Сөз және оның мағынасы тақырыбына 5-сынып ашық сабағы

Сыныбы: 4 Күні 26.11.2014 ж Пәні -қазақ тілі Сабақтың тақырыбы

Сөз және оның мағынасы

Мақсаты Сөздердің әртүрлі мағынасын қайталай отырып; сөздердің мағынасына қарай сөйлем ішінде орынды қолдана білуге, ажырата білуге үйрету және фразеологиялық сөз тіркестері туралы түсінік беру. Сөз мағыналарын дұрыс қолдана білуге баулу. Өз бетінше орындауға, ізденуге, зерттеуге үйрету. Күтілетін нәтижелер

Сөздерді мағынасына қарай сөйлемде қолдана біледі. Сөздік қорларын артады, шығармашылық қабілеттері, ой- өрісі дамиды. Әдіс- тәсілдер АКТ, СТО, ОҮБ, топтық жұмыс, жұптық жұмыс, мақал- мәтелді түсіндіру, сұрақ- жауап «Мен саған, сен маған», «Дұрыс па, бұрыс па?», «Поезд» тренинг, рефлексия, топтастыру Керекті жабдықтар

Үлестірмелі карточкалар, мақал-мәтелдер, смайлик, бағалау парағы, плакат, маркер, дәптер, интерактивті тақта, эмблема Сабақ барысы: Сабақ кезеңде рі

Мұғалім әрекеті Оқушы әрекеті

Кіріспе Оқушыларды сабаққа ұйымдастыру. Мұғалім: - Бүгінгі сабақ ерекше сабақ, өйткені біздің жұмысымызды келген қонақтарымыз бағалайды, сондықтан бүгінгі сабақта белсенділік танытып, білімдерінді көрсете алуға тырысасыңдар деп ойлаймын. - Олай болса іске сәт дей отырып, бүгінгі сабағымыздың мақсатын хабарлауға рұқсат етіңіздер. Ұстаздарға бағалау парағын ұсыну:

Үй тапсырмасын тексеру.

Оқушыларды ортаға жинап, поездың вагонын құрастыру (психологиялық ахуал туғызу) «Поезд» жаттығуы Ойын ортада жүргізіледі. Ең алдымен, 1 мен 2-ге саналып аламыз. 1-номердегілер қолдарын 1 рет соғып, аяқтарымен еденді 2 рет тарсылдатады, ал 2-номердегілер 2 рет қолдарын соғып, 1 рет аяқтарын еденге тарсылдатады. Барлығы бері бұрылып қонақтармен амандасады.

Топқа бөлініп отыру. Санау бойынша 1,2 нөмірлері 2 топ құрайды. Оларға топтың атауы, эмблемасы ұсынылады. 1-ші топ «Ойшылдар» ұраны: Оқусыз білім жоқ, Білімсіз күнің жоқ. 2-ші топ «Зеректер» ұраны: Оқу- білім азығы, Білім- өмір қазығы. Балалар топта отырып, «Мен саған, сен маған» топтар бір- біріне сұрақтар қояды.

Тұсауке сер

Жаңа сабаққа кіріспе. а) өткенді еске түсіру. - Сөз дегеніміз не? - Сөздің қандай мағыналарын білесің? «Сөз және оның мағынасы »

Дәптерлеріне күннің жадысы мен сабақтың тақырыбын жазып алады.

1. Көркем жазу Жақсы, әдемі, қой, сұлу, жаман

 Осы сөздер қатарында қай сөз артық? Неліктен? «қой» сөзі артық, себебі ол қимылды

Негізгі бөлім

туралы өткен сыныптарда алған білімдерін еске түсіру. Мысал келтіреді

Үлестірмелі карточкалармен жұмыс. Постер құрастыру Әр тапсырманы жеке қарастыру

Сергіту сәті «Жұмыр қылыш»

Мақал- мәтелдерді түсіндіру

білдіреді, яғни етістік, және заттың атауын білдіреді, яғни зат есім. Ал қалғандары сын есімдер.  Осы сөздерді сөздің мағыналарына қарай топтаңдар. Мысалы, жақсы-жаман- қарама- қарсы сөздер (антоним) әдемі, сұлу- мәндес, мағыналы сөздер (синонимдер ), қой- айтылуы да, жазылуы да бірдей, бірақ мағынасы әртүрлі сөздер (омонимдер)

1) Көп мағынасын табу (омонимдер) Жүз: ақша, сан, қимыл, бет-әлпет,

Біз: етік тігетін құрал, көпшілік,

Жаз: жыл мезгілі, дәптерге жазу, алашаны жазу

Жақ: дене мүшесі, от жақ, оң-сол жақ, нанға май жағу

2) Берілген мақалдардың ішінен қарама- қарсы сөздерді (антонимдерді) тап. Үлкенге - құрмет, кішіге – ізет. Көз қорқақ, қол батыр. батыр. Дос жылатып айтар, дұшпан күлдіріп айтар Жақсымен дос болсаң, жетерсің мұратқа, Жаманмен дос болсаң, қаларсың ұятқа.

3) Мәндес сөздерді (синонимдер) жазу. Әр топ үш сөзден. Ел- халық, жұрт, көпшілік, қауым, халайық. Әдемі- сұлу, көркем, келбетті, сымбатты Мереке- мейрам, той, қуаныш, мерей Мықты- күшті, қайратты, жігерлі

Қорыт ынды

Үйге тапсыр ма

Бағала у

Қорытындылау «Дұрыс па, бұрыс па?» а) Дұрыс емес тұжырымды түзетіп айту, дұрыс жауапты дәлелдеу

Үйге тапсырма: үйге берілген тапсырма түсіндіріледі

Бағалау: ұстаздардың бағалауы: Формативті бағалау. Оқушылардың өзара бағалауы өтті. Рефлексия «5 минут»

2 жұлдыз, бір тілек

Мәндес сөздерді басқаша

синоним деп атайды. дұрыс Қарама-қарсы мағыналы сөздер

антоним деп аталады. дұрыс Жақсы, жаман - синоним сөздер

жоқ, олар антоним Қыстырма сөздер сөйлем мүшесі

бола алмайды. иә Бастауыш – сөйлемнің тұрлаусыз

мүшесі жоқ, тұрлаулы мүшесі Дауысты дыбыстар 2-ге бөлінеді

Иә, жуан, жіңішке д\дыбыстар Бірыңғай мүшелердің арасына

нүкте қойылады жоқ, үтір қойылады

Сөз мағынасының түрлеріне 3 мысал келтіріп, сөйлем құрастыру Мағынасы мәндес,жуық сөздер. Мағынасы қарама-қарсы сөздер. Дыбысталуы бірдей, мағыналары әр басқа сөздер

Бағалау парағы бойынша қорытынды жасау Бүгінгі сабақтан алған білімдері мен әсерлерін айта отырып, қорытындылайды. Алдымен әр топ бірін-бірі бағалайды, одан кейін мұғалімнің оқушыларды бағалауы.

Сабақтың тақырыбы: Сөз және оның мағынасы.

Сабақтың мақсаты:Білімділік: Сөз және оның мағынасы тақырыбын пысықтау, сөздерді мағынасына қарай сөйлем ішінде орынды қолдана білуге үйрету;

Дамытушылық: Оқушылардың сөздік қорын молайту;

Тәрбиелік: Зейінділікке тәрбиелеу;

Әдісі:Топтық жұмыс,жұптық жұмыс, жұмбақ шешу,т.б. Көрнекілігі: интерактивтік тақта,карточкалар,т.б.

І. Ұйымдастыру кезеңі: Сәлеметсіздер ме, құрметті ұстаздар мен оқушылар. Бүгін ерекше күн. Ендеше сабағымызды өлең жолдарымен бастайық.

Психологиялық дайындық.

Қаның, жаның – тіліңде,

Арың, нәрің – тіліңде.

Ұмтыл оны білуге.

Тілден алып ғибрат,

Құлшынасың білімге.

ІІ. -Балалар, бүгінгі біздің сабағымызға Білгішбектен арнайы хат келіпті. Бұл хатта не жазылғанын тақтадан оқи аламыз. Барлығымыз тақтаға назар аударайық.

Білгішбектен хат.

Балалар, сендер кез келген сөз не заттың, не қимылдың, не сапаның, не санның атауы екенін жақсы білесіңдер. Дүние,әлем туралы білімдеріңнің мол болуы сөз мағынасымен тікелей байланысты. Сөздің мағынасын дұрыс түсініп, білетін болсаңдар, қоршаған ортаны да жақсы біліп танисыңдар.

ІІІ. -Балалар,бұл хатты оқыған соң қандай түйінге тоқталуға болады? Сөз мағынасының түрлері жайлы не айтуымызға болады?

Сөз мағынасының түрлері

Мағынасы мәндес,жуық сөздер.

Мағынасы қарама-қарсы сөздер.

Дыбысталуы бірдей, мағыналары әр басқа сөздер

-Балалар,осы сөз мағынасының түрлеріне мысал келтіріп жазайық. Оқушыларға қағаз таратылады. Әр топ бірігіп жұмыс жасайды.

1 топ. Мағынасы мәндес,жуық сөздер.

2 топ. Мағынасы қарама-қарсы сөздер.

3 топ. Дыбысталуы бірдей,мағынасы әр басқа сөздер. Әр топ өздерінің жазған сөйлемдерін оқып,қорғайды.

ІҮ. Топтық жұмыс.Тақтаға сөздер беріледі, оқушылар жазады.

1 топ. Мағынасы мәндес, жуық сөздер.

2 топ. Мағынасы қарама-қарсы сөздер. 3 топ. Осы сөздердің арасынан 3 сөйлем құрайды.

Оқушылар жазғандарын оқып қорғап,дәлелдейді.

Ү. «Мағыналас сөздерді тап» ойыны. Бұл ойында оқушылардың алдына парақ таратылады. Парақтағы сөздерге мағыналыс сөздерін жазады. Болған топ мүшесі тақтаға жазады. Қатесін басқа топ мүшелері тексереді, қатесіне қарай топты бағалайды.

ҮІ. Жұмбақ шешу. Мұнда қарамен жазылған сөздердің қарама-қарсы мағыналы сөздермен ауыстырып, жұмбақтың шешуін табады. Жұмбақтың шешуіне 5 жолды өлең жазады. Дұрыстығын тексеріп басқа топтар бағалайды. І топ. Жақыннан әкеп хабарды, Ренжітер барлық адамды ІІ топ. Жеңілдікпен аршылар Көзіңнен жас тамшылар. ІІІ топ. Аяғыңа - алсаң шешен Ақылы асқан көсем.

ҮІІ. Сергіту сәті.

«Бір әріптің ізімен» ойыны. Мұнда берілген әріптерден сөйлем құрап жазамыз. Мысалы: Жжж Жарас жақсы жігіт. Ыыы Ырысты ыдысты ысты.

ҮІІІ. «Кім шапшаң» ойыны. Бұл ойында оқушыларға мақал оқимын,оқушылар ішінен қарама-қарсы сөздерді тауып оқиды.

ІХ. «Лездеме » ойыны. Бұл ойынның шарты:мұғалім сұрақтар оқиды,оқушылар тез жауап берулері қажет.

Х. Бағалау. Бәрекелді балалар,

Бәріңе жақсы баға бар

Азамат боп өсіңдер