Тіл ғұмыры – ұлт ғұмыры тақырыбына арналған материал

Тіл ғұмыры-ұлт ғұмыры

Бисенов Данияр АманжолұлыХ. Досмұхамедов атындағы Атырау мемлекеттік университеті5В011400 «Тарих» мамандығының 1 курс студенті

…Ана тілі қайнаған қанның, қиналған жанның, толғантқан көңілдің, лүпілдеген жүректің сағынышы, онда дәм де, мән де болу керек.

С.Торайғыров

Аннотация. Тіл қай елде, ұлтта болсын қастерлі, қасиетті, құдыретті. Қазақ тілі - Қазақстан Республикасының мемлекеттік тілі болып саналады. Мақалада мемлекеттік тіліміздің дәрежесі биік екендігі айтылады. Қазақ тілі – түбегейлі, терең зерттеу арқылы ұлттың болмысын танылған, ана тілінің қоғамдағы орнын анықталған, мемелекеттік тілдің мәртебесін жоғары деңгейге көтерілген.

Түйін сөздер. Қазақ тілі, тіл, тәуелсіздік, ұлттық тіл, ұлт ғұмыры, абырой.

Тіл-қоғамдық қарым-қатынастың ең басты құралы. Тіл ақпаратты сақтау, жеткізу және өңдеу қызметін де атқарады. Болмыстың негізі тіл арқылы атауға ие болады және ол тілде бейнеленеді. Тіл-қатынас құралы ғана емес, сонымен бірге адамзат ақыл-ойының қайнар көзі, үнемі дамып, толығып отыратын үзілмес қоры. Немістің тілтанушысы фон дер Габеленц « Тіл - менің әлемге қарайтын рухани көзім» - депті.

ХХІ ғасырдың басндағы қазақ тілі дегенде біздің ойымызға қазіргі қазақ тілінің қарама-қарсы екі күйі оралады.

Біріншіден, қазақ тілі – көркемдігі және көлемі жағынан дүние жүзінде теңдесі жоқ, өзге ешбір халық жасай алмаған, аса бай эпиқалық-фольклорлық шығармалар жасалған тіл. Қазақ тілі-Еділада мен Шыңғыс хан құрған, аузымен құс тістеген, бүкіл дүние жүзін тітіреткен империялардың мемлекеттік тілі болған көне түркі және қыпшақ тілдерінің мұрагері. Қазақ тілі- әйгілі ғұламалар А.Иасауидің, М.Қашғаридің, Ж.Баласағұнидің, Абайдың, М.Әуезовтың, М.Жұмабаевтың өлмес шығармаларын дүниеге әкелген тіл. Қазақ тілі – тәуелсіз Қазақстан Республикасының мемлекеттік тілі.

Екіншіден, ХХІ ғасырдың қазақ тілі – заңды түрде мемлекеттік тіл бола тұра, іс жүзінде мемлекеттік істер жүргізілмейтін, экономикалық айналыста, өндірісті басқаруда, технологияда қолданылмайтын, ғылымда, саясатта, білім беруде, әскери қызметте ішінара қолданылатын, ережелері толық бірізділікке түсірілмеген, стильдері ажыратылмаған, орнықтылығы сақталмайтын, сонысымен түсініксіз, өзгелерге үйренуге қиын.

Шыны керек, менің тілім-қазақ тілі болғанын мақтаныш етемін. Әр адамға өз тілінен артық тіл жоқ деп санаймын. Қай заманда да ата-бабамыз өткір тілді есті…