Тәуліктік нарядтың міндеттері мен құқықтары, 10 сынып

МАЗМҰНЫ

Кіріспе ..................................................................................................................4-6

1. Тарау. Қазақстан Республикасы Қарулы Күштері, Қазақстан Республикасы егемендігінің күзетінде ........................................................7-10

1.1. Қарулы Күштер түрлері, әскер тектері ......................................................7-9

1.2. Өңірлік қолбасшылықтар ..........................................................................9-10

2.Тарау. Тәуліктік наряд. Тәуліктік наряд адамдарының міндеттері мен құқықтары .....................................................................................................11-48

2.1.Тәуліктік наряд. Жалпы ережелер ..........................................................11-19

2.2. Бөлімнің тәуліктік нарядының құрамы .................................................19-48

3. Тарау. Гарнизондық наряд .....................................................................49-72

3.1. Гарнизондық наряд. Жалпы ережелер ...................................................49-55

3.2. Қарауылдар наряды ..................................................................................55-70

Қорытынды ....................................................................................................70-71

КІРІСПЕ

Қазақстан Республикасын қорғау оның әрбір азаматының қасиетті парызы және міндеті. Республика азаматтары заңда белгіленген тәртіп пен түрлері бойынша әскери қызмет атқарады.

«Қазақстан Республикасының Конституциясы 36-бап»

«Бүгінгі күні елдің Қарулы Күштерінің бірыңғай жүйесін құрайтын қазіргі заманғы, саны жағынан жинақы, жақсы жарақтандырылған және жауынгерлік қабілетті Құрлық әскерлері, Әуе қорғанысы күштері мен Әскери-теңіз күштері құрылды. Біз әсерилердің кәсіби шеберлігін арттыру саясатын жалғастырамыз. Сонымен бірге әскерлерді келісімшарт негізінде жасақтау, армияны қазіргі заманғы қару-жарақпен жарақтандыру одан әрі дамытылады. Сонымен қатар тағдырын армиямен байла-ныстыруға шешім қабылдаған азаматтар үшін қолайлы әлеуметтік жағдайлар жасалатын болады».

Қазақстан Республикасының Президенті-Қарулы Күштердің Жоғарғы Бас қолбасшысы Н.Ә. Назарбаев.

Қазақстан Республикасының азаматтары заңнамамен белгіленген ерекшеліктерді ескере отырып, Қазақстан Республикасының Қарулы Күштерінде, басқа да әскерлері мен әскери құралымдарында әскери қызмет өткеру ережелеріне сәйкес шақыру бойынша немесе ерікті түрде әскери қызмет өткеру туралы келісімшарт бойынша әскери қызмет өткереді.

Қазақстан Республикасының Қарулы Күштері, басқа да әскерлері мен әскери құралымдары агрессияға тойтарыс беру, елдің аумақтық тұтастығы мен егемендігін қарулы қорғау, мемлекеттік және әскери объектілердің күзеті мен қорғанысы, әуе кеңістігін және теңіз айдынын күзету үшін, ішкі саяси тұрақтылықты қолдау, терроризмге қарсы күрес, төтенше жағдайлардың салдарларын жою, сондай-ақ Қазақстан Республикасы ратификациялаған халықаралық шарттарға сәйкес міндеттерді орындау үшін қолданылады және тартылады.Қарулы Күштердің, басқа да әскерлер мен әскери құралымдардың бейбіт уақыттағы негізгі міндеттері: Жауынгерлік әлеуетті, жауынгерлік және жұмылдыру әзірлігін, мемлекеттік шекарадағы немесе Қазақстан Республикасы аумағының шегіндегі төмен қарқынды әскери жанжалдарды, кез келген заңсыз қарулы күш көрсетулерді оқшаулауды және жолын кесуді қамтамасыз ететін деңгейде бейбіт уақыт штатында басқару органдары мен әскерлердің дайындық дәрежесін қолдау; Әуе кеңістігін күзету, сондай-ақ мемлекеттік шекараның жедел-стратегиялық тұрғыдан маңызды учаскелерін бүркемелеу; Қазақстан Республикасының аумақтық теңізінде, құрлықтық қайраңдарында және экономикалық аймағында Қазақстанның ұлттық мүддесін қорғау; Ерек

Зерттеудің көкейтестілігі: әскери қызметі-бұл гарнизондарда, әскери бөлімдер мен бөлімшелерде заңдармен, Қарулы Күштердің жалпыәскери жарғыларымен, әскерлердің өмірін, тұрмысын, қызметін, сондай-ақ тәуліктік нарядтың бейбіт және соғыс уақытында қызмет атқаруын ұйымдастыруды регламенттейтін бұйрықтармен, нұсқаулықтармен белгіленген жоғары жауынгерлік әзірлікті, жарғылық әскери тәртіпті, тәртіп пен ережелерді сақтауды қамтамасыз етуге бағытталған іс-шаралар кешені.

Әскери бөлімнің (бөлімшенің) ішкі тәртібін ұстау, жеке құрамын, қаружарағын, әскери және басқа техникасын, зымырандары мен оқ-дәрілерін, үй-жайларын, мүлкін және басқа да материалдық құралдарын күзету, бөлімшелердегі істердің жай-күйіне және әскери тәртіпті, күн тәртібі мен қызмет уақытының регламентін бұзудың алдын алу мен жол бермеу жөніндегі шараларды уақтылы қабылдауды бақылауды жүзеге асыру үшін, сондай-ақ

Зеттеудің объектісі: тәуліктік наряд адамдардың құқықтары мен міндеттері, жалпы ережелері.

Зерттеудің ғылыми болжамы: тәуліктік нарядтың барлық адамдары өз міндеттерін тиянақты білуі, күн тәртібінің орындалуы мен басқа да ішкі тәртіп ережелерінің сақталуына табандылықпен қол жеткізе отырып, дәл және адал атқаруы тиіс. Бөлім бойынша кезекшінің рұқсатынсыз тәуліктік наряд адамдарының өз міндеттерін атқаруды тоқтатуға немесе басқа біреуге беруге құқығы жоқ. Ауысымнан босаған тәуліктік кезекшілерге ұйқыдан тұру кезіне дейінгі кезеңде ұйықтағаннан тұрғанға дейінгі уақытта шешініп, кезектесіп жатып тынығуына (ұйықтауына) рұқсат етіледі. Тәуліктік нарядтан ауысқан әскери қызметшілер ауысым күні оқу сабақтарынан және жұмыстардан босатылады. Демалыс, мереке және жұмыс істемейтін күндері тәуліктік нарядтың құрамына кірген сарбаздар (матростар), сержанттар (старшиналар) лауазымдарында келісім-шарт бойынша қызмет өткеруші әскери қызметшілерге командир (бастық) аптаның басқа күндері демалыс беруге міндетті.

Зерттеудің міндеттері: тәуліктік наряд жауынгерлік әзірлік пен ішкі тәртіпті ұстау, жеке құрамды, қаружарақты, әскери және басқа техниканы, зымырандар мен оқ-дәрілерді, материалдық құралдар қорларын, әскери бөлімнің (бөлімшенің) үй-жайлары мен мүлкін қорғау, бөлімшелердегі істердің жай-күйін және құқық бұзушылықтардың алдын алу жөніндегі шараларды уақтылы қабылдауды бақылау. Тәуліктік нарядтың жалпы әскери жарғылармен айқындалған қызметі бойынша басқа да міндеттерін орындау үшін тағайындалады.

Зерттеудің көздері: Қ.Р.Қ.К басқа да әскерлері мен әскери құралымдарының Ішкі Қызмет Жарғысы; Қ.Р.Қ.К басқа да әскерлері мен әскери құралымдарының Гарнизондық және Қарауылдық Қызметтер Жарғысы; Ресми құжаттар; Мұрағат құжаттар; Қазақстан Республикасы Ата Заны; Қазақстан Республикасы Әскери тарихы; Ел Президентінің Қазақстан халқына Жолдауы.

Зерттеудің базасы Құрлық Әскерлерінің Әскери Институты кітапханасы. Зерттеу жұмысына қатысты теориялық материалдар негізінде дайындалған оқу-әдістемелік құралдар Құрлық Әскерлерінің Әскери Институтында іс-тәжірибелік сынақтан өткізілді.

Зерттеудің құрылымы: кіріспеден, үш бөлімнен, қортынды тізімінен тұрады.

Кіріспе: зерттеудің өзектілігі, нысанасы, мақсаты, зерттеу әдісі және көздері тұжырымдалады.

«Қазақстан Республикасы Қарулы Күштері, Қазақстан Республикасы егемендігінің күзетінде» атты бірінші бөлімде, Қарулы Күштердің құрылу тарихы, даму кезеңдері, Қарулы Күштердің түрлері, өңірлік қолбасшылықтар және олардың атқаратың қызметіне сипаттама беріледі.

«Тәуліктік наряд. Тәуліктік наряд адамдарының міндеттері мен құқықтары» атты екінші бөлімде, тәуліктік наряд құрамы, тәуліктік нарядқа түсетін әскери қызметшілердің құқықтары, тәуліктік нарядқа түскендегі әскери қызметшінің белгіленген ережелері, қызметі бойынша нарядқа тағайындалу түрлері көрсетілген.

«Гарнизондық наря» атты үшінші тарауда, гарнизондық наряд адамдарының жалпы ережелері, наряд құрамы, гарнизондық патрульдердің атқаратын қызметтері, міндеттері және сақшының постыны қабылдауы, тапсыруы және оны ауыстыру тәртібі қамтылған.

Қорытындыда зеттеудің нәтижелеріне негізделген тұжырымдар белгіленген.

Тарау. Қазақстан Республикасы Қарулы Күштері, Қазақстан Республикасы егемендігінің күзетінде.

1.1. Қарулы Күштер түрлері, әскер тектері.

Қазақстан Республикасы егемендік алғаннан кейін 1992 жылы 7 мамыр күні, Қазақстан Республикасының Қарулы Күштері құрылды. Қазақстан Республикасының Президенті Қарулы Күштердің жоғарғы бас қолбасшысы Н.Ә.Назарбаев.

Қазақстан Республикасының Президенті Н.Ә.Назарбаевтың жарлығымен Қазақстан Республикасының 1(бірінші) Қорғаныс министірі, армия генералы, халық һахарманы Нұрмағанбетов Сағадат Қожахметұлы тағайындалды.

Елдің қауіпсіздігін қамтамасыз ету басым міндет.

Қазақстан Республикасы әлемнің барлық елдерімен достық қарым-қатынасты дамытуды қолдайтын, бейбітшілікті ұстанатын мемлекет болып табылады.

«Қазақстан Республикасы Қарулы Күштерінің құрылымын одан әрі дамыту шаралары туралы» Қазақстан Республикасы Президентінің 2003 жылғы 7 мамырдағы №1085 Жарлығына сәйкес Қазақстан Респуликасының Қарулы Күштері:

1.Әскери басқару органдары;

2.Қарулы Күштердің 3 (үш) түрі:

Құрлық әскерлерін;

Әуе қорғаныс күштерін;

Әскери-теңіз күштерін;

3.Арнайы әскерлерді;

4.Қарулы Күштердің Тылын;

5.Әскери оқу орындарын;

6.Әскери-ғылыми мекемелерін қамтиды.

Қарулы Күштердің бейнесін айқындау үшін оларды дамыту мен даярлау бағыттарының негізі доктриналық ережелеріне сәйкес келуі қажет. Әскерлерді басқару жүйесін, олардың құрамы мен құрылымын жетілдіру, сондай-ақ әскерледі жауынгерлік даярлауды қарқындату. Қарулы Күштердің жауынгерлік қабілетін арттыруды талап етеді. Құрлық әскерлерінің құрамалары мен бөлімдері 4 (төрт) «Оңтүстік», «Шығыс», «Батыс», «Астана» өңірлік қолбасшылықтарына, сондай-ақ, әскер тектері-Аэроұтқыр әскеріне, Зымыран әскерлері мен артиллерияға біріктірілген. Ұлттық қауіпсіздікті нығайтудың анағұрлым басым бағыттарының қатарына халықаралық, соның ішінде әскери саладағы ынтымақтастықты кеңейту де жатады.

Қарулы күштер түрлері, әскери тектері, өңірлік қолбасшылықтар.

Құрлық әскерлері: Қазақстан Республикасы Қарулы Күштерінің Құрлық әскерлері 2003 жылы құрылды. Құрлық әскерлерінің ұйымдық құрылымында әскерлердің барлық тектері, сондай-ақ арнайы әскерлер шоғырландырылған, оларға жүктелетін міндеттерді табысты шешуді қамтамасыз етеді. Құрлық әскерлері қазіргі заманғы қарумен және жауынгерлік техникамен жабдықталған.

Әуе қорғаныс күштері: Мемлекет басшысының Жарлығына сәйкес Қарулы Күштердің Әуе қорғаныс күштері 2003 жылғы 7 мамырда құрылған. Олардың міндетіне еліміздің әуе шептерін қорғауды қамтамасыз ету, мемлекеттік, әкімшілік және әскери объектілердің әуе шабуылына қарсы қорғанысы, сондай-ақ Қазақстан Республикасының Қарулы Күштерінің басқада түрлері мен тектерін авиациялық қолдау жөніндегі жауынгерлік міндеттерді орындау кіреді. Әуе қорғанысы күштерінде негізгі назар еліміздің аса маңызды аудандарын бүркемелеу үшін әуе шабуылына қарсы қорғаныс әскерлерінің топтамасын өрістетуге және олардың жауынгерлік кезекшілік жүйесін жетілдіруге арналады.

Әуе қорғанысы күштеріне Әскери-әуе күштері, Әуе шабуылына қарсы қорғаныс әскерлері кіреді. Авиация маңызды бағыттарды, аудандар мен объектілерді әуедегі қарсыластың соққы берулерінен бүркемелеу үшін тағайындалған Әуе қорғанысы күштерінің негізгі оқ атумен маневр жасайтын әскер тегі.

Әуе шабуылына қарсы қорғаныс әскерлері: Зениттік зымыран әскерлері зениттік зымыран қорғанысын жүзеге асыру, мемлекеттік және әскери басқару объектілерін бүркемелеу үшін тағайындалған. Радиотехникалық әскерлер әуедегі қарсыласқа радиолокациялық барлау жүргізу, оның шабуылдауды бастау туралы ескеру ақпаратын, Әуе қорғанысы күштерінің зениттік зымыран әскерлері мен авиациясына жауынгерлік ақпарат беру, Қазақстан Республикасының әуе кеңістігін пайдалану тәртібін сақтауды бақылау үшін тағайындалған.

Әскери-теңіз күштері: Каспий өңірінің қауіпсіздігін қамтамасыз ету мақсатында Қазақстан Республикасы Президентінің 2003 жылғы 7 мамырдағы Жарлығымен Қазақстан Республикасының Әскери-теңіз күштері құрылған. Қазақстан Республикасының Әскери-теңіз күштерінің мақсаттары мен міндеттері:

1.Каспий өңіріндегі Қазақстан Республикасының егемендігі мне мемлекеттік мүдделерін қорғау;

2.Теңіз шекарасын күзетуде Ұлттық Қауыпсіздік Комитетінің Шекара қызметіне жәрдемдесу;

3.Азаматтарды, экономикалық және аумақтық сулардағы табиғи байлықтар мен қоршаған ортаны қорғауда құқық қорғау, табиғатты қорғау органдарына жәрдемдесу;

4.Теңіздегі авариялы-құтқару жұмыстарын жүзеге асыру;

5.Теңіз жолымен қарақшылықтың, терроризмнің, есірткі бизнесінің және контрабанданың кез келген түрлерінің, басқалардың жолын кесу болып табылады.

Әскер тектері: Зымыран әскерлері мен Артиллерия.

Зымыран әскерлері мен артиллерия әскер тегі ретінде Қазақстан Республикасы Қарулы Күштері Құрлық әскерлерінің құрамына кіреді және Қазақстан Республикасы Президентінің Жарлығымен 2003 жылғы 7 мамырда құрылған. Қазіргі уақытта Зымыран әскерлері мен артиллерияда қазіргі заманғы зеңбіректі, гаубицалық, реактивті, танкіге қарсы артиллерия, минаатқыштар, сондай-ақ артиллериялық барлау мен басқару құралдары бар. Зымыран әскерлерінің қарулануында жоғары дәлдікті зымыран кешендері бар.

Аэроұтқыр әскерлері: Қазақстан Республикасы Қарулы Күштері Құрлық әскерлерінің құрамына кіреді. Еліміздің Жоғарғы Бас қолбасшысының резерві болып табылады. Олар мемлекеттің ұлттық мүдделерін қорғау мақсатында әскери-саяси жағдай күрт өзгерген кезде дағдарыс жағдайларына жедел ден қою,кенеттен туындаған міндеттерді орындау және операциялық бағыттарда әскерлер топтамаларын күшейту үшін тағайындалған. Елде, сондай-ақ одан тысқары жерлерде бейбітшілік пен тұрақтылықты қолдау жөніндегі Қазақстан Республикасының халықаралық міндеттемелерін орындауға қатысуы мүмкін. Бейбіт уақыттағыдай соғыс уақытында да кенеттен туындаған міндеттерді орындау бойынша қатер төнген бағыттарға немесе аудандарға шұғыл жетуге ұдайы әзірлікте болады. Олардың құрамына десанттық-шабуылдау бөлімшелері, бөлімдері мен құрамалары, сондай-ақ арнайы бөлімдер, тылдық және техникалық қамтамасыз ету бөлімшелері кіреді.

Аэроұтқыр әскерлерінің арнайы мақсаттағы жекелеген инженерлік-саперлік жасағы 2003-2008 жылдары Ирак Республикасында бейбітшілік пен қауіпсіздікті қолдау жөніндегі Коалициялық Күштер құрамында бітімгершілік миссиясын орындаған.

Өңірлік қолбасшылықтар.

Өңірлік қолбасшылық: бөлімдер, құрамалар мен әртүрлі жергілікті әскери мекемелер кіретін жедел-аумақтық бірлестік. Өңірлік қолбасшылық жедел, жұмылдыру, әскери-әкімшілік міндеттерді, сондай-ақ ол үшін белгіленген шекараларда аумақтық, азаматтық және жергілікті қорғаныс міндеттерін орындауды үйлестіреді және қамтамасыз етеді. Өңірлік қолбасшылықтар елдің және Қарулы Күштердің мемлекеттік мүдделерді қорғауға…