Тәуелсіздік – жылдар шежіресі тәрбие сағаты 10 сынып

Тақырыбы: Тәуелсіздік жылдар шежіресі

(ҚР-ның жетістіктерін насихаттау)

Мақсаты: Тәуелсіздік ұғымын түсіндіру. Тәуелсіздік жолында

құрбан болған қазақ халқының ерлігімен таныстыру.

Туған жерді, елін сүйетін, ұлтжанды, намысшыл,

адамгершілігі мол азамат етіп тәрбиелеу.

Көрнекіліктер: Буклет, плакаттар, қанатты сөздер,

компьютер, экран /слайд-шоу/

Барысы:

Әнұран айтылады.

1-оқушы. Құтты болсын тәуелсіздік мейрамы,

Ол әркімге бейбіт өмір сыйлады.

Аңсаған сан ғасырлық арман болып,

Қол жеткізген шындық жырын жырлады.

Қуаныштан қалай кеуде кермесін,

Бұл күнімді бір ғасырға бермесін.

Ақ түйенің қарны бүгін жарылды,

Тәуелсізбін,егеменбін, дербеспін.

2-оқушы. Тәуелсіздік дегеніміз- кеудеңді кере дем алып, еңсеңді көтере ұрпақтан –ұрпаққа мұра болып келе жатқан салт-дәстүріңді , әдет ғұрпыңды айқындап көрсететін, өзіңнің өзгелермен тең екендігін сезіну және ана тіліңде емін-еркін сөйлеуің деп білемін.

Тәуелсіздік мағынасы зор, тамыры терең ұғым. Оған миллиондаған адамдарын құрбандыққа шала отырып қол жеткізеді.

Қазақстан тәуелсіздікке қалай қол жеткізгенін көру үшін тарихқа көз жүгіртейік.

3-оқушы. 1723-1727 ж. Бұл кезең қазақ тарихында «Ақтабан шұбырынды, Алқакөл сұлама» деген атпен аталады.Оның қазақ халқына тигізген зардабы, қайғы-қасіреті, аштығы мен қайыршылық халге душар етуі өте ауыр болды.Қазақтардың көбі Орта Азия мемелекеттерінің аумағына қарай ауысты.

Қаратаудың басынан көш келеді.

Көшкен сайын бір тайлақ бос келеді.

Ел жұртынан айрылған жаман екен

Екі көзден мөлтілдеп жас келеді.

Мына заман қай заман бағы заман,

Баяғыдай болар ма тағы заман

Қарындас пен қара орман қалғаннан соң

Көздің жасын көл ғылып ағызамын.

4-оқушы. 1730 ж. Қазақ халқының жоңғарларға азаттық күресі барысындағы өте елеулі оқиға- Аңырақай шайқасы. Бұл шайқас көктемде Балқаш көлінің оңтүстік-батыс жағалауындағы Алакөл деген жерде болды. Шайқаста кіші жүздің ханы Әбілқайыр тікелей басшылық етті. Оған қазақтың үш жүзінің жасақтары қатысты.

5-оқушы. 1836ж. Бөкей хандығында аса ірі халық-азаттық көтерілістердің бірі болып өтті. Ол көтерілістің басты себебі жердің жетіспеушілігі еді. Халық көтерілісін елге белгілі батырлар И.Тайманұлы мен М.Өтемісұлы басқарып, 200-ден артық сарбаздармен жасақталды.

6-оқушы. 1837-18747ж. Кенесары Қасымұлы бастаған ірі ұлт-азаттық көтеріліс. Оған үш жүздің қазақтары түгел қатысты. Кенесары тарих сахнасына өзінің ұлы бабасы Абылай ханның ісін жалғастырып, басқарушы ретінде 20 мың сарбаздан тұратын жасақ құрды.

7-оқушы. 1916ж. Ұлт –Азаттық көтеріліс кезінде 3 мың қазақ құрбан болды. Бұл қозғалыстың ең ірі оқиғаларының бірі Торғай облысында болды. Көтерілісшілер жасағын құрған сардарбасы Амангелді Иманов.

8-оқушы. 1917-1920 ж. Алаш қозғалысы 20 ғ. алғашқы ширегінде Ресей империясының отарлық билік жүйесіне қарсы бағытталған ұлт-азаттық көтеріліс. «Алаш партиясының» өмірге келуі Ресей империясының Қазақстанда орнатқан отарлық басқару жүйесінің терең дағдарысқа ұшырағандығын көрсетті. Алаш партиясының басшылары А. Байтұрсынов, Ә.Бөкейханов, М.Дулатов. Биыл алаш қозғалысына 20 жыл.

9-оқушы. 1931-1933 ж. Өркениетті қоғам құру шаралары бүкіл елді тығырыққа тіреді. Аштықтан, түрлі індеттерден халықтың 40 % қырылды. Ашаршылықтан 6,2 млн халықтың 2,1 млн опат болды. 1 млн 578 мың халық Атамекенін тастап кетті. 40 жылдай уақыт өткеннен кейін ғана бәрі қалпына келді.

10-оқушы. 1937-1938ж Лаңкестік жаппай сипат алды. Бұл жылдарда кеңес үкіметін орнату мен нығай туға қатысқан көрнекті қайраткерлер жазаға тартылды. Олар: С.Сейфуллин, Б.Майлин, А.Байтұрсынов. 101 мың қазақтар «ГУЛАГ» азабынан өтті, 27 мыңнан астамы атылды.

11-оқушы. 1941-1945ж. Ұлы Отан соғысы жылдары. Қиын да ұзақ 4 жыл. 1418 күнде 20 млн адам қаза тапты. Қазақстандықтар Москва, Ленинград түбіндегі шайқастарда және Украин, Белорусь, Молдаваны азат ету жолындағы ұрыстарда болды. Ерекше табандылықпен қаһармандық көрсеткен Б.Момышұлы, Қ.Қайсенов, Т.Бегилдинов, Н.Әбдіров, С.Нұрмағамбетов, жас офицер Р.Қошқарбаев…