Төрлет төрге әз Наурыз мерекесіне арналған тәрбие сағаты

«Төрлет төрге, әз-НАУРЫЗ!» тақырыбындағы НАУРЫЗ мерекесінің

Б А Ғ Д А Р Л А М А С Ы

Өтетін орны: «Үшарал қалалық балалар шығармашылық орталығы» МКҚК

Өтетін күні:16-наурыз 2019 жыл

Кейіпкерлер:

Жаршылар:Нұрсұлтан, Қуаныш

Жүргізушілер:Ерасыл, Күншуақ

Қыдыр ата-Нұрәділ

Мейірім ана-Камила

Наурыз қыз-Әмина

Келіндер:Айым, Айлыкеш

Күн мен түн:Ерасыл, Інжу

Ұлттық ойындарға қатысатындар:

Қол күрес-Шыңғыс, Арнұр, Қуаныш, Нұрсұлтан,Нұрәділ

Асық ойнау-Ерасыл, Нұркен, Ернұр, Нұрасыл, Жанәділ

Концерттік нөмірлерге қатысатындар:

Айтыс-«Дәстүрлі ән» үйірмесінің оқушылары

Күй-«Домбыра» үйірмесінің оқушылары

Би-«Би» үйірмесінің оқушылары

Ән-Айкен, Қуаныш

Театр - «қуыршақ театры» үйірмесінің оқушылары

БАРЫСЫ:

І. Кіріспе бөлім.

Керней, сырнайдың үні естіледі /үнтаспадан/

Кіреберіс есікте тұрған жаршылар жар салып, наурыз тойының басталғандығын хабарлайды:

1-жаршы:Уа, жарандар, жарандар,

Бәрің бері қараңдар!

2-жаршы:Бермен жақын тұрыңдар,

Сөзіме көңіл бұрыңдар!

1-жаршы:Кәне, бері келіңдер,

Қызықты мына көріңдер!

2-жаршы:Босқа қарап тұрмайық,

Наурыз тойын бастайық!

Жан-жақтан жақындаған адамдарды қарсы алып, құшағын ашып, «көрісіп» барып, залға кіргізе бастайды. «Көрісу» салты орындалады.

Жүргізуші жігіт:Амал күні қазағым көріседі,

Көрісу, бұл – көненің желісі еді.

«Жасың құтты болсын!» деп жамырасып,

Ақ ниетпен адал қол беріседі.

Жүргізуші қыз:Көріседі – «Көңілдер жібісін» деп,

Көріседі – «Тасысын ырысың!» деп.

Көріседі – «Көк мұз да ерісін» деп,

Көріседі – «Оң болсын Ұлысың!» деп.

Жүргізуші жігіт:Көріседі – қайғы-мұң кетіруге,

Көріседі – қайтадан жетілуге.

Алты ай қыстан арыған жанын демеп,

Көріседі – бел буып, бекінуге.

Жүргізуші қыз:Ағайынды араздық ірітеді,

Ауызбірлік, ынтымақ – үгіт – емі.

Ескі жылда қатқан мұз, қалған сызды

Көріскен күн көңілмен жібітеді.

Залға кірген адамдар жайғасып отырады.

Күй «Жастар биі»

ІІ. Негізгі бөлім.

2.1. Көрініс: «Саумалық» әдет-ғұрпы.

Күннің қатты күркіреген дыбысы есітеді... /үнтаспадан/

Мейірім ана қолына ожау алып, бөлменің іргесін айналдыра «сүт көп, көмір аз» дей жүріп, төмпештеп ұра бастайды.

Мейірім ана:Сүт көп, көмір аз... сүт көп көмір аз...

Екі келіні хормен:Саумалық, саумалық,

Жаңа келген жақсылық.

Саумалық, саумалық,

Сүт көп, көмір аз,

Өмір көп, өнім аз, - деп тілек тілейді.

Мейірім ана:- Анамыз – қара жер, атамыз – көк аспан. Адамзат ұрпағы мына біз осы екеуінің ортасында жаралыппыз.

Жер – мәңгі! Ел де мәңгі! Тіршілік жаңарады, жаңғырады, бірақ жоғалмайды. Уақыт та шексіз. Оның айналымы да шексіз. Тіпті биылғы кетер жылдың өзі де уақыт айналымына түскен соң, дәл он екі жыл өткен соң өзімізге қайта соғады. Міне, бұны бір мүшел дейміз. Бір жыл он екі айдан тұрса, ал аспан әлемі он екі бұрыштан құралған. Әрбір жыл алты ай жаз бен алты ай қысқа бөлінген. Тіліміздегі «алты ай жаз бойы» деген оралымдарын осы бір түсініктің жаңғырығы десек те болады. Жаз айларында дүние кеңіп, шаруадан мойын босап, жер бетін қуаныш, шаттық тойлайтындықтан – «жағымды», ал қыс айларында суық, аштық, жұт болатындықтан «жағымсыз» саналған.

Қыс өтіп, қар кетіп,

Шырайлы шуақ - жаз жетіп.

Шаруаның бұл кенелген -

Күн мейрамы ежелден.

Қош келдің, әз Наурыз!

/құшағын айқара ашып, басын иіп, қолын кеудесіне салып, сәлем жасайды.../

Көрініс: «Аластау» әдет-ғұрпы.

Ортаға қолында адыраспан тұталған ыдыстары бар Мейірім ана мен 2 келіні шығып, аластау рәсімін көрсетеді...

Мейірім ана:Алас, алас, алас!

Бар пәледен алас:

Көзі жаманның көзінен алас,

Тілі жаманның тілінен алас!

Қырық қабырғадан алас!

Отыз омыртқадан алас!

1-келін:Алас, алас, алас!

Ескі жыл есірке,

Жаңа жыл жарылқа!

Айдан аман болайық,

Жылдан есен болайық!

2-келін:Алас, алас, алас!

Еліміздің елдігін тоздырғысы келетіндерден,

Ерімнің ерлігін жойғысы келетіндерден,

Соғыстан, табиғат апатынан,

Барша жамандықтан алас!

Үшеуі хормен:Алас! Алас! Алас!

- «Шолпы» биі.

- Би біткен соң биші қыздар шашу шашады.

Жүргізуші жігіт:Досқа құшақ ашайық,

Өлең-жырға басайық.

Қазақтың бір салты деп

Тойға шашу шашайық.

Жүргізуші қыз:Уа, халайық, халайық,

Ақ сандықты ашайық.

Бұл мереке,бұл тойдың,

Шашуларын шашайық!

Шашу шашылады...

Жүргізуші жігіт:Наурыз айы туғанда,

Жыл келеді бұл маңға.

Жүргізуші қыз:Не жетеді, достарым,

Ойын-сауық құрғанға.

Жүргізуші жігіт:Би билетіп, ән салған,

Ақшақарға тамсанған,

Жүргізуші қыз:Жаңа жылды көп елде,

Бізден бұрын қарсы алған.

Жүргізуші жігіт:Наурыз бізге болып сын,

Арық-тұрақ толықсын.

Жүргізуші қыз:Талапты мен іскерге

Қыдыр келіп жолықсын!

Жүргізуші жігіт:Наурыздың 21-інен 22-сіне қараған түні даланы Қыдыр аралайды. Сол себепті осы түн «Қыдыр түні» деп аталады. Қыдыр түні жаңа жыл табалдырдық аттап үйге енгенде «Жалғыз шала сәуле болмас» деп төрге қос шырақ жағып қойылады.

Жүргізуші қыз:Қыдыр ата - адамдарға дәулет дарытатын, бақ қондыратын, ақсақал кейпінде көзге көрінетін қиял-ғажайып бейне. Қыдыр ата даланы кезе жүріп назары жерге түссе, оның тоң кеудесін жібітеді, ал тасқа түссе, тасты ерітіп жібереді екен.

Хормен: Қыдыр ата Наурыз қызбен келеді,

Қыдыр ата бізге бақыт береді!

- Залға Қыдыр ата мен Наурыз қыз кіреді...

Мейірім ана:Қыдыр ата, қасиеттім, бармысың!

Сені күтіп тұр мұхиттар, қарлы шың!

Сені күтіп тұр ғой күллі мұсылман,

Алаштың шық төріне!

Әулие ата, армысың!

Мейірім ана мен келіндері иіліп, сәлем жасайды...

Қыдыр ата:О, Мейірім Ана!

Құшақтап сай саланы,

Қанша мәрте сүйдің мына даланы?!

Қуатыңнан қаншама гүл тарады.

Мейірім ана:Төрлет, Ата!

Наурызыңмен бірге өт!

Үйім толы – махаббат!

Сені күттік бір жыл бойы қаталап.

Батаңды бер!

Күтіп отыр жамағат...

Қыдыр ата: Армысың, жамағат!

Ұлыс оң болсын,

Ақ мол болсын!

Ұлыс бақты болсын,

Төрт түлік ақты болсын!

Аман сақтап төл басын,

Еккен егін солмасын,

Орта толып ырысқа,

Бейбіт өмір орнасын.

Бостандықтың ордасын

Періштелер қорғасын.

Бесіктегі бөпеңнің

Бақайшығы тоңбасын.

Ұлыс күні ұл мен қыз

Тайпалдырсын жорғасын.

Көл жиналып тамшыдан

Теңіз толсын қансыған.

Атамекен тазарып

Асыға түссін алшыдан.

Бақыт ашып қақпасын,

Мәңгі-бақи жаппасын.

Пәле-жала қазақты

Іздесе де таппасын!

Әумин!

/Залда отырғандар «әумин!» десіп, бата алады.../

Наурыз қыз:Жер әлемді жайнатқан Наурыз қызбын,

Ерітіп жіберемін өзін мұздың.

Жылуымнан сескеніп тентек боран,

Өзімен ала кетер қыстың сызын.

Бөлетіп ән мен жырға айналамды,

Жан-жануар ойнақтап асыр салды.

Елге бірлік, береке ала келдім,

Қуанышпен қарсы алған жаңа таңды.

Жүргізуші жігіт:Наурызым ғажап туысың,

Ұлыстың ұлы күнісің.

Жібіттің жердің тоң-реңін,

Жүрегі елдің жылысын.

Жүргізуші қыз:Наурызым - тойлы нұрлы күн,

Мерейің асып тұр бүгін.

Асқақтатып арайын,

Елімнің сақта бірлігін!

Жүргізуші жігіт:Арман тойы ананың,

Қуанышы ғаламның,