Сандарды 11-ге көбейтудің жеңіл тәсілдері туралы мақала

Тақырыбы: Қысқаша көбейту әдістері

Мазмұны: Математика пәнін оқытуда барлық есептеулер арифметикалық амалға байланысты.Арифметикалық мысалдар мен есептер оқушылардың ақыл-ой қабілетінің дамуына,ғылым негіздерін дұрыс игеріп,алған білімдерін практикада қолдана білуге әсер етеді.Ауызша есептеу күнделікті жұмыста көп қолданылады,оған дағдылану баланың зейінін арттырады,жазбаша есептеуді жеңілдетеді.Оқушылар алдымен екі таңбалы сандарды,кейін көп таңбалы сандарды ауызша және қысқаша көбейту әдістері бойынша орындауды меңгереді.

Жұмыстың мақсаты мен міндеттері:

1.Қысқаша көбейтудің ауызша тез есептеу әдісін толық көрскту.

2.Оқушылардың өздігінен тиімді тәсілді пайдалануына көмектесу.

3.Оқушыларға бағыт беру.

4. Қысқаша көбейту әдістерін сабақта қолдана білу.

5.Оқушылардың шығармашылық қабілетін дамыту.

6. Уақыт үнемдеуге,ауызша тез есептеуге дағдылану.

Екі таңбалы сандар мен көп таңбалы сандарды көбейтудің бірнеше тиімді жолдарына тоқталамыз.

I . Кез келген екі таңбалы санды 11-ге көбейту.

Кез келген екі таңбалы санды 11-ге көбейту үшін, берілген санның цифрларын өзгеріссіз қалдырып, сол цифрлардың қосындысын ортасына жазу керек.

1-мысал 2-мысал

12 х 11 = 132 15 х 11 = 165

1)1х1=1 1)1х1=1

2)1х2=2 2)1х5=5

Берілген сан цифрларының қосындысы оннан артық (17) болған жағдайда, бірінші цифр 2 - ге ойдағы 1 – ді қосамыз.

1-мысал 2-мысал

28 х 11 = 308. 68 х 11 = 748

1)2х1=2 1)6х1=6

2)8х1=8 2)8х1=8

II . Көп таңбалы санды 11- ге көбейту.

Ол үшін берілген санның бірінші және соңғы цифрларының арасын ашық қалдырып, сол күйінде көбейтіндіге жазамыз.Олардың арасына берілген санның цифрларының қосындысын оңнан солға қарай (соңғы цифрды қосқанша) жазамыз.

1-мысал

4261х11= 46871

1)бірінші цифр 4-ті және соңғы цифр 1- ді көбейтіндіге жазамыз.

2) соңғы цифр 6 мен 1-ді қосып, көбейтіндіге 7 деп жазамыз. 6+1=7

2-мысал

81435х11=895785

1) Бірінші цифр 8-ді, соңғы цифр 5- ті көбейтіндіге жазамыз.

2)Оңнан солға қарай, цифрлардың қосындысын тауып 8- бен 3 – тің арасына жазу керек.

3-мысал

7256 х 11=79 816

Бұл мысалдың өзгешілігі 5+6=11. Қосынды екі таңбалы сан. Көбейтіндіге бірліктегі бірді жазамыз. Ондықтағы 2- ні келесі цифрлар қосындысына қосамыз да, қосындыны көбейтіндіге жазамыз.

ІІІ.Екі таңбалы санды 12- ге көбейту.

Екі таңбалы санды 12-ге көбейту үшін сол сандардың бірліктерін көбейтіп, көбейтіндіге жазамыз. Сол бірліктерді қосып, көбейтіндінің ондығына жазу керек. Ондықтарын көбейтіп, жүздігіне жазамыз.

1-мысал

14х12=168

1) 4х2=8

3) 1х1=1

2) Егер бірліктер көбейтінділері 10- нан асса, онда көбейтіндіге бірлігін жазамыз, ал ондығын бірліктер қосындысына қосамыз. Бірліктер қосындысы 10-ға толса, не 10- нан асса, бірлігін санның келесі цифрына бірді қосып, оны 1-ге көбейтіп, нәтижені көбейтіндіге жазамыз.

1-мысал

16х12=192.