Шет тілінде сөйлеуге арналған рөлдік ойындар 8 сынып

ШЕТ ТІЛІНДЕГІ СӨЙЛЕУ ДАҒДЫЛАРЫН ҚАЛЫПТАСТЫРУДА РӨЛДІК ОЙЫНДАРДЫ ҚОЛДАНУ

Ермекбай Дана Ибрайқызы

Жуманбекова Н.З., Филология ғылымдарының кандидаты, профессор

«Ш.Уәлиханов атындағы Көкшетау университеті»

Көкшетау қаласы

[email protected]

Аңдатпа . Бұл мақалада шет тілін меңгертуде рөлдік ойындарды қолданудың тиімділігі қарастырылады. Рөлдік ойын әдісі оқушылардың коммуникативтік құзыреттілігін дамытып, сөйлеу дағдыларын жетілдіруге көмектеседі. Мақалада қазақ ғалымдарының зерттеулеріне сүйене отырып, рөлдік ойындардың теориялық негіздері қарастырылады, сонымен қатар 8-сынып оқушыларымен жүргізілген тәжірибелік сабақтардың нәтижелері ұсынылады.

Кілт сөздер: рөлдік ойын , шет тілі, сөйлеу дағдылары , коммуникативтік құзыреттілік, оқыту әдістемесі.

1.Кіріспе

Шет тілін меңгерудің басты мақсаты – оқушылардың сол тілде еркін сөйлесіп, қарым-қатынас жасай алуын қамтамасыз ету. Бұл мақсатқа жетудің тиімді әдістерінің бірі – рөлдік ойындар. Рөлдік ойындар – оқытудағы белсенді әдістердің бірі, ол оқушылардың коммуникативтік құзыреттілігін дамытып, тілдік дағдыларын жетілдіруге көмектеседі. Бұл әдіс негізінен оқушылардың белгілі бір рөлге енуі арқылы тілдік жағдайларды модельдеуге бағытталған. Қазақ ғалымдары Ф. Оразбаева, К. Кеменгерұлы және А. Шорманов рөлдік ойындардың тіл үйренушілердің сөйлеу қабілетін дамытудағы маңыздылығын атап көрсеткен.

Ф. Оразбаева (2000) тілді үйрету үдерісінде коммуникативтік әдістің басты элементі ретінде рөлдік ойындарды қолдану қажеттігін айтады. Ол ойындар арқылы оқушылардың тілдік дағдылары кешенді түрде дамитынын атап көрсетеді. Ал К. Кеменгерұлы (1925) сөйлеуді жетілдіру үшін шынайы өмірлік жағдаяттар жасақталуы тиіс екенін айтады.

Осы теориялық тұжырымдарға сүйене отырып, мақалада 8-сынып оқушыларымен жүргізілген тәжірибелік сабақтар нәтижесінде рөлдік ойындардың тиімділігі талданады.

2.Әдістер

Зерттеу барысында рөлдік ойындардың келесі түрлері қолданылды:

1. *Сюжеттік-рөлдік ойындар* – оқушылар белгілі бір сценарий бойынша диалог құрады. (Мысалы, «Әуежайда билет сатып алу», «Мейрамханадағы тапсырыс»).

2. *Импровизациялық ойындар* – оқушыларға белгілі бір жағдаят беріледі, ал олар өз еріктерімен диалог құрастырады.

3. *Іскерлік ойындар* – ресми қарым-қатынасқа бағытталған рөлдік ойындар (мысалы, «Жұмысқа орналасу сұхбаты»).

4. *Пікірталас ойындары* – оқушылар өз көзқарастарын дәлелдеп, диалог жүргізеді.

Сабақтар 8-сынып оқушыларына арналып өткізілді. Әр ойыннан кейін оқушылардың белсенділігі, сөздік қоры және сөйлеу дағдылары талданды.

3.Нәтижелер

8-сынып оқушыларымен жүргізілген сабақтар рөлдік ойындардың келесі нәтижелерге қол жеткізуге мүмкіндік бергенін көрсетті:

- Сөйлеу дағдыларының дамуы – оқушылардың еркін сөйлеу қабілеті жақсарды. Сөйлемдерді құрастыруда белсенділік танытты.