Созылу және сығылу тақырыбы бойынша физика мақаласы
Sheber Education24 МаусымҚаралды:76Жүктелді:0
Он бірінші сыныпқа арналған физика мақаласында созылу және сығылу деформация түрлерінің бірі ретінде түсіндіріледі. Төрт беттік материал мұғалімдерге тақырыпты таныстыруға, оқушыларға негізгі ұғымдарды түсінуге көмектеседі.
Материал жүктеу үшін жазылым қажет
Алдын ала көру
Сатып алмас бұрын бірнеше бетін көре аласыз. Толық нұсқасы жүктегенде — жазусыз, сызықсыз.
Материалдан үзінді
Созылу және сығылу
Созылу немесе сығылу деп сыртқы күштер әсерінен білеудің кез келген көлденең қимасында тек бойлық күш пайда болғанда болатын деформацияларды айтамыз.
Бойлық күш қима әдісімен анықталады. Кез келген қимадағы бойлық күш шама жағынан қиманың бір жағында жатқан барлық сыртқы күштердің бойлық өске түсірілген проекцияларының алгебралық қосындысына тең.
Бойлық созушы күш оң, ал сығушы күш теріс таңбалы деп саналады. Бойлық күштің білеу бойындағы өзгеру заңдылығын кескіндейтін график бойлық күштің эпюрі деп аталады.
Созылған немесе сығылған білеудің көлденең қимасында тік кернеу ғана болады және ол Бернулиидің жазық қималар жорамалы бойынша, қима ауданына біркелкі жайылып таралады деп тұжырымдалған. Сондықтан білеудің кез келген көлденең қимасындағы тік кернеу шамасы, осы қимадағы бойлық күштің қима ауданына қатынасымен анықталады
мұндағы - қимадағы тік кернеу; - бойлық күш, - қиманың ауданы.
Бойлық күш сияқты, созушы кернеудің таңбасы оң, ал сығушы керенудің таңбасы теріс. Кернеудің өлшем бірліктері: , , .
Бойлық күштің әсерінен білеудің ұзындығының өзгеру шамасын бойлық абсолют деформация деп, ал енінің өзгеру шамасын ендік абсолют деформация деп атайды.
Білеуді бойлық осінің бойымен созғанда (1.1- cурет) оның абсолют деформациялары мынадай болады
мұндағы - білеудің ұзындығы мен ені; - білеудің күш әсерінен кейінгі ұзындығы мен ені.
1.1 - сурет
қатынасымен анықталатын шама бойлық салыстырмалы деформация деп, ал
қатынасымен анықталатын шама ендік салыстырмалы деформация деп аталады.
және шамалары сызықтық деформация деп те аталады.
Ендік салыстырмалы деформацияның бойлық салыстырмалы деформацияға қатынасының абсолют шамасын ендік деформация коэффициенті деп, немесе Пуассон коэффициенті деп атайды
Пуассон коэффициентінің мәні барлық изотропты материалдар үшін мынадай
Салыстырмалы деформация мен ендік деформация коэффициенттері өлшем бірліксіз шамалар.
Материалдардың серпімді шектерінің аралығындағы салыстырмалы деформауиялардың кернеулерге тура пропорционалдық тәуелділігі – Гук заңы деп аталады
мұндағы - материалдың бірінші текті серпімділік модулі, ол материалдардың сызықтық деформацияға қарсыласуын сипаттайды. Өлшем бірлігі - , , .
Сабаққа арналған ойындар
Жазылымдар
Өзіңізге ыңғайлы жазылымды таңдаңыз
