Тоғызқұмалақ 9 сыныпқа арналған ашық сабақ

Шеңбертал орта мектебі

Ашық сабақ

Тақырыбы: Тоғызқұмалақ

Өткізген: Байнязов Мейрамбек

Класы: 9-класс

Күні: 5.02. 2014 жыл.

2013-2014 оқу жылы

Сабақтың тақырыбы: Тоғызқұмалақ адамның сезімталдығын шыңдайды.Мақсаты: Оқушыларға тоғызқұмалақ – еліміздің дәстүрлі ұлттық ойындарының бірі. Соңғы дерек-терге қарағанда, оның шығу тарихы 4 мың жылдық кезеңді қамтиды. Ал кейбір мамандардың айтуынша, оның пайда болған кезі бұдан да көп уақыт болуы әбден мүмкін.

Тоғызқұмалақ өткен ғасырларда қазақ даласындағы ең кең тараған ойын болатын.Тоғызқұмалақ ойыны арнайы тақтада екі адам арасында ойналады. Ойын тақтасы – 2 қазан, 18 отау, 162 құмалақтан тұрады. Ойын басында әр ойын-шыға бір қазан, тоғыз отауға тоғыз-тоғыздан салынған сексен бір құмалақ тиесілі.Алғашқы жүріс жасаған ойыншыны – бастаушы, қарымта жүріс жасаған ойыншыны – қостаушы деп атайды. Кейде бастаушы үшін – ақ жағы, қостау-шы үшін қара жағы деген тіркестерді де қолданамыз.Тақтаның жалпы құрылысы төмендегідей:Бұл жерде - №1 №2 №3 №4 №5 №6 №7 №8 №9 - отауларБерілген диаграммада бастаушының отаулары төменгіжағында, ал қазанда-ғы құмалақтар саны жоғарғыжағында орналасқан.Жүріс жасау ерекшеліктеріЖүріс ойыншылар тарапынан кезектесіп жүріледі.Жүрісті кімнің жасайтыны жеребемен немесеқарсыластардың келісімімен анықталады.1.Жүріс жасау үшін өз жағыңыздағы отаулардың бірінен біреуін орнына қалдырып, қалған құмалақтарды қолға алып, солдан оңға қарай бір-бірлеп таратамыз. Тарату сәтінде құмалақтар өз отауларымыздан асып кететін болса, қарсыластың отауына таратамыз. Егер соңғы құмалақ қарсыластың тақ санды құмалағы бар отауына түсіп, ондағы құмалақтарды жұп қылса (2, 4, 6, 10, 12), сол отау