББМ

Мұғалімі: Альмишева Л.Ш

Сыныптан тыс сабағы: Сәкен Сейфуллин. «Көкшетау». «Бурабай - мифы и легенды».

Сабақтың мақсаты: оқушылардың Сәкен Сейфуллин жайлы білетін мәліметтерін толықтыру, «Көкшетау» поэмасымен танысу, өлеңіді мәнерлеп оқу, өлең мазмұнын меңгерте отырып, шығармашылық жұмыстар арқылы ойлау қабілетін дамуына, тіл байлығының артуына ықпал ету, өз бетінше түйінді ой, өзіндік пікір қалыптастыруына көмектесу, отансүйгіштікке, тіл, сөз өнерін және табиғатты қадірлеп, қастерлей білуге, адамгершгілікке тәрбиелеу.Сабақтың әдіс - тәсілдері: сұрақ-жауап, баяндау, мәнерлеп оқуПәнаралық байланыс: географияСабақтың көрнекілігі: С.Сейфуллин суреті, шығармалары, интерактивті тақта, презентация, ашық хат жинағы «Боровое - мифы и легенды», қосымша материалдар

Сабақтың барысы:

1. Сабақтың мақсатымен таныстыру.

2. Оқушыларды 2 топқа бөлу.

І топ: «Көкшетау»

ІІ топ: «Боровое - мифы и легенды»

І топ: «Көкшетау»

Сәкен Сейфуллин. Өмірі мен шығармашылығы

Эта чудесная земля взрастила многих народных певцов и акынов – Биржан - сала, Акан -серы. Немало прекрасных стихов посвятили ей казахские поэты Сакен Сейфуллин, Касым

Аманжолов, Г. Орманов, Жубан Молдагалиев, Сырым Мауленов, Х. Бекхожин, Дикан Абилов, К. Идрисов, Т. Алимкулов.

Сәкен Сейфуллин (1894-1938) Қарағанды облысы, Жаңа-арқа ауданында 1894 жылы дүниеге келген. Оның әке - шешесі ел сыйлаған, ақжарқын, ақкөңіл жандар екен. Сәкен де сауатын ауыл молдасынан ашады. Ауыл молдасы он он үш жасқа жеткенге дейін сабақ береді. Онда Сәкен математика, астрономия, әдеп (этика), эстетика пәндерін оқып, түрік, араб тілдерін үйреніп шығады. 1905-1908 жылдар аралығында Нілді мыс қорыту зауытының орыс-қазақ мектебінде оқып, білім алады.

1984 жылы «Өткен күндер» атты тұңғыш өлеңдер жинағы шығады. Ол жиырма жыл аралығында көптеген лирикалық өлеңдер, поэмалар, әңгіме, романдар жазды.С.Сейфуллин-өмірі күреске толы ірі мемлекет қайраткері, үлкен саясаткер болды.

Қазақ халқының талантты ақыны Сәкен Сейфуллин «халық жауы» деген жаламен 1937 жылы қамауға алынып, 1938 жылы ақпанда атылып кетті.Сәкеннен қалған туындылар ғұмыры-мәңгілік.С.Сейфуллин - туған жер сұлулығын, аңыздары мен тарихын тебірене суреттеген атақты «Көкшетау» дастанының авторы

ІІ топ: «Бурабай - мифы и легенды».

После сотворения мира летит Аллах над землей и разбрасывает из своего хурджуна родники, реки и озера, горы и леса. Вот и степи Казахстана показались, а мешок-то пуст, только в одном уголке осталось чуть-чуть-горы невысокие, но лесистые, озера неглубокие, но голубые, прозрачные...

И зачерпнула все это щедрая рука в одну горсть и бросила на свер, чтобы разбавить степи ковыльные да бескрайние. Так и появилось урочище Бурабай.

І топ: «Көкшетау».

Тағы бір ақбас бура-емес атан,

Жүріпті Көкшетауды етіп Отан.

Мұны да «көзі көрген» қарт айтады,

Тыңдаған әлеуметке алқа-қотан.

Тағы екен жанға ұстатпай жүрген

қашып,

Күркіреп тұрады екен көбік шашып,

Бір көлді мекендеп күнде келіп,

Су ішіп кетеді екен алшаң басып.

Дүниеде әрбір бөлек жердің аты,

Себеппен қойған бәрі елдің аты,

Бурабай атаныпты содан бері

Ақ бұра мекен қылған көлдің аты.

Сәкен Сейфуллин

ІІ топ. «Бурабай - мифы и легенды».

Гора Бураба («бура» означает «верблюд») действительно напоминает спину верблюда с двумя горбами. Рассказывают, что жил в здешних местах огромный белый верблюд, который забрел сюда из южных пустынных степей. Тоскуя по родным местам, он каждый день поднимался на вершину Кокше и трубил громко и протяжно. От его рева замирали степи, травы и цветы, стада в тревоге сбивались в кучи, взлетали птицы, разбегались звери. Народ почитал, боготворил Буру, берег его от дурного глаза, ядовитой стрелы. Но однажды на пути к водопою повстречался Буре надменный джигит - сын хана. Хвастаясь силой и меткостью, точностью глаза перед свитой себе подобных, он пустил в Буру стрелу. Бура взвыл от боли и упал на передние ноги. Верблюд гневно выл, предвещая горе и несчастье своему обидчику. Трубя, Бура полз к воде, чтобы глотнуть животворной влаги, но не дополз до берега, умер, превратился в камень, и народ нарек этот камень - Бура. Превратился он в камень, стал горой

І топ: «Көкшетау». Арқаның кербез сұлу Көкшетауы,

Дамылсыз сұлу бетін жуған жауын.

Жан-жақтан ертелі-кеш бұлттар келіп,

Жүреді біліп-кетіп есен-сауын.

Сексен көл Көкшетаудың саясында,

Әрқайсы алтын кесе аясада,

Ауасы дертке дауа, жұпар иісін,

Көкірек қанша жұтса, тоясың ба?

Сәкен Сейфуллин

ІІ топ: «Бурабай - мифы и легенды».

Скала Окжетпес - одна из красивейших вершин Кокшетау. Название переводится дословно так: «Не долетит стрела». Многие батыры и джигиты пытались пустить стрелу на вершину горы и попасть в белый платок девушки, чтобы получить право взять ее в жены, но ни одна стрела не достигла цели. Разгневался хан на упрямую калмычку и приказал ей спуститься с вершины. Но ослушалась грозного хана красавица - калмычка. Не захотела стать наложницей или женой грозного хана красавица - калмычка. Бросилась она с вершины горного утеса в воды Голубого залива.

Так погибла красавица - калмычка, бросив вызов ханской воле и всем желающим видеть ее своей женой. Девичья честь, достоинство, гордость оказались для нее превыше всего, и она не поступилась ими

І топ: «Көкшетау».

Жер мен көк бір - біріне жарасқандай,

Олар да бәсекемен таласқандай

Айнала қоршаған тау, қалың орман,

Жер мен көк қызға төніп қарасқандай.

Нулы орман, биік шыңдар анталаса,

Қоршаған бейне мылқау, таң - тамаша,

Тым - тырыс түнерсіп үндемейді,

Өткерген алдарынан сан тамаша...

Сәкен Сейфуллин

ІІ топ: «Бурабай - мифы и легенды».

В северной части озера Боровое, в середине залива, стоит гранитная складчатая скала Жумбактас – камень - загадка столь причудливой формы, что всякому она видится по - своему. И легенд о ней сложено немало. В самой известной из них в эту скалу превратилась плененная воинами Абылай - хана красавица - калмычка, которая бросилась со скалы Окжетпес, чтобы никому из батыров не достаться в жены. Если обойти скалу, то вместо юного облика девушки возникает вдруг профиль древней старухи. Но каждый при взгляде на скалу видит нечто новое. Некоторые связывают облик этой скалы ни с молодой или старой женщиной, а считают ее символом метущейся, беспокойной женской души. И это, если следовать легенде, ближе к сути поступка гордой калмычки, ближе к реальности, к правде жизни

І топ: «Көкшетау».

Көк торғын Көкшетауды мұнар басқан,

Бастары көкке бойлап, бұлттан асқан.

Бір шың бар етегінде тіп-тік найза,

Адамзат жасағандай құйған тастан...

...Басына атсаң дағы оғың жетпес,

Иіліп ешбір тауға тәжім етпес.

Сол шыңға жан шықпаған,

ұя салып,

Шыңқылдап қаршыға мен

бүркіт кетпес.

Сәкен Сейфуллин

ІІ топ: «Бурабай - мифы и легенды». Скала Жумбактас (скала - загадка).

Очень - очень давно жил на этих землях богатый бай. Было у него много сыновей и всего одна дочь - красавица. Отец хотел выдать ее замуж по крайней мере за бия или хана. Но вот в аул приехал джигит - и лицом прекрасен, и поет, и играет на домбре. Джигит и дочь бая увидели друг друга и с первого взгляда влюбились. Бай узнал об их любви и решил уничтожить джигита. Узнав об этом сбегают из аула. Прошло много времени, они успокоились и решили, что…