Суицидтік мінез-құлықтың алдын алу жолдары туралы баяндама

БАЯНДАМА

Тақырыбы:

«Суицидті мінез құлықты қалыптастыруға ықпал ететін факторлардың алдын алу жолдары»

Педагог-психолог: Б.Ермаханова

«Суицидті мінез-құлықты қалыптастыруға ықпал ететін факторлардың алдын алудың жолдары»

Адамды жан – жақты тәрбиелеу мен дамыту үшін оны жан – жақты біліп алу керек

К.Д. Ушинский

Өз өмірін қиюға бағытталған саналы ерікті түрдегі әрекет қазіргі таңда бүкіл жаһандық қоғамдық мәселеге айналып отыр. «Суицид» латын тілінен алынған «өзін-өзі өлтіру, өзіне қол салу» деген мағынаны білдіреді.

Жасөспірімдер 11 – 16 жас аралығындағы балалар. «Жасөспірім» сөзінің мағынасы ішкі дүниенің негізгі тенденциясының дамуын көрсетеді. Жасөспірім шаққа аяқ басқан баланың қалыптасуындағы түбегейлі өзгерістер сана-сезімінің дамуындағы сапалық өзгеріспен анықталады. Олардың физиологиялық, дене құрылысының, күшінің, жыныстық бездерінің қатты дамуын байқауға болады. Сондықтан да осы жас аралығында балалар өздерін ересектер қатарына қосады. Жасөспірімдер басқалардан ерекшелену мақсатында мінездерін көрсетеді. Әсіресе, бұндай көңіл-күй, ер балаларда 11-13 жаста, қыз балаларда 13-15 жаста көптеп кездеседі. Осы кезеңнен балалар мінез қыңырлығымен сипатталады. Жасөспірімдер өте еліктегіш болады, егерде олардың еліктеуі орынсыз болса, баланың тәрбиесі қиындайды, еңбек, күш қабілеті төмендейді. Жасөспірім өзін бала емес екенін сезініп, сенімсіз болады. Оларды «Мен кіммін?, «Не үшін өмірге келдім?» деген сұрақтар көп мазалатады. Ол өзіне, өзгеге сын көзбен қарайды. Көп жағдайға көңілі толмайды. Беделге ұмтылу дағдарысы отбасында әкесі мен шешесіне қарсы шығудан көрінеді. Жасөспірім билікке, тәртіпке, жалпы қабылданған ережелерге қарсы шығып, мойындаудан бас тартады. Шындықтан қашу, қалыпсыз міне

Соңғы жылдары жастар арасында бұрынғыға қарағанда өз-өзіне қол жұмсаушылық әрекеті жиілігі өсіп отыр.

Ғалымдардың анықтауынша, 14-24 жас аралығында балалардың 30%-ында суицидалды ойлар болады екен. Бұл алаңдатарлық жағдай! Өз-өзіне қол жұмсаушылықтың психологиялық мәні – эмоционалды зорлануды алып тастау, ерікті не еріксіз бас тартатын жағдайдан кету. Сөйтіп өзіне назар аударту, бейсаналық деңгейде көмек сұрау. Сонымен қатар жасөспірімдердің өзіне - өзі қол салуы – девиантты мінез – құлықтың бір формасы болып табылады.

Өз-өзіне қол жұмсаушылық әрекеті болдырмау мақсатында оқу жылы басында жоспар құрылып сол жоспар бойынша жұмыстанып келемін.

Оқушылармен жүргізілетін психодиагностикалық әдістемелерге тоқталатын болсам, өз тәжірибемде :

Социометрия

Менің жанұям

Әлемде жоқ жануар

Үй, ағаш, адам

Басс-Даркидің агрессивтілікті анықтау сауалнамасы, тағы басқаларын қолданамын.

Оқушылармен жүргізілетін түзету-дамыту жұмыстарына тоқталмас бұрын өз тәжірибемде кездескен суициалды ойы бар оқушымен жұмыстану өз нәтижесін берді. Оған дәлел ретінде төмендегі жұмыстарды атап өткім келеді.

Әр оқушының тұлғалық жағынан жетілуіне көмек беру мақсатында, «Мен кіммін?», «Мен суретін салу», «Қазіргі Мен, болашақтағы Мен», «Мен 10 жылдан кейін», «Менің жер шарым» және т.б. тұлғалық өсу тренингтері жүргізіледі.