Тоғызқұмалақ ережесі және жүрісті есептеу жоспары

Күнделікті сабақ жоспары

Сабақтың тақырыбы: Психологиялық дайындық

Сабақтың мақсаттары: 1. Сабаққа оқушыны ынталандыру

2. Оқушылардың шапшаңдығын, ептілігін нығайту.

3. Спорттық шеберлігін одан әрі шыңдау.

Сабақтың міндеті: Үйрету, жетілдіру, қабылдау.

Керекті құрал-жабдықтар: Секундомер, ысқырық, доптар.

Өтетін орыны:

Әдіс-тәсілдері: Түсіндіру, көрсету, үйрету, қайталау, жаттығу, ойын

Сабақ бөлімдері мен мазмұны

Мөлшері

Әдістемелік нұсқау

Кіріспе-дайындық бөлімі

Сапқа тұрғызу

Рапорт

Сәлемдесу

Тексеру

Саптағы жаттығулар

-оңға

- солға

-кері айнал

-секірумен кері айнал

- оңға

Қол жоғары аяқтың ұшымен жүру

Қол желкеде, өкшемен қол белде табанның сырт жағымен іш жағымен

Жүгіру жаттығулары

Оң қапталмен секіріп қолды алға айналдыру

Сол қапталмен секіріп қолды артқа айналдыру

Оң жақ қапталмен аяқты қайшылап бас

Сол жақ қапталмен қайшылап бас

Артпен жүгіріп бас

Тапсырмасыз

Дем алу жаттығулары

1-2 аяқтың ұшымен қоллды көтеріп дем аламыз

3-4 дем шығарамыз

Ж:Д:Ж

Б.Қ.Н.Т қол белде 1-4 басты оңға

1-4 басты солға айналдыру

Б.Қ.Н.Т қол белде

1басты алға

2 басты артқа

3 оңға

4 солға иеміз

Б.Қ.А.А.И.К Қол басы иықта иықты 4 сан алға 4 сан артқа айналдыру

Б.Қ.А.А.И.Қ оң қол жоғарыда сол қол төмен 1-2 оң қолды 3-4 сол қолды сермейміз

Б.Қ.А.А.И.К Қолымыз кеуде алдында шынтақтан бүгулі 1-2 жазба 3-4 жазып сермейміз

Б.Қ.- қол белде. Белді оңға-солға айналдыру

Б.Қ.-аяқ бірге, қол алда. 1 – оң аяқты сол қолдың ұшына, 2 – сол аяқты оң қолдың ұшына тигізу

Б.Қ. – қол белде, 1- отыру, 2 – тұру қол белде

Б.Қ.- қол белде. 1 – артқа шалқайып қолды жоғары көтеру,

2- еңкейіп қолды жерге тигізу

Бір сызықтың бойында тұру

Кезекші

Алақан бір-біріне қарайды

Басымызды көтереміз

Денені тік ұста

Белімізді толық бұрамыз

Терең дем аламыз

Иықты толық айналдыру

Негізгі бөлім

Атсырау ережесі:Ойын аяқталуға жақындаған сайын әр ойыншының отауларындағы құмалақ кеми бастайды. Әр құмалақ ұтып алынған сайын немесе тұздыққа түскен сайын қарсыластардың жүріс мөлшері азая береді. Сондықтан ойын соңында қарсыластардың бірі өз отауларында жүріс жасай алмай қалатын жағдай да кездеседі. Ойыншылардың бірінің отауларындағы құмалақты бірінші тауысып алып, жүріссіз қалуы «атсырау» деп аталады. Мәселен, қостаушы атсырауға ұшыраса, бұл жағдайда бастаушы қосымша бір жүріс жасап, барлық құмалақтарды өз қазанына салып алады. Сөйтіп, бастаушы жеңімпаз атанады.• Егер ойыншы ойын барысында 82 құмалақ жинаса, ойын бірден тоқтатылып, сол ойыншы жеңімпаз болып танылады.

Қорытынды бөлім

Оқушыларды сапқа тұрғызу

Сабақты қорытындылау

Сабаққа белсене қатысқан оқушыларды бағалау

Үйге тапсырма беру

Сабақты аяқтау

Бір сызық бойымен

Жақсы ойнағандарды

Үйде өз бетінше жаттығуды дұрыс орындау.

Күнделікті сабақ жоспары

Сыныбы: 8

Өтетін күні:

Сабақтың тақырыбы: Тұздық ережесінің дүниетанымдық мәні

Сабақтың мақсаттары: 1. Сабаққа оқушыны ынталандыру

2. Оқушылардың шапшаңдығын, ептілігін нығайту.

3. Спорттық шеберлігін одан әрі шыңдау.

Сабақтың міндеті: Үйрету, жетілдіру, қабылдау.

Керекті құрал-жабдықтар: Секундомер, ысқырық, доптар.

Өтетін орыны:

Әдіс-тәсілдері: Түсіндіру, көрсету, үйрету, қайталау, жаттығу, ойын

Сабақ бөлімдері мен мазмұны

Мөлшері

Әдістемелік нұсқау

Кіріспе-дайындық бөлімі

Сапқа тұрғызу

Рапорт

Сәлемдесу

Тексеру

Саптағы жаттығулар

-оңға

- солға

-кері айнал

-секірумен кері айнал

- оңға

Қол жоғары аяқтың ұшымен жүру

Қол желкеде, өкшемен қол белде табанның сырт жағымен іш жағымен

Жүгіру жаттығулары

Оң қапталмен секіріп қолды алға айналдыру

Сол қапталмен секіріп қолды артқа айналдыру

Оң жақ қапталмен аяқты қайшылап бас

Сол жақ қапталмен қайшылап бас

Артпен жүгіріп бас

Тапсырмасыз

Дем алу жаттығулары

1-2 аяқтың ұшымен қоллды көтеріп дем аламыз

3-4 дем шығарамыз

Ж:Д:Ж

Бір сызықтың бойында тұру

Кезекші

Алақан бір-біріне қарайды

Басымызды көтереміз

Денені тік ұста

Белімізді толық бұрамыз

Терең дем аламыз

Иықты толық айналдыру

Негізгі бөлім

Тұздық алу:Тоғызқұмалақта құмалақтан басқа ойында бір рет қарсыластың отауын ұтып алуға да болады. Оны ежелде «тұзды үй» деп атаған. Бүгінде «тұздық» дейді. Тұздық алу үшін жүріс жасаған кезде қарсыластың екі құмалағы бар отауына сіз таратқан құмалақтардың соңғысы түсуі керек. Сонда сол отауда қалыптасқан үш құмалақпен бірге отау да ұтып алынып, сол отау ойынның соңына дейін сіздің меншігіңізге айналады. Яғни жүріс жасалған сайын тұздық алынған отауға түсетін бір құмалақ міндетті түрде сіздің қазаныңызға салынып отырады. Тұздық алынған отауға арнайы белгі қойылады. Жазбаша түрде «Х» деген шартты таңбамен белгіленеді. Тұздық ойында бір рет алынады және №9 отаудан ешқашан алынбайды. Сондай-ақ тұздық аттас отаулардан алынбайды. Мәселен, егер бастаушы сіздің №2 отауыңызға тұздық қойса, сіз оның №2 отауына тұздық сала алмайсыз.

Қорытынды бөлім

Оқушыларды сапқа тұрғызу

Сабақты қорытындылау

Сабаққа белсене қатысқан оқушыларды бағалау

Үйге тапсырма беру

Сабақты аяқтау

Бір сызық бойымен

Жақсы ойнағандарды

Үйде өз бетінше жаттығуды дұрыс орындау.

Күнделікті сабақ жоспары

Сабақтың тақырыбы: Тоғызқұмалақ ережесі.

Жүрісті есептеу және санау жолдары

Сабақтың мақсаттары: 1. Сабаққа оқушыны ынталандыру

2. Оқушылардың шапшаңдығын, ептілігін нығайту.

3. Спорттық шеберлігін одан әрі шыңдау.

Сабақтың міндеті: Үйрету, жетілдіру, қабылдау.

Керекті құрал-жабдықтар: Секундомер, ысқырық, доптар.

Өтетін орыны:

Әдіс-тәсілдері: Түсіндіру, көрсету, үйрету, қайталау, жаттығу, ойын

Сабақты өткізген: Казбеков Нурлан Шамильевич

Сабақ бөлімдері мен мазмұны

Мөлшері

Әдістемелік нұсқау

Кіріспе-дайындық бөлімі

Сапқа тұрғызу

Рапорт

Сәлемдесу

Тексеру

Саптағы жаттығулар

-оңға

- солға

-кері айнал

-секірумен кері айнал

- оңға

Қол жоғары аяқтың ұшымен жүру

Қол желкеде, өкшемен қол белде табанның сырт жағымен іш жағымен

Жүгіру жаттығулары

Оң қапталмен секіріп қолды алға айналдыру

Сол қапталмен секіріп қолды артқа айналдыру

Оң жақ қапталмен аяқты қайшылап бас

Сол жақ қапталмен қайшылап бас

Артпен жүгіріп бас

Тапсырмасыз

Дем алу жаттығулары

1-2 аяқтың ұшымен қоллды көтеріп дем аламыз

3-4 дем шығарамыз

Ж:Д:Ж

Б.Қ.Н.Т қол белде 1-4 басты оңға

1-4 басты солға айналдыру

Б.Қ.Н.Т қол белде

1басты алға

2 басты артқа

3 оңға

4 солға иеміз

Б.Қ.А.А.И.К Қол басы иықта иықты 4 сан алға 4 сан артқа айналдыру

Б.Қ.А.А.И.Қ оң қол жоғарыда сол қол төмен 1-2 оң қолды 3-4 сол қолды сермейміз

Б.Қ.А.А.И.К Қолымыз кеуде алдында шынтақтан бүгулі 1-2 жазба 3-4 жазып сермейміз

Б.Қ.- қол белде. Белді оңға-солға айналдыру

Б.Қ.-аяқ бірге, қол алда. 1 – оң аяқты сол қолдың ұшына, 2 – сол аяқты оң қолдың ұшына тигізу

Б.Қ. – қол белде, 1- отыру, 2 – тұру қол белде

Б.Қ.- қол белде. 1 – артқа шалқайып қолды жоғары көтеру,

2- еңкейіп қолды жерге тигізу

Бір сызықтың бойында тұру

Кезекші

Алақан бір-біріне қарайды

Басымызды көтереміз

Денені тік ұста

Белімізді толық бұрамыз

Терең дем аламыз

Иықты толық айналдыру

Негізгі бөлім

Қазақ халқының ежелгі ұлттық спортының бірі – тоғызқұмалақ.

Зерттеушілердің пайымдауынша, бұл ойынның пайда болуы

шамамен 4 мың жылдық кезеңді қамтитын көрінеді. Алайда,

өкінішке қарай, елімізде тоғызқұмалақ ойыны туралы білетін

жандар өте аз. Осыған орай, бүгінгі тақырыбымызда оқырмандарымызды

аталмыш ойынмен таныстырсақ дейміз.

Бүгінде тоғызқұмалақ ойынының әлемде әртүрлі үлгілері бар.

Мәселен, Египетте осыған ұқсас ойынды «калах» деп атаса,

Шри-Ланкада «олинда калия», қырғыздарда «тогузкоргоол»,

африкалықтарда «манкала», «габата», «абапа», «нам-нам»,

«бао», «тамподуо», «омвесо», «маработ» деп аталады екен.

Сол сияқты америкалықтарда да тоғызқұмалақтың өз үлгілері бар.

Олар оны «аджи-бото» немесе «варри роунд» деп атайды.

Қорытынды бөлім

Оқушыларды сапқа тұрғызу

Сабақты қорытындылау

Сабаққа белсене қатысқан оқушыларды бағалау

Үйге тапсырма беру

Сабақты аяқтау

Бір сызық бойымен

Жақсы ойнағандарды

Үйде өз бетінше жаттығуды дұрыс орындау.

Күнделікті сабақ жоспары

Сабақтың тақырыбы: Тоғызқұмалақ ережесі.

Жүрісті есептеу және санау жолдары

Сабақтың мақсаттары: 1. Сабаққа оқушыны ынталандыру

2. Оқушылардың шапшаңдығын, ептілігін нығайту.

3. Спорттық шеберлігін одан әрі шыңдау.

Сабақтың міндеті: Үйрету, жетілдіру, қабылдау.

Керекті құрал-жабдықтар: Секундомер, ысқырық, доптар.

Өтетін орыны:

Әдіс-тәсілдері: Түсіндіру, көрсету, үйрету, қайталау, жаттығу, ойын

Сабақты өткізген: Казбеков Нурлан Шамильевич

Сабақ бөлімдері мен мазмұны

Мөлшері

Әдістемелік нұсқау

Кіріспе-дайындық бөлімі

Сапқа тұрғызу

Рапорт

Сәлемдесу

Тексеру

Саптағы жаттығулар

-оңға

- солға

-кері айнал

-секірумен кері айнал

- оңға

Қол жоғары аяқтың ұшымен жүру

Қол желкеде, өкшемен қол белде табанның сырт жағымен іш жағымен

Жүгіру жаттығулары

Оң қапталмен секіріп қолды алға айналдыру

Сол қапталмен секіріп қолды артқа айналдыру

Оң жақ қапталмен аяқты қайшылап бас

Сол жақ қапталмен қайшылап бас

Артпен жүгіріп бас

Тапсырмасыз

Дем алу жаттығулары

1-2 аяқтың ұшымен қоллды көтеріп дем аламыз

3-4 дем шығарамыз

Ж:Д:Ж

Б.Қ.Н.Т қол белде 1-4 басты оңға

1-4 басты солға айналдыру

Б.Қ.Н.Т қол белде

1басты алға

2 басты артқа

3 оңға

4 солға иеміз

Б.Қ.А.А.И.К Қол басы иықта иықты 4 сан алға 4 сан артқа айналдыру

Б.Қ.А.А.И.Қ оң қол жоғарыда сол қол төмен 1-2 оң қолды 3-4 сол қолды сермейміз

Б.Қ.А.А.И.К Қолымыз кеуде алдында шынтақтан бүгулі 1-2 жазба 3-4 жазып сермейміз

Б.Қ.- қол белде. Белді оңға-солға айналдыру

Б.Қ.-аяқ бірге, қол алда. 1 – оң аяқты сол қолдың ұшына, 2 – сол аяқты оң қолдың ұшына тигізу

Б.Қ. – қол белде, 1- отыру, 2 – тұру қол белде

Б.Қ.- қол белде. 1 – артқа шалқайып қолды жоғары көтеру,

2- еңкейіп қолды жерге тигізу

Бір сызықтың бойында тұру

Кезекші

Алақан бір-біріне қарайды

Басымызды көтереміз

Денені тік ұста

Белімізді толық бұрамыз

Терең дем аламыз

Иықты толық айналдыру

Негізгі бөлім

Ойын ережесі бойынша уақыт белгілеп, құмалақтар салынған тоғызқұмалақ тақтасы дайын болған соң, ойыншылар ойынды бастап кетеді.

Бірінші жүрісте жеребе бойынша анықталған ойыншы бастайды. Жүріс сағат жүрісіне қарсы бағытта жасалады. Алғашты жүрісті ойыншы, мысалы “таңдық” пен маңдайдан жүргеніні хабарлайды. (Алғашқы жүрісті тек тоғызыншы отаудан ғана емес, басқа кез-келген отаудың бірінен жүре алады.) Жүрісті осыдан бастағаным дұрыс деп есептеген ойыншы сол отауға бір құмалақты ғана қалдырып, жүріс жасаған отаудан кейінгісінен бастап бір-бірден тастай отырып, ең соңғы құмалақты қарсыласының тоғызқұмалағы бар отауларының бірінен бір құмалақ алып, сонымен жұптап, өз қазанына салады. Демек, ойын ережесі бойынша қарсыласынан құмалақ ала отырып,өз құмалағын жұп санға келтіреді. Ойыншылар ойын барысында қарсыласына құмалақ алдырмау үшін өз отауларындағы құмалақтардың санын жұп күінде ұстап отыруға тырысады. Құмалақтарының саны жұп болып тұрған отауды“жабық отау“ деп атайды.

Қорытынды бөлім

Оқушыларды сапқа тұрғызу

Сабақты қорытындылау

Сабаққа белсене қатысқан оқушыларды бағалау

Бір сызық бойымен

Жақсы ойнағандарды

Үйде өз бетінше жаттығуды

Күнделікті сабақ жоспары

Сабақтың тақырыбы: Тоғызқұмалақ ережесі

Сабақтың мақсаттары: 1. Сабаққа оқушыны ынталандыру