Тұманбай Молдағалиевтің Көл өлеңі, 3 сынып

Сынып: 3 «Ә»

Пәні: Әдебиеттік оқу Күні: 13.02.18ж

Мұғалім: Исмайлова А

Тақырыбы:

Т. Молдағалиев Көл

Негізгі түйінді идея:

Ақын өмірі мен шығармашылығы туралы түсінік беру. Өлеңді оқып, талдау арқылы туған жер табиғатын тануға, оның әдемілігін сезінуге жағдай туғызу

Оқу мақсаты:

Өлеңді оқып, талдау арқылы туған жер табиғатын тануға, оның әдемілігін сезінуге жағдай туғызады.

Көлдің ерекшелігін, адамдардың оған әсемдік ретінде қарау себепте рінің ашылуына мүмкіндік беріледі. Өмірмен байланыстырылады

Оқушылардың табиғатты сүю, оны аялау сезімдерін ояту және қазіргі заманның нарықтық-экономикалық қатынастарының табиғатқа байланысын сездіреді.

Барлық оқушылар

а) Өлең туралы түсініктері кеңіп, көлді сипаттай алады.

Көпшілік оқушылар:

а) Өлең бойынша негізгі ойды қорытып әңгімелеп бере алады

Жекеленген оқушылар:

а) Берілген сұраққа толық жауап беруге үйренеді.

Ұйымдастыру кезеңі.

а) Психологиялық көңіл – күйді реттеу.Мақсаты: жағымды эмоция орнату

Серпілген сұрақтар

б) Топқа бөліну

Мақсаты: серіктестік қарым – қатынас жасауға ыңғайлы орта құру.

Ы.Алтынсариннің «Таза бұлақ» мәтініндегі жолаушылардың ақыл сөздерін еске түсірейік

— Адал қызмет қыл, еш уақытта жалқауланба;

— Біреуге жақсылық етсең, ол жақсылығыңды ешкімге міндет етпе;

— Көңілің сыртқа ашық көрініп тұрсын.

Оқушыларға алдын ала жазуы бар қағаз қималары таратылады. Бастау, арна, сала, саға

Балалар сендердің білімдеріңді сынау үшін дүниетану пәнінен сендерге хат келді. Алдарыңдағы хатты алып оқыңдар

Дүниетанудан алған білімдерімізді ортаға салайық.

-Су қоймасы неден басталады? Бастау-1-топ

-Бастаудан ағып келетін суды не дейді? Арна-2-топ

-Арнаға келіп қосылатын басқа да суларды не дейді? сала-3-топ

-Осы судың ағып келіп басқа су қоймасына құятын жерін не дейді? Саға-4-топ

-Бастаудан шыққан су ағысы сонымен неге келіп құяды? Көлге

-Олай болса, бүгінгі сабағымыз не туралы болмақ?

Ережесін құрады:

1. Бір – бірін тыңдау.2. Уақыт үнемдеу.3. Белсенділік таныту.4. Достық қарым – қатынас.5. Позитивті болу

Жаңа сабақ«Миға шабуыл»

Қызығушылықты ояту.

Балалар көлдер туралы бейнежазбаға назар аударайық

Оқушылар жыл басында оқығандарын еске түсіреді.

— Қазақстан көлдері туралы қандай шығармамен таныстық?

— Қазақстанның қандай көлдерін білеміз?

« Мағынаны тану».

— Балалар, бүгін біз ақын Т.Молдағалиевтың «Көлі» қандай екенін көреміз.1935 жылы 20 наурызда Алматы облысы, Еңбекшіқазақ ауданы, "Жарсу" совхозында дүниеге келді. Тұманбай Молдағалиев - сыршыл лиризмді дамытқан ақын, Қазақстанның халық жазушысы. Марапаттары Достық ордені, Парасат ордені Тұңғыш өлеңі "Украина қызына" 1954 жылы жарияланды.

Алғашқы өлеңдер жинағы "Студент дәптері" 1957 жылы жарық көрді1970-1973 жылдары "Балдырған" журналының жауапты хатшысы болды 10 қазан 2011 қайтыс болған

Әр топ бір шумақты көлдің таңғы, күндізгі, кешкі әдемілігіне мән бере оқып, өз сөздерімен әңгімелеп айтады.

— Көл тіршілігі сумен ғана өлшене ме? Ол несімен әдемі?

— Ақын көл бейнесін неге теңеген? Өлеңде тағы қандай теңеу сөз бар?

— Ақын көлді неге «айна көл» деп атайды?

— Ақын сипаттаған әдемі көл қай топтың көліне ұқсайды?

Топтық тапсырма

«Әлемді шарлау» әдісі

Әр топқа қосымша ресурстар беріледі. Топта қарастырып, постер қорғайды, дұрыстығын бағалайды.

І топ. Балқаш көлі

ІІ топ. Зайсан көлі

ІІІ топ.Ала көл

ІV топ Бурабай көлі

Сергіту сәті.

Бейнежазба

Ой - толғаныс: «Дана үкілер» әдісі

“ Дана үкілер” әдісі

1.Өлеңдегі негізгі ойды бір сөйлеммен жазыңыздар.

2. Өлеңдегі теңеу сөздерді тап.

3.Өлеңнен келешекте қажет болатын қандай маңызды қорытынды шығаруға болады?

Қорытынды.«Ақылдың алты қалпағы»

Эдвард де Боно

Мақсаты: Сыни тұрғыдан ойлана отырып, өздігінен білім алу, ойын еркін жеткізу.

Ақ (ақ бұлттар) - фактілер, цифрлар және мәліметтерді таза күйінде беру

Қызыл (от) – ішкі сезім, эмоция, сезінулер және интуицияны білдіру

Қара (тұман) – негативті ойлау, мысалы: “бұл орындалмайды, себебі....”

Сары (күн) - оптимизмді, ашықтықты, позитивті және конструктивті ойлар, ұсыныстар, мысалы: «неге, бұл міндетті түрде орындалады!»

Жасыл (дала) – жаңа идеялар ағымын тудыратын шығармашылық ойлар

Көк (аспан) – жоғары деңгейдегі жалпы көзқарастарды, білдіреді, қорытындылайды.

Сабақ соңынан оқушыларға жинақтау сұрақтарын қоюға болады:

— Балалар, бүгінгі сабақтан өздеріңе қандай әсер алдыңдар?

— Сен өз тобыңда жұмыс жасау кезінде қандай қиындыққа тап болдың?

— Топпен жұмыс кезінде бір-бірлеріңе деген көмекті қалай сезіндіңдер?

Сабақтағы жұмысыңды бағала.

Стикерде пікір білдіру

Рефлексия

- Сабақтан алған әсерлерің қандай?- Қандай тапсырма орындаған оңай болды?- Қандай тапсырма қиындық келтірді?

Бағалау

Блоб ағашы

Үй тапсырмасы

Ұнаған өлең шумағын жаттау

Өзара бағалау

«Мені таңғалдырған…

Мені қызықтырған…

Бүгін мен жауаптарыңнан мынандай жағдайды байқадым...»

Мақсаты:, жаңа білімді жинақтау, ынтымақтаса жұмыс жасай отырып, өз ойларын еркін, дәлелді түрде жеткізе білуге ықпал ету.синтез, бір - бірімен ой бөліседі.

— Осындай тамаша көлдің табиғатын бұзбау үшін, адамдарға қандай кеңес берер едіңдер? Немесе көлдің әдемілігін қалай сақтап қалуға болар еді?

“ Дана үкілер” стратегиясы

Өлеңдегі негізгі ойды бір сөйлеммен жазыңыздар.

Иллюстрациялық бейнелеу (сурет, сызба арқылы көрсету)

Өлеңнен келешекте қажет болатын қандай маңызды қорытынды шығаруға болады?

4. Талқылауға болатын, ерекше көңіл бөлуге болатын пікір табыңыздар.

Сергіту сәті Сен білесің бе?

Су өмір нәрі дейді. Осы бір қарапайым қағидаға зер салсақ суға қатысты бірнеше деректер келтіруге болады екен.

— Іркілдек теңіз жәндігі медузаның бүкіл салмағының 99 пайызы судан тұрады.

— Егер 1 кг қарбызды кептірсе, одан 20 грамм ғана құрғақ зат алынады, яғны қарбыздың 98 пайызы судан тұрады.

— Адамның тамағына және ішуіне 2-3 л су керек. Адам тек тамақтанудың өзіне 60 тонна су тұтынады екен.

— Адам салмағының 65 пайызы су десек, адам ағзасы 15-20 пайызынан айырылса тіршілігі тоқтайды. Адам сусыз бірнеше күн ғана шыдай алады.

— 1 кг картопты өсіруге – 300 л су, 1 кг бидай өсіруге – 1200 л су жұмсалады екен.

Топпен жұмыс Постер қорғау Ресурстармен жұмыс

Рефлексия:Суреттер беріледі. (еттартқыш, қоқыс жәшігі, чемодан)

Бүгінгі сабақ туралы ойларын білдіреді. ,

Бүгінгі сабақта қарастырылған мәселелер бойынша маған қажетті деген материалды чемоданға саласыздар, маған әлі де толықтыруым қажет дегендерді еттартқышқа саласыздар, әлі түсінген жоқпын дегендерің қоқыс жәшігіне саласыздар

оқушы: Көл тіршілігі суымен ғана өлшенеді.

Ақын көл бейнесін ботаға теңейді.

Ақынның көлді «айна көл» деп атау себебін білмеймін.

оқушы: Көл тірішілігі сумен ғана өлшенбейді. Оның айналасындағы өсімдіктері әдемі.

Ақын көлді ботаның көзіне теңейді.

Ақынның көлді айнаға теңегендіктен «айна көл» деп атайды.

оқушы: Көл тірішілігі сумен ғана өлшенбейді. Оның айналасындағы тал-құрақтары, тау-тастары, құстарымен әдемі.

Ақын көлді мөлдір ботаның көзіне теңейді. Сонымен қатар көл бетіндегі құстар базарын жамыраған қозыларға теңейді.

Ақынның көлді айнадай болып, бетіне түскен бейнені айқын көрсете білгендіктен «айна көл» деп атайды.

Жасыл қ- Тұщы судың қорының азаюына байланысты өлі көлдердің суын өңдеп, тұшытуға болады ғой. Қазіргі техника дамыған заманда оны өңдеуге болады ғой.

Қызыл қ- Су болмаса аспаннан жауын жаумас еді ғой. Онда біз жауыннан кейінгі кемпірқосақты көріп қызықтамас едік. Көл бетіндегі сырғыған аққулар, сымпылдай ұшқан қазды көл болмаса қайдан көрер едік. Сұлулықты қалай сезінер едік.

Қара қ- көлдердің де көлі бар, суы ащы пайдалануға келмейтін Жамбыл облысында Итішпестің ала көлі бар,суы ащы, балығы да жоқ. Олардың бізге не пайдасы бар.

Сары қ – Көл маңындағы шипажайлар, көлден алынатын мениралды сулар, көл батпағы бұлардың барлығы адам денсаулығына пайдалы. Неге біз осы шипажайларды көбейтіп, кәсіпкерлікті дамытпасқа.

Көк қ – Көлдер біздің байлығымыз. Тіршілік нәріміз. Сондықтан көлдерді қорғауымыз керек, сақтауымыз керек.

Балқаш — Қазақстанның оңтүстік-шығысындағы тұйық көл.

Аумағы жөнінен Каспий, Арал теңіздерінен кейінгі үшінші орында. Алматы, Жамбыл, Қарағанды облыстарының шегінде, теңіз деңгейінен 340 м биіктікте жатыр.

Ауданы құбылмалы: 17 – 22 мың км², ұзындығы 600 км-ден астам, ені шығыс бөлігінде 9 – 19 км, батыс бөлігінде 74 км-ге жетеді. Суының көлемі шамамен 100 – 110 км3. Су жиналатын алабы 500 мың км²-ге жуық. Орташа тереңдігі 6 м, ең терең жері 26 м. Балқаштың батыс бөлігіне ,шығыс бөлігіне Қаратал өзендері құяды.

. Қаңтардағы орташа температура –15 – 170С, шілденің орташа температурасы 240С. Жауын-шашынның көп жылдық орташа мөлшері 120 мм. Ауаның салыстырмалы ылғалдылығы 55 – 66%, желдің жылдық орташа жылдамдығы 4,5 – 4,8 м/с. Жел көлдің батыс бөлігінде көбінесе, солтүстіктен, шығысында – солтүстік-шығыстан соғады. Осы себепті көлде үнемі күшті толқын болады. Жаздағы булану ауа райына байланысты 950 мм-ден 1200 мм-ге дейін ауытқиды. Көл беті көбіне қарашаның аяғында қатып, сәуірдің ортасында мұзы ериді.

Балқаш – жартылай тұщы көл. Суының химиялық құрамы көл алабының гидрографиялық ерекшеліктеріне байланысты. Көлге сұғына еніп жатқан Сарыесік түбегіБалқашты екіге бөледі, гидрологиялық және гидрохимиялық жағынан бір-бірінен өзгеше батыс және шығыс бөліктері ені 3,5 км Ұзынарал бұғазымен жалғасады. Судың минералдылығы мен тұздылығы бұл екі бөлікте екі түрлі. Көлге ағып келетін судың негізін Іле өзені құрайтындықтан,…