Сарыарқадай жер қайда, Жидебайдай ер қайда?

Шет ауданының білім бөлімі

Ақсу негізгі орта мектебі

Секция: Өлкетану

Тақырыбы:

Сарыарқадай жер қайда, Жидебайдай ер

қайда?

Орындаушы:

Ақсу негізгі орта мектебінің 3- сынып

оқушысы

Канатов Али Саинұлы

Ғылыми жетекшісі:

Ақсу негізгі мектебінің бастауыш сынып

мұғалімі

Айменбетова Қорлан Елемесқызы

Ақсу - 2018

Мазмұны

I Кіріспе

II Негізгі бөлім

1.1.Дос батырдың немересі Жидебай

ІІІ Зерттеу кезеңі

2.1. Жидебай батырдың көріпкелдігі

Өткір тілді сөз шебері

III Қорытынды.

Аңдатпа

Жоңғар шапқыншылығы кезінде ерлігімен елге танылған

тұлғалардың басым бөлігі зерттеліп, зерделенгенімен бір тобы

әлі де болса анық айқындала қойған жоқ. Міне, олардың өмір

жолы мен еліне сіңірген еңбегін ашу, көпшілікке таныту бүгінгі

ұрпақтың міндетті. Осыған орай біз Әлтеке Жидебай батыр

туралы білгенімізді ортаға салғанды жөн көрдік.

Кіріспе

Зерттеудің өзектілігі. Жидебай Қожаназарұлы – қазақ

халқының даңқты әрі аруақты батыры, әбжіл шешен, аса ірі

шежіреші, қазақ жоңғар шапқыншыларынан азат етуде теңдесі

жоқ ерлік көрсеткен, аса көрнекті қолбасшы, аса көрнекті

мемлекет қайраткері, асқақ Абылайдың сенімді серігі жауқарақ

басы, пікірлес досы әрі биі.Жидебай батыр Аңырақай

шайқасына, Қаншеңгел, Ақсүйек соғысына қатысып ерлік

көрсеткен. Баян,Нұра, Қарқаралы, Ұлытау, Ақмола, Балқашты

азат еткенде – мыңбасы, Тарбағатай, Талдықорған, Құлжа,

Алатау, Талғарды азат еткенде әскербасы болған. Талғар қаласы

маңындағы Жидебай асуы, Абай қыстауындағы Жидебай қорығы

осы батырдың атымен аталған.

Жидебай Қожаназар – қазақ мемлекеттігін

қалыптастыруда айырықша тер төккен.

Зерттеудің мақсаты: Батырдың өмірі мен ерліктерін

зерттей отырып, батыр туралы тарихи деректер жинау.

Зерттеудің міндеттері:

1.Батырдың өмірі жайлы тың деректермен таныстыру.

2.Жидебай батырдың өмірде болғандығына сараптама жүргізу.

3.Батырдың ержүрек, шешен,әулие екендігіне көз жеткізу.

Негізгі бөлім

Дос батырдың немересі Қожаназар Жидебай 1713 жылы

дүниеге келген. Руы Қаракесек - Майқы – Әлтекеден – Алмұрат

– Дос баласы Қожаназардан туады. Батырлық, ержүректілік

Жидебайға атасы Дат батырдан берілген қасиет. Атасы Дат өз

заманының атақты батыры болған.

Дос батыр қалмаққа таң атырып, күн шығармаған. Жетпіс сегіз

жасында жалғыз баласы Қожаназармен екеуі қолға түседі.

Сонда қалмақ:

Өлтіріп тастайық, - деп сыбырласады.

– Әкелі - балалы өзді - өзі кеңессін, бірін бізге олжаға

қалдырсын, бірін еліне баруға босатайық,- депті. Сонда

Қожаназар:

- Әкетай, сақалыңның ағында, өлеріңнің шағында

қалмақтың моласында қалмай, қазақтың даласына барып,

малыңның өрісінде қала ғөр! – депті. Дос батыр айтыпты:

- Мен елге барғанда не боламын? Сені қалдырып, мен елге

барсам, «екінің бірі, егіздің сыңары» айтады, алысым былай

тұрсын, жуығым айтады. Дұшпаным былай тұрсын, досым

айтады: «Мына жалмауыз талайдың басын жалмаған жалмауыз