Тілім менің мәңгілікпен үндескен тақырыбындағы эссе

«Тілім менің мәңгілікпен үндескен» эссе

Ерлік, елдік, бірлік, қайрат,бақ, ардың – Жауыз тағдыр жойды бәрін не бардың. Алтын күннен бағасыз бір белгі боп, Нұрлы жұлдыз, бабам тілі,сен, қалдың!

( Мағжан Жұмабаев)

Ана тілі- анамыздың ақ сүтімен бойымызға дарыған, жүректің терең сырларын, халықтың басынан кешкен дәуірлерін ұрпақтан – ұрпаққа жеткізіп, сақтап отыратын қазына. Жалпы адамзат баласының әлемдегі жанды жаратылыстан басты ерекшелігі оның санасы мен тілінде екені белгілі. Мемлекеттің басты күші, тірегі халық болса,халықтың тірегі тіл. Сондықтан Мәңгілік ел болып қалуымызда тілдің мәртебесіне тікелей байланысты болмақ. Мемлекеттік тіл - тәуелсіз елдің негізгі рәміздерінің бірі. Тіл адамдардың қарым-қатынас құралы болғандықтан, ол сөйлеу әрекетінің арқауы болып табылады.Тіл ұлтпен - ұлтты татуластыратын ерекше қатынас құралы. Адам тіл арқылы бір-біріне қатынаса алады. Қазіргі заман жеке адамдардың ғана емес, тұтас ұлттардың да өткеніне үңіліп, бүгінгісін бажайлап, болашағын бағдарлауға жол ашты. «Ұлттың сақталуына да, жойылуынада себеп болатын нәрсенің ең қуаттысы тіл» деген Ахмет Байтұрсынұлы.

Кеңес өкіметі тұсында Қазақстан Ресейдің отары болып, өз билігінен айрылып,жергілікті халық «бұратана» атанды. Оның ең бірінші тілі,діні мен ділі рухани езгіге ұшырады. Бұл қайшылықты ең бірінші Алаштың ардақтылары біліп,қолынан келгенше қарсылық көрсеткен болатын.

Сонау Алаш ұлт- азаттық қозғалысының басында 1905 жылы Мәскеуде өткен қалалық қайраткерлердің сьезінде қазақ халқының атынан сөз сөйлеген Әлихан Бөкейханов ең бірінші – өз халқының ана тіліне бостандық берілуін ,іс –қағаздарды қазақ тілінде жүргізілуін айтқан болатын. Сөйтіп Алаш көсемі тілдің азаттығын ел тәуелсіздігінің ең басты шарты деп ұғынды. Егемендіктің елең- алаңында Алаш көшбасшыларының тәуелсіздікті тілден бастау керек деген дәстүрін елміздің ұлтшыл азаматтары алға тартып, еліміздегі аса бір күрделі кезеңінде , яғни 1989 жылдың 22 қыркүйегінде 11 сайланған Қазақ ССР Жоғарғы Советінің кезектен тыс 14-ші сессиясында «Қазақ ССР-нің Тіл туралы» Заңы қабылданып,қазақ тілі аса зор қиыншылықпен мемлекеттік мәртебеге ие болды. Шындығында ,бұл еліміз үшін аса бір сындарлы кезең болатын.

Қазақтың біртуар ақыны Мағжан Жұмабаев «Ұлтқа тілінен қымбат нәрсе болмақ емес,бір ұлттың тілінде сол ұлттың сыры,тарихы, тұрмыс –тіршілігі, мінезі айқын көрініп тұарды» деген сөзі бар. Тілді үйрену- өз ұлтыңды тану. Қазақ халқы бар тарихын көшіп жүріп өткізсе де «батпаққа батырмай, құмға шашпай, жұртында қалдырмай, шыбындыға алдырмай», барлық жиған тіл байлығын, күй мен жырын бізге жеткізді. Сонымен қатар тіл – мәдени мұраларды ұрпақтан – ұрпаққа жеткізіп отырушы бірден – бір құрал.Кешегі Көк түріктер заманында ,одан кейінгі орта ғасырлық алмағайып кезеңде,жеке хандық құрып,өз алдымызға отау құрған дәуірде , Алаш ұранын көтеріп,Қазақ елін Мәңгі ел етуде ,Ер түрік бабаларымыз «Орхон - Енисей» бойында тасқа «Мәңгі Ел» идеясын өшпестей етіп таңбалаппа еді?