тжб, физика 8 сынып 1-4 тоқсан

«Физика» пәнінен

тоқсандық жиынтық бағалаудың спецификациясы

8-сынып

Мазмұны

1. Тоқсандық жиынтық бағалаудың мақсаты 3

2. Тоқсандық жиынтық бағалаудың мазмұнын анықтайтын құжаттар 3

3. Күтілетін нәтижелер 3

4. Ойлау дағдыларының деңгейі 3

5. ЖИЫНТЫҚ БАҒАЛАУДЫ ӨТКІЗУ ЕРЕЖЕЛЕРІ 4

6. МОДЕРАЦИЯ ЖӘНЕ БАЛЛ ҚОЮ 4

1-ТОҚСАННЫҢ ЖИЫНТЫҚ БАҒАЛАУ СПЕЦИФИКАЦИЯСЫ 5

2-ТОҚСАННЫҢ ЖИЫНТЫҚ БАҒАЛАУ СПЕЦИФИКАЦИЯСЫ 13

3-ТОҚСАННЫҢ ЖИЫНТЫҚ БАҒАЛАУ СПЕЦИФИКАЦИЯСЫ 20

4-ТОҚСАННЫҢ ЖИЫНТЫҚ БАҒАЛАУ СПЕЦИФИКАЦИЯСЫ 28

1. Тоқсандық жиынтық бағалаудың мақсаты

Тоқсандық жиынтық бағалаудың мақсаты білім алушылардың тоқсан барысында меңгерген білім, білік және дағдыларын анықтауға бағытталған.

Жиынтық бағалау күтілетін нәтижелер жетістігін және тоқсанға жоспарланған оқу мақсаттарына жеткендігін тексереді.

2. Тоқсандық жиынтық бағалаудың мазмұнын анықтайтын құжаттар

Негізгі орта білім беру деңгейінің 7-9 сыныптарына арналған «Физика» пәнінен үлгілік оқу бағдарламасы.

3. Күтілетін нәтижелер

Білім алушы:

- қоршаған әлемді тану және ондағы өзінің орнын сезіну үшін ғылыми ұғымдар мен терминдерді, заңдар мен заңдылықтарды пайдалана біледі, табиғаттағы процестердің себеп-салдарлық байланыстарын анықтай алады;

- табиғи құбылыстар мен процестердің, заңдар мен заңдылықтардың болмысын және олардың түсініктемелерін ашу үшін тәжірибелік эксперименттік, зерттеушілік жұмыс жүргізе біледі;

- әлемнің ғылыми көрінісі туралы өз көзқарасын кеңейту үшін, жағдайларды бағалау және белгілі шешім қабылдау үшін жаратылыстану-ғылыми білімнің ақпараттық-ұғымдық аясында түсінігі болады, оларды пайдалана біледі.

4. Ойлау дағдыларының деңгейі

Ойлау дағдыларының деңгейі

Сипаттама

Ұсынылатын тапсырмалар түрлері

Білу және түсіну

Білу:

- бастапқы физикалық ұғымдарды;

- сәйкес бөлімдердегі ұғымдарды, формулаларды, заңдарды және физикалық тұрақты шамаларды;

- физикалық шамалардың өлшем бірліктерін; - физикалық құбылыстарды;

Түсіну:

- шамалардың физикалық мағынасын, механика, астрономияның негізгі терминдері мен заңдарын; - физикалық құбылыстардың маңыздылығын.

Деңгейді тексеру үшін Көп таңдауы бар тапсырмалар (КТБ) және/немесе

Қысқа жауапты (ҚЖ) қажет ететін тапсырмаларды пайдалану ұсынылады.

Қолдану

Қолдану:

- процестер мен құбылыстарды сипаттау үшін негізгі физикалық ұғымдар мен терминдерді;

- қолданбалы және оқу тапсырмаларын орындау, практикалық және зертханалық жұмыстарды орындау барысында физика заңдары мен формулаларын;

- нәтижелерді ұсынуда графикалық тәсілдерді; - өлшем бірліктердің Халықаралық жүйесін;

- алынған білімдерін физикалық құбылыстардың жүру жағдайларын және процестерді түсіндіруге;

Деңгейді тексеру үшін Қысқа жауапты (ҚЖ)қажет ететін тапсырмалардыжәне/нем есе толық жауапты (ТЖ) қажет

ететін тапсырмаларды пайдалану ұсынылады.

Жоғары деңгей дағдылары (талдау, жинақтау, бағалау)

Талдау:

- эксперимент нәтижесінде алынған деректерді,

- графиктік және кестелік нысанда берілген ақпаратты. Жинақтау:

- кесте, сызбанұсқа, хабарлама, баяндама, таныстырылым түрінде көрсету үшін жинақталған және өңделген деректерді, ақпараттарды,

Деңгейді тексеру үшін Қысқа жауапты (ҚЖ) қажет ететін тапсырмаларды және/немесе Толық жауапты (ТЖ) қажет ететін тапсырмаларды

- гипотеза, дәлел және түсініктеме жасауға арналған ғылыми модельдерді және дәлелдемелерді,

- эксперимент және зерттеулер жүргізу жоспарын. Бағалау:

- жасалған эксперименттің нәтижелерін.

пайдалану ұсынылады.

Тоқсандарға ойлау дағдыларының деңгейіне байланысты тексерілетін мақсаттарды бөлу

Тоқсан

Білу және түсіну

Қолдану

Жоғары деңгей дағдылары

Ұсынылған

I

II

III

IV

Барлығы

5. ЖИЫНТЫҚ БАҒАЛАУДЫ ӨТКІЗУ ЕРЕЖЕЛЕРІ

Тоқсан бойынша жиынтық бағалау кезінде кабинетіңіздегі көмек ретінде қолдануға мүмкін болатын кез келген көрнекі құралдарды (диаграммалар, кестелер, постерлер, плакаттар немесе карталарды) жауып қойған дұрыс.

Тоқсан бойынша жиынтық бағалау басталмас бұрын нұсқаулық оқылып, білім алушыларға жұмыстың орындалу ұзақтығы хабарланады. Білім алушыларға жұмыс барысында бір-бірімен сөйлесулеріне болмайтындығы ескертіледі. Нұсқаулықпен таныстырып болғаннан кейін білім алушыларға тоқсан бойынша жиынтық бағалау басталғанға дейін түсінбеген сұрақтарын қоюға болатындығы туралы айтылады.

Білім алушылардың жұмысты өздігінен орындап жатқандығына, жұмысты орындау барысында көмек беретін қосымша ресурстарды, мысалы: сөздіктер немесе калькуляторлар (спецификациядарұқсатберілгенжағдайларданбасқауақытта)пайдалануларына мүмкіндіктерінің жоқ екендігіне көз жеткізіледі. Олардың жұмыс уақытында бір-біріне көмектесулеріне, көшіріп алуларына және сөйлесулеріне болмайтындығы ескертіледі.

Білім алушыларға дұрыс емес жауапты өшіргішпен өшірудің орнына, қарындашпен сызып қою ұсынылады.

Жұмыс барысында нұсқаулыққа немесе жұмыстың ұзақтығына қатысты білім алушылар тарапынан қойылған сұрақтарға жауап беруге болады. Жекелеген білім алушыларға көмек беруге негізделген кез келген ақпаратты оқуға, айтуға, өзгертіп айтуға немесе көрсетуге тыйым салынады.

Тоқсандық жиынтық бағалау аяқталғаннан кейін білім алушылардан жұмыстарын тоқтатып, қалам/қарындаштарын партаның үстіне қоюларын өтіну керек.

6. МОДЕРАЦИЯ ЖӘНЕ БАЛЛ ҚОЮ

Барлық мұғалімдер балл қою кестесінің бірдей нұсқасын қолданады. Модерация үдерісінде бірыңғай балл қою кестесінен ауытқушылықты болдырмау үшін жұмыс үлгілерін балл қою кестесіне сәйкес тексеру қажет.

1-ТОҚСАННЫҢ ЖИЫНТЫҚ БАҒАЛАУ СПЕЦИФИКАЦИЯСЫ

1-тоқсанның жиынтық бағалауына шолу

Ұзақтығы – 45 минут Балл саны – 25 балл

Тапсырма түрлері:

КТБ – көп таңдауы бар тапсырмалар;

ҚЖ – қысқажауапты қажет ететін тапсырмалар; ТЖ – толықжауапты қажет ететін тапсырмалар.

Жиынтық бағалаудың құрылымы

Берілген нұсқа көп таңдауы бар тапсырмаларды, қысқа және толық жауапты сұрақтарды қамтитын 12 тапсырмадан тұрады.

Көп таңдауы бар тапсырмаларға білім алушылар ұсынылған жауап нұсқаларынан дұрыс жауабын таңдау арқылы жауап береді.

Қысқа жауапты қажет ететін сұрақтарға білім алушылар есептелген мәні, сөздер немесе қысқа сөйлемдер түрінде жауап береді.

Толық жауапты қажет ететін сұрақтарда білім алушыдан максималды балл жинау үшін тапсырманың шешімін табудың әр қадамын анық көрсетуі талап етіледі. Білім алушының математикалық тәсілдерді таңдай алу және қолдана алу қабілеті бағаланады. Тапсырма бірнеше құрылымдық бөліктерден/сұрақтардан тұруы мүмкін.

1-тоқсан бойынша жиынтық бағалау тапсырмаларының сипаттамасы

Бөлім

Тексерілетін мақсат

Ойлау дағдыларын ың деңгейі

Тапсырм а саны*

№ тапсырма*

Тапсырма түрі*

Орындау уақыты, мин*

Балл*

Бөлім бойынша балл

Жылу құбылыс тары

8.3.1.1 - молекула-кинетикалық теорияның негізгі қағидаларын

дәлелдейтін мысалдар келтіру және тәжірибені сипаттау

Білу және түсіну

КТБ

8.3.2.1 - дененің ішкі энергиясын өзгерту тәсілдерін сипаттау

Білу және түсіну

ҚЖ

8.3.2.2 - жылу берілудің түрлерін салыстыру

Білу және түсіну

КТБ

Қолдану

ТЖ

8.3.1.3 - температураны өлшеуді жылулық ұлғаю негізінде сипаттау

Қолдану

ТЖ

8.3.2.6 - заттың меншікті жылу сыйымдылығының мағынасын түсіндіру

Білу және түсіну

КТБ

Білу және түсіну

ҚЖ

8.3.2.9 - жылулық тепе-теңдік теңдеуін есептер шығаруда қолдану

Қолдану

ТЖ

Заттың агрегаттық күйлері

8.3.1.4 - молекула-кинетикалық теория негізінде қатты күйден сұйыққа және кері айналуды сипаттау

Білу және түсіну

ҚТБ

Қолдану

ТЖ

8.3.2.13 - заттың булану және конденсация үдерісі кезіндегі температураның уақытқа тәуелділік графигін талдау

Жоғары деңгей дағдылары

ТЖ

8.3.2.16 - қайнау температурасының сыртқы қысымға тәуелділігін түсіндіру

Білу және түсіну

ҚЖ

Барлығы:

45 мин

Ескерту:* - өзгеріс енгізуге болатын бөлімдер

Тапсырма үлгілері және балл қою кестесі

«Физика» пәнінен 1-тоқсанға арналған жиынтық бағалаудың тапсырмалары

1.Егер ұсақ бөлшектер бір-біріне қатысты қозғалыста болатын болса,онда зат _______ немесе ________ күйінде болуы мүмкін, бірақ _______ күйде болмауы мүмкін.

A) қатты, сұйық, газ B) сұйық, газ, қатты C) газ, қатты, сұйық D) қатты, сұйық, газ

[1] 2.Суреттегі X, Y, Z әріптеріне сәйкес келетін жылу берілу түрлерін анықтаңыз.

A) X – жылу өткізгіштік, Y – конвекция, Z – сәулелену B) X – конвекция, Y – сәулелену, Z – жылу өткізгіштік C) X – сәулелену, Y – жылу өткізгіштік, Z – конвекция D) X – конвекция, Y – жылу өткізгіштік, Z – сәулелену

3.Суреттегі массалары бірдей қорғасын, мыс және болатқа бірдей жылу мөлшері берілді. Олар әртүрлі температураға дейін қызады. Қай заттың меншікті жылу сыйымдылығы жоғары?

A) мыстың B) болаттың

C) қорғасынның D) бірдей

4. Заттың сұйық күйден қатты күйге айналу процесін ___________ дейді. A) балқу

B) сублимация C) кристалдану D) конденсация

5.Суретте жылулық ұлғаюға негізделген сынапты термометр көрсетілген. Сынап термометрдің X нүктесі 0 °C-қа, Z нүктесі судың қайнау температурасына, ал L нүктесі температураның артуына сәйкес келеді.

(a) Z нүктесіндегі температураның мәні қанша °C-қа тең екенін жазыңыз.

[1] (b) Молекулалық-кинетикалық теорияның негізінде X нүктесінен L нүктесіне дейін

сынаптың көлемінің неліктен ұлғаятынын түсіндіріңіз.

6.Суреттегі өлшеуіш цилиндр ыдыстағы газды газ жанарғысымен қыздырғанда поршень жоғары көтеріледі.

(a) Ыдыстағы газың ішкі энергиясы қалай өзгереді? Дұрыс деген жауапты дөңгелектеп белгілеңіз.

артадыкемиді

[1] (b) 2-ші суреттегі ыдыстағы газ бөлшектерінің қозғалыс жылдамдығында қандай өзгеріс

болатынын жазыңыз.

[1] (c) 2-ші суретте өлшеуіш цилиндр ішіндегі газды газ жанарғысымен қыздырмай ақ,

газдың ішкі энергиясын арттыруға болатын бір жолын анықтап жазыңыз.

[1] 7.Суретте көрсетілгендей, сіз ыстық шәй банкасын қолмен ұстағанда, банка арқылы

жылуды сезесіз.

(a) Жылу берілудің түрін анықтап жазыңыз.

[1] (b) Бұл жылу берілу қалай жүзеге асатынын түсіндіріңіз.

8.(a) Массалары бірдей алюминий және алтын заттарға Күн сәулесі бірдей жылу мөлшерін береді. Кестедегі қай металдың температурасы 10 ℃-қа дейін бірінші қызатынын белгілеп көрсетіңіз.

Металл

Меншікті жылу сыйымдылық Дж/(кг ∙ оС) P P

Алюминий

Алтын

[1] (b) Массалары 20 г және 40 г алюминий заттарға Күн сәулесі бірдей жылу мөлшерін

береді. Қайсысының температурасы 10 ℃-қа дейін бірінші қызады.

Дұрыс деген жауапты дөңгелектеп белгілеңіз.

20 г алюминий40 г алюминий

ДжДж

𝑐су = 4200 кг ∙ °С; сболат = 500кг ∙ °С;

(а) Болат кесегінің берген және судың алған жылу мөлшерінің формулаларын жазып көрсетіңіз.

[1] (b) Жылулык тепе-тендік орнайтын температураны аныктаңыз.

[2] 10. (a) Заттың қатты күйден сұйық күйге айналу процесі қалай аталатынын жазыңыз.

[1] (b) Суретте көрсетілгендей заттың қатты күйден сұйық күйге өтуі кезіндегі кристалдық тордың бұзылуының себебін түсіндіріңіз.

[1] 11. (a) а- және б-суреттерінде өтіп жатқан құбылыстарды атап жазыңыз.

(b) Графиктің қай бөліктері судың булануына сәйкес келеді.

Дж

[2] 12. Графикте 1000 гПа атмосфералық қысымда судың қайнау температурасы 100 °С-қа тең

екені көрсетілген.

(a) 850 гПа атмосфералық қысымда судың қайнау температурасы неге тең болады?

[1] (b) атмосфералық қысым 1000 гПа-дан артық болғанда, судың қайнау температурасы қалай өзгереді? Дұрыс деген жауапты белгілеңіз.

артадыазаяды

Барлығы: [25]

1-тоқсан бойынша балл қою кестесі

Жауап

Балл

Қосымша ақпарат

B

D

B

С

(a)

(b)

Молекулалардың жылдамдығы және олардың бір-бірінен орташа қашықтығы артады

(a)

Артады

(b)

Бөлшектердің қозғалыс жылдамдығы артады

(с)

Газды поршеньмен сығу арқылы

(a)

Жылу өткізгіштік

(b)

Ішкі энергия шәйдің ыстық бөлігінен қолдың салқын бөлігіне аралық дене (банка) арқылы беріледі

(a)

Алтын

(b)

m = 20 г, алюминий

(a)

𝑄берген = сболат𝑚болат(𝑡болат − 𝜃) 𝑄алған = ссу𝑚𝑐у(𝜃 – 𝑡су)

(b)

сболат𝑚болат(𝑡болат − 𝜃) = ссу𝑚𝑐у(𝜃 – 𝑡су) 𝜃 = 24,49 °С

(а)

Балқу

(b)

Жоғары температурада кристалдық тор түйіндерінде молекулалардың тербелісі артады да, молекулалардың арасындағы байланыс бұзылады.

Келесі жауап қабылданады: Молекулалардың ара-қашықтығы артып, тартылыс күші әлсірейді

(a)

а-суретте – булану;

б-суретте – конденсация.

(b)