Туған ел үшін ерлік тәрбие сағаты 3 сынып

Туады ерлер ел үшін...

Сабақтың тақырыбы: Туады ерлер ел үшін...

Мақсаты: «Туады ерлер ел үшін » деген қағиданы ұстана отырып, тарихымызды тереңнен тану, жеңіс салтанатын көре алмай кеткен және тәуелсіздік үшін күрескен боздақтардың ерлік істеріне тағзым етуге, өз халқымыздың тарихын құрметтей білуге, дүние жүзіндегі басқа ұлт өкілдерінің достығын нығайтуға тәрбиелеу.

Көрнекілігі: Қазақстан Республикасының Туы, Елтаңбасы мен Әнұраны, Отан, Туған жер туралы нақыл сөздер.

Іс-шара барысы:

(Ақырын күй ойналып тұрады: «Ел айрылған»)

1-жүргізуші- Біз- қазақ елінің тәуелсіз мемлекет атанып, көк туы желбіреген жұлдызды сәтін өз көзімізбен көру пешенесіне жазылған ұрпақпыз. Тарихқа көз жүгіртсек, қазақтың нағыз батыр екенін мойындайсың. Жүгі-нарда, қазаны теңде болып, көшіп-қонып өмір сүрген ата-бабамыз үш нәрсені бойтұмардай сақтап қадірлеген. Ол - ел, жер және ана тілі. Халқының тәуелсіздігі үшін отқа түсіп, даңқы жер жарып, аты аңызға айналған ерлер кімдер еді?

2-жүргізуші: Әдетте, біз қазақ ұлысының қалыптасуымен, Қазақ хандығының жеке орда тігуін Жәнібек пен Керей хандарын есімімен байланыстырамыз. Бұл кезең қазақ халқының болашағы үшін шешуші тарихи сәттердің бірі болғаны рас.

Тарихи қойылым: Керей, Жәнібек сұлтандарының халықпен ақылдасуы.

Керей: О, халайық, халқымыздың басына қиын-қыстау кезеңдер келді. Әбілхайыр хандығы құлдырау үстінде. Шығыстан төнген жауға әйел, бала-шағамызды құлдыққа бермейміз. Осы мәселені бірлесіп шешкен жөн.

Жәнібек: Ел болып, өз жерімізге басқару жүргізетін кез келді. Ел болам деген жұртқа ең ыңғайлы кезең. Осы кезді пайдаланып алмасақ, енді басымыз бірікпеуіміз мүмкін. Оның үстіне жат елдердің хандары мен патшалары да ауыздарын арандай ашып тұр. Олардың қолына түсіп, талан-тараж болып кетуіміз де мүмкін. Қазақ деген атпен жеке-дара мемлекет ұрайық.

Халық дүбірлесіп, талқылауда: Сұлтандардың айтқаны жөн... Иә, жеке мемлекет құрайық, мемлекет қазығын қазатын кезең-осы...

1-жүргізуші: ХҮІІғ. 20 жылдары жоңғарлар Жетісу жері арқылы Қазақстанға баса-көктеп кірді. Қазақ халқы 100 жылдан астам уақыт жоңғарлармен күрес жүргізді.1723 жылы басталған қазақтардың босуы «Ақтабан шұбырынды» деп аталады.Қаһарлы жаудан үріккен бейбіт халық шұбыра көшіп, қырғынға ұшырады. Қазақ батырлары жоңғарлардың шапқыншылығына қарсы табан тірескен күрес жүргізді.

2-жүргізуші: Қазақ ұлты тарихында көптеген қиындықты бастан кешті, аяусыз шабуылға ұшырады, қырғыннан-қырғынға, босқыннан-босқынға талай азапты көрді. Дегенмен «тәуелсіз» деген мағынаны білдіретін «қазақ» деген атына сай әрқашанда азаттыққа қол жеткізу үшін талпынды, осы жолда күресті һәм шайқасты.

Тарихи көрініс.

Абылай: Уа, халқымның көсемдері, осынау қиын-қыстау заманда ел басына «жоңғар» деген атпен қара бұлт төніп тұрған жағдайда, халықты біріктірер қариялар өзіңіздер. Маған сіздердің ақыл-кеңестеріңіз керек.

Төле би: Дұрыс, ел болып біріксек, ешқандай жау бізді ала-алмайды. «Алтау ала болса, ауыздағы кетеді, төртеу түгел болса, төбедегі келеді.»

Қазыбек би: Әр руға шабандоздарымызды жіберейік, халыққа хабар айтсын.

Әйтеке би: Жөн! Ел ішінен қол жинауымыз керек. Рулар арасындағы кикілжіңді артта қалдырып, айбарлы батырларымыздың басын біріктіріп, қас жауымызға қарсы шығайық.

Бұқар жырау: Армысың, Абылай?!

Абылай хан: Армысыз, Бұқар ата?!

Бұқар жырау: Біз бармыз-ау, хан ием. Қазақтың халын айтсаңдаршы, сол мендегі зар, сол мендегі запыран... Қандыауыз жоңғар қазағымды құл қылғысы келеді. Қызымды басыбайлы күң, ұлымды мұрны тесілген құл қылмақ. Қайран қазақтың халі өте нашар, Абылай. «Берекесі жоқ елдің, бірлігі жоқ». Не қылмақ ойың бар, а, Абылай?

Абылай: Бұдан былай қазақ Абылайдың туы астына жиналуы керек! Қазақтың халі қыл үстінде тұр, ағайын!

Күй: «Ел айрылған»

1-жүргізуші: «Ақтабан шұбырынды, Алқакөл сұлама» оқиғасы тарихта қалды. Елдің басы бірігіп, жұмыла шайқас кезінде Есет батыр, Қаракерей Қабанбай, Бөгенбай, Саурық, Малайсары, Наурызбай, Баян, Қарасай батырлары өз ерліктерін көрсетіп аңыз болған. Бұл шайқас «Аңырақай» шайқасы болып тарихқа енді.

2- жүргізуші: Тәуелсіздік шежіресі қанды төгістер мен қайғылы күрестер арқылы, яғни, найзаның ұшымен, білектің күшімен қол жеткізген қазақ елінің баянды бақыты туралы. Тарих бетін ақтарсақ, ХҮІІІ-ХХ ғасырларды қазақ даласында Ресей отаршылдарына қарсы бірнеше ірі-ірі ұлт-азаттық қозғалыстар болды. Қазақ халқының тәуелсіздік пен дербес даму жолындағы күресінің негізгі кезеңдері:

- Сырым Датұлы басқарған ұлт-азатттық көтеріліс (1783-1797)

- Исатай Тайманұлы мен Махамбет Өтемісұлының ұлт-азатттық көтерілісі (1836-1838)

- Кенесары Қасымұлының ұлт-азатттық көтерілісі (1837-1847)

- Жанқожа Нұрмұхамедұлының көтерілі (1856-1869)

- Есет Көтібарұлының қозғалысы (1868-1869)

- Маңғыстаудағы шаруалар көтерілісі (1870)

- 1916 жылғы ұлт-азаттық көтеріліс.

Күй «Он алтыншы жыл» Дина Нұрпейісова

1-жүргізуші: Енді бұрынғыдай атқа мінгізіп, зеңбірекке қарсы шауып, қанға бөккеннен мән шықпайтын еді. Ендігі жол-қараңғы қазақ халқының санасына сәуле шашып, өнер- білім арқылы ұлттық санасын ойлаған қазақ зиялыларының жолы. Олардың із ашары ұлы Абай болса, Шоқан, Ыбырай, Міржақып, Сұлтанмахмұт сияқты тұлғаларды тарих еттерінен оқып келеміз.