Сыйластық пен татулықтың символы танымдық сайысы 6 сынып

Ащысай орта жалпы білім беретін мектеп-балабақшасы

Танымдық сабақ

Тақырыбы: «Сыйластық пен татулықтың символы»

Танымдық сабақ

Тақырыбы: «Сыйластық пен татулықтың символы»

Өткізген: Илембаева А.М

2015-2016 оқу жылы

Кештің мақсаты:жойылып бара жатқан аққулардың түрлерін сақтап қалу, оларды аялауға тәрбиелеу.

Кештің барысы:

Көрнекіліктер: Тақтада аққу суреті, слайд.

Мұғалім: Ақ, қара, қызыл түстер... Сырттай қарасаңыз, үйлеспейтін үш бояуды бір бойы- на жинап, айтса тіл жетпейтін, көрсе көз тоймайтын жауһардың жауһары, асылдың асылына айналған құдыретті сұлулық бұл!

1 оқушы:

Күн құшқан айдын-көлде жалғыз аққу

Қаңқылдап қанатымен сабалап су.

Таранып, қаранады жан-жағына,

Сұлуды тасалама, көк торғын бу!

2-оқушы:

Тұла бойына сұлулық тұнған құс патшасы-Аққу кіршіксіз тазалықтың, қылаусыз да кінаратсыз пәктіктің символы.

3-оқушы:

Күн сәулесі күлімдейді. Баяу желмен тербелген толқын үстіне кішкене мөлдір көзі жаудырай, ұзын мойнын алға созып айналаға кербез қарап, жүзіп бара жатқан осы бір құстың, адамның жан дүниесіне тартқан сыйына тіл безеп жеткізу мүмкін емес!

Ортада «Аққулар биі» билетіледі.

4-оқушы:

Абзал аққу- сағынышы дархан байтақ жерімнің,

Ару аққу –ажарысың көк айдынды көлімнің.

Сұлу мүсін теңдесің жоқ құс біткеннің төресі

Аса қымбат біздер үшін сенің адал сенімің.

5-оқушы:

Сұңқылдақ аққу Қазақстан жерінде ұялайды. Салмағы 7-13кг, қанатының құлашы 1,5 метр. Ерек- ше ұзын да мойынын тік ұстайды. Сары тұмсығының ұшы қара түсті. Қазақстанда ақпан- наурыздан қазан айына дейін болады.

6-оқушы:

Сыбырлақ аққу Қазақстанда мекен етеді. Соның ішінде Батыс Қазақстан облысының суқоймалары мен өзен көлдерінде кездестіруге болады. Олар қалың қамыс арасына ұя салып, балапандарын өрбітеді. Сыбырлақ аққудың сарғыш- қызыл тұмсығының түбіне қара буылтығы болады. Мойынын иіп, тұмсығын суға бағыттап ұстайды Қара аққу Қара аққудың отаны- Аустралия. Ауада қалықтап бара жатқан қудың аппақ ашық түсті қауырсындары қап-қара дене аумағында айрықша көрінеді. Кезінде түрік сұлтандары қара қуларды сарай хауыздарында сәндікке бәсекеге ұстаған

Ортада «Аққулар қйықтағанда» поэмасы оқытылады.

Ащысай орта жалпы білім беретін мектеп-балабақшасы

Танымдық сайыс

Тақырыбы: «Табиғатты аяла»

Танымдық сайыс

Тақырыбы: «Табиғатты аяла»

Өткізген: Илембаева А.М

2015-2016 оқу жылы

8-оқушы:

Аққу-қаздар ежелгі түріктер мен қазақтардың төтемі болған. Аққуды- олар «қу» деп атайды. Алтай түріктерін қумандардың атамекені қумания деп атаған. өзінің этникалық атауын сақтаған алтайлықтар қу өзені бойында әлі өмір сүреді.

9-оқушы:

Аққулар 3-9 жұмыртқа салады. 38-45 күнде балапан өргізеді. Ұясының ені 2 метрге жетеді. Жұмыртқа шайқайтын-аналығы. Бұл кезде аталығының жарғақ құлағы жастыққа тимей жұбайына жем тасумен болады. Аққудың дене қызуы41- 42С, ал жүрек соғысы 260-300 болады.

10-оқушы:

Құс жұмыртқасының жауы – жылан. Ол жұмыртқаны көрсе бітеу жұтады, таңдамайды, талғамайды, халық арасында «жылан екеш жыланға дейін аққудың жұмыртқасына тимейді екен» дейді. Бірақ шындығына келсек аққу жұмыртқасы өте үлкен болғандықтан, жылан оны жұта алмайды.

11- оқушы:

Аққудың балапанын- көгілдір дейді. Анасындай аппақ болмаса да көгілдірдің көркемдігі көз тоярдай ерекше. Тіпті өспей-ақ осы қалпында тұра берсе деген ой еріксіз есіңе түседі. «Бесік баласы бес түлейді» деген мақалға сай, олда 3-4 түлеп барып, шын аққуға айналады. Көгілдір 4 жасқа дейін ата-анасының жанында жүреді. Айналайын қарағым кекілдім –ай, Балапаны аққудың секілдім-ай, деген халық өлең жолдары аққуға деген адамдардың сүйіспеншілігінен туған.

12-оқушы: Төрт жасында аққу толысып, иір мойын, қызыл аяқ, пісте мұрын, сүмбіл қанатты нағыз құс төресіне айналғанда аталық, аналық болып жұп құрайды. Аталық аққуды «саһар» дейді.

Қорытынды:

Мұқағали Мақатаев:

... Аққу боп неге ғана жаралмадым,

Адам боп өзіме‑өзім сыймай барам.

Аққулар, алданыш па ең, арман ба едің?

Қош енді, қанатым жоқ самғар менің!

Нуларым сыңси жылап қалды‑ау менің,

Суларым жетімсіреп қалды‑ау менің!

Қазақ халқы обал- сауап, адал-арам ұғымдарын ұрпақтар бойына сіңіріп келген. Құрандағы 6666 аяттың 140- тан астамы қоршаған дүниені таза сақтауға арналған.

Татулықтың паш етіп жүр аққу құсым‑аруым,

Халқым оған оқ атпаған, кеземеген қаруын.

Аққу келсе сағынып туған жеріне, Жас балаша қуанған күллі аймақ, ауылым Аққу атқан қатыгезді халқым мүлде сүймеген

Аққуды ойлап, мұңлы‑зарлы күйге енем.

Тыныштығы бұзылмасын, жазылмасын жұптары

Тазалықты, сыйластықты аққулардан үйренем,» Деп ақын жырлағандай, аққулардай сыйластық, достықтарың кіршіксіз таза бол- сын дегім келеді.

ЖАНУАРЛАР ЭНЦИКЛОПЕДИЯСЫ - «ЖАС БИОЛОГ» САЙЫСЫНАН

«БИОЛОГ анықтамалығы», №1-2012

Сібір бақасы және үшкіртұмсықты бақа жатады. Олар Солтүстік поляр шеңбері аймағында да кездеседі. Сібір бұрыштісі - 45°С градус суықта мұз болып қатып, кейін күн жылыған кезде тіршілігін жалғастыра береді. Қосмекенділердің ішінде өкпесі мүлде болмайтын түрлерге - өкпесіз сала- мандралар және өкпесіз тритондар жатады. Олар Америкада және Еуропаның оңтүстігінде, Азияның шығысында кездеседі. Олар терісі және ауыз қуысы арқылы тыныс алады. Артық болмас білгенің! 1. Ең ірі қосмекенділер - қытай және жапон алып саламандралары. Дене тұрқы 160 см, таудың терең өзендерінде мекендейді. Қорегі - балық. Қытай алып саламандрасын қытай фольклорында «қанатты айдаһарға» (дракон) теңеп аңыз-әңгімелеріне арқау етеді. Құйрықсыз қосмекенділердің алыбы - голиаф бақасы, дене тұрқы 33 см, аяғын созғанда 50 см-ден асады. Камерунның аумағы 100 км-дей құлама сулы тау өзендерінде мекендейді. Салмағы 3 кг-нан асады. 2. Ең ұсақ қосмекенді өкпесіз қортық саламандра. Оның дене тұрқы ша- мамен 4 см, Америка Құрама Штатының оңтүстік-шығысын мекендейді. Құйрықсыз қосмекенділерден Орталық Америкада мекендейтін қысқабастылар тұқымдасына жататын ағашқа өрмелегіш бақаның дене тұрқы 2 см-ден аспай- ды. 3. Зор дауысты қо

6 -сыныптарға араналған «Жұлдызды сәт» интеллектуалды ойыны.» (биология пәні бойынша)

Мақсаты: Оқушылардың табиғат жөнінде ой-өрісін кеңейту,білімге құштарлығын, логикалық ойлау қабілетін,сөйлеу тілін дамыту,табиғатты сүйе білуге, оны қорғауға, ұйымшылдыққа,өзара сыйластыққа тәрбиелеу. Көрнекіліктері: Видеопроектор,слайд-шоу,плакаттар,жұлдызша –жетондар Әдіс-тәсілдері: Сұрақ –жауап түрінде