Тәрбие берудің табиғат қорғаудағы ұлттық негіздері 8 сынып

Ынтықбаев Таңсықбай №54 Ж. Аймауытов атындағы мектеп - гимназиясының биология пәнінің мұгалімі Сайрам ауданы Оңтүстік Қазақстан облысы

Тақырыбы: «Тәрбие берудің табиғат қорғаудағы ұлттық негіздері» ұлттық мүдде дегенінің түп төркініне тарих жегісін қуалай ой жүгіртіп көрейік. Ұлт мүддесі – қазақ үшін ең әуелі – Жер, сол жерде ен жайлап, еркін тыныстаған - ел сол Ел мен Жер еді. Асан – баба 1379 жылы 88 жасында Ақсақ Темірге кездейсоқ жолығады. - Ассалаумағалейкум Асан – баба. - Әлейкумасалам Батырым ! - Ааа, Аққу, қанатты құстың төресі биік парасаттың, бейбіт өмірдің бейнесі еді. Ал, Күйкентай – тышкан, қаптесер суыр аулап, ұсақ тіршілік ететін құс болатын. Оған аққудың ілдіргенінің – биік парасатқа, әділ төрелікке жасаған қианат болыпты. Кейінгі ұрпағымызды құл – құтан билейтін болды. Бұл әділ биліктің бөтен жұрттың қолына көшіп, исламның ақ дініне көлеңке түсетін, қауіпті құбылыстың нышаны екен.

_ Е е Алла тағала білмегенімді кешіре гөр! Бұным менің әбестік болыпты. Алланың, халықтың, келер ұрпақтың алдына кешірім өтінемін Ее айналайын Алла тағала кешіре гөр! Музыка

1-жүргізуші Халық даналығында халқымыздың табиғатқа жанашырлық қасиетін аңғартатын аңыз әнгімелерде көптеп кездеседі. Соның бірі асқын ақыл иесі Төле би атамызға байланысты айтылады. Ертеде жоңғар шапқыншылығы кезінде ел үйлерін жығып босып қаша жөнелген. Төле би үйін жықпапты өйткені шаңырағында қарлығаштың ұясы мен төрт балапаны бар еді. Бұны естіген әскер басы ақсақалдардың адам баласы сүйсінер ер қасиетіне риза болып, оның өзіне де, еліне де тимепті. Осыдан кейін «Қарлығаш әулие, Қарлығаш би атанған екен»

Осы жайлы көрініс Жоңғар сарбазы Оу кім бар мұнда, ел көшкенде неге үйіңді жықпадың сен? Қарлығаш би

- Еее, шаңырағыма бір бейкүнә қарлығаш ұя салып еді. Ол жер бетін топан су басқанда Нұқ пайғамбардың кемесін сақтап қалған адам баласын жылан шақпақ болғанда Қызғыштай қорғау құс еді. Осындай киелі құстың ұясын бұзып, балаларын зарлатып тастап кете алмадым!

Жалбарынар жайым жоқ жан алдында Балапандар бар қанша қарауымда Сол жетімдер ұшуға жарағанша Сыртқа шықпай тұрамын қарауылда

«Қарлығаш би» атандым сол үшінде Осылармен бір менің өмірімде Батыр болсаң жайратып жүре бер сен Жалғыз шалды кездескен жол үстінде

1-бастаушы Ата – бабамыздың найзаның ұшымен білектің күшімен қорғап қалған қазақ жері үш нәубетті басынан кешті 1 ХVII ғасырдағы Жоңғар шапқыншылығының қырғынын 2 1930-1933 жылдардағы ашаршылық 3 Осы заманғы экологиялық нәубәт

Бүкіл жер шары, оның ішінде қазақ елі, жері экологиялық зардап шегіп жатыр

2-бастаушы Пай-пай, киелі неткен жер батырлар дүрілдеп өткен жер Тұлпарлар дүбірлеп төккен тер Ғашықтар бір-бірін өпкен жер Салылып Сал – сері кеткен жер

1-бастаушы Бұл күнде мазасы кеткен жер Мейірімі жастай боп қашқан жер Адамның өкпесі қақ айырылып Тілім – тілім боп тозған жер Теріге қызмет ете алмай Жүйкесі үзіліп құнары қашқан жер

«Заманай» әні орындалады (қараңғылық, май шам)

- Жазғанымды дәрменсіз боп бас жағыма жастаймын, - Сөзімді мен кезі келді енді неден бастайын - Жан ұшырған үнін естіп тірінің - Көпшілікке ортақ бол деп ойымды мен тастаймын

( Арбасымен мүгедек бала шығады)

2-бастаушы - О Құдайым! Кінәсі не мұнау тұрган баланың Кім кетірді берекесін даланың Қайдан іздеп кем –кетігін табамын

1-бастаушы Жан нәресте не берседе алады