Салт-дәстүрім – байлығым тәрбие материалы

Тақырыбы: Салт-дәстүрім – байлығым.

Сабақтың мақсаты: Оқушыларға қазақ халқының салт - дәстүрлері туралы кең көлемді мағлұмат беру. Оқушыларды жан-жақты білімді болуға, салт-дәстүрді құрметтеуге, сақтауға, қонақжайлылыққа, әдептілікке тәрбиелеу. Ой-өрісін кеңейту, дүниетанымын, этика-эстетикалық талғамдарын, ойлау қабілеттерін арттыру, шығармашылық қабілеттерін дамыту.

Әдісі: баяндау, иллюстрациялық түсіндіру, сипаттау, салыстыру, сұрыптау, жинақтау, талдау, интерактивті, тірек белгілері, топтау стратегиясы, ойын элементтерін пайдалану, сұрақ - жауап, қызығушылықты ояту стратегиясы.

Пәнаралық байланыс: қазақ тілі, әдебиет, география, музыка.

Барысы:

Ұйымдастыру кезеңі.

Сәлемдесу

Топтастыру

Кіріспе сөз:

Қазағымның салт - дәстүрі жаңғырған,

Тәлімді ой сынағы, тәрбие көзі қалдырған.

Салт - дәстүрді ардақтайық, ағайын.

Қазақ атты үлкен, кіші, балдырған.

Жиналыппыз сәтті күні бәріміз де,

Үлкен, кіші, жасымыз, кәріміз де.

Төрлетіңіз, қадірменді қонақтар,

Гүл - гүл жайнап мына біздің төрімізге.

Көптеген ғасырлардың барысында қазақтардың өзіндік әдет-ғұрыптары мен салт-дәстүрлері қалыптасты. Қазақтардың әдет-ғұрыптары мен салт-дәстүрлері үй ішіндегі отбасылық және адамдардың өзге де топтары арасындағы өзара қарым-қатынастарды қалыптастыруда үлкен рөл атқарды.

1. Қазақтардың қонақжайлылық қасиеті және өзара көмек жөніндегі әдет-ғұрыптары2. Әдептілік пен сыпайылық әдет-ғұрпы3. Жасы үлкендерге құрмет көрсету4. Тамырлық және қоныс таңдау әдет-ғұрпы5. Отбасы және неке саласындағы әдет-ғұрыптар мен салт-дәстүрлер6. Бата беру7. Бала тәрбиесі

І. Ой қозғау. Қызығушылықты ояту кезеңі1. Салт - дәстүр дегенді қалай түсінеміз?2. Әдет - ғұрып дегенді қалай түсінеміз?

Дәстүр – латынша жапсыру, жалғастыру - тарих барысында қалыптасып, ұрпақтан-ұрпаққа жалғасып отыратын әдет-ғұрыптар, салт-сана, қоғамдық тәртіп, заң, мұрат пен игілік, мінез-құлық қалыптары және өнегелі өнер болып табылады.

Әдет-ғұрып – дәстүрге айналған жалпыға бірдей қалыптасқан, әр этносқа тән ортақ тәртіп салт-сана.

ІІ. Көрініс көрсету.

1 - топ «Амандық саулық білісу»2 - топ «Бесікке салу»3 - топ «Байғазы»4 - топ «Бата беру»

Балалар, әр топқа салт-дәстүрлердің атауларын айттық. Енді сендер сол салт-дәстүрді көрініс ретінде көрсетулерін керек. Көрініске топтың барлық мүшелері қатысу керек.

ІІІ Ойланайық, балақай!

Жүргізуші: Бүгінгі кешіміз қызықты өтуі үшін келесі кезекті танымдық ойынға берейік. Мына қоржында асықтар салынған. Ол асықтардың бетінде сан жазылған. Қоржыннан кез - келген бір асықты аласыңдар. Шыққан сол санға байланысты сұрақ қоямыз, кім көп жауап береді екен?

«3» саны

- Үш мақсатты ата. (жол мақсаты – жету, дау мақсаты – біту, сауда мақсаты – ұту)

- Үш арсыз (ұйқы арсыз, күлкі арсыз, тамақ арсыз)

- Үш алыс (кәрі мен жас, жақсы мен жаман, алыс пен жақын)

- Үш биді атаңыз (Төле би, Қазыбек би, Әйтеке би)

- Үш жүзді атаңдар (Ұлы жүз, Орта жүз, Кіші жүз)

- Үш даусыз (мінез, кәрілік, ажал)

- Жігіттің үш жақын жұртын ата. (ағайын жұрт, нағашы жұрт, қайын жұрт)

- Үш арыс (Сәкен, Ілияс, Бейімбет)

- Үш сауап (шөлге құдық қазған, өзенге көпір салған, жолға ағаш еккен)

Үш байлық (денсаулық, ақ жаулық, он саулық)

- Үш тәтті (жан тәтті, мал тәтті, жар тәтті)

«4» саны

- Төрт қонақ түрін атаңдар (арнайы қонақ, құдайы қонақ, қыдырма қонақ, қылғыма қонақ)

- Төрт түліктің пірін атаңыз (түйе пірі – Ойсыл қара, жылқы пірі – Қамбар ата, сиыр пірі – Зеңгі баба, қой пірі – Шопан ата, ешкі пірі – Шекшек ата)

- Төрт қымбат не? (Алтын ұяң Отан қымбат,

Құт - береке атаң қымбат.

Мейіріміңді анаң қымбат,

Бәрінен де ұят пенен ар қымбат)

«5» саны

- Бес дұшпан (өсек, өтірік, мақтаншақ, еріншек, бекер мал шашпақ)

- Бес асыл (талап, еңбек, терең ой, қанағат, рақым)