Ұл – түтін, қыз – күтім туралы мақала

Ұл – түтін, қыз - күтім

Ел арасында «үш қыз өсіріп, бағып-қаққан ата-ана жұмаққа барады екен» деген түсінік қалыптасқан. Бұл тәмсілдің де түбінде шындық жатыр. Ислам да мұны жоққа шығармайды. Пайғамбарымыз Мұхаммед (оған Алланың салауаты мен сәлемі болсын): «Кімнің үш қызы болып, оларға дұрыс тәрбие берсе, маңдай терімен тапқанына киіндіріп бақса, олар (қыздарын тәрбиелеп өсіргені) сол үшін тозақ отынан қалқан болады», - деген. Сондай-ақ, Алла Елшісінің (оған Алланың салауаты мен сәлемі болсын) «Қыздар – мейірімді, игі жандар. Бір қызы бар адамды Алла Тағала тозақ отынан сақтайды. Екі қызы бар адам, солардың себебімен жәннатқа кіреді. Ал үш қызы бар немесе қыздары секілді кіші қарындастары бар адам, оларға қамқоршы болса, оның мойнынан жиһад пен садақаның жауапкершілігі түседі» дегені бар.

Бауыржан Момышұлының келіні Зейнеп Ахметова өзінің «Бабалар аманаты» атты кітабында: «Қазақ қазақ болғалы қыз сыйлаған, қызын алқалаған текті халық еді. Сандығында кілті жоқ жомарт қазақ сол жомарттығын алдымен қызына жасаған. «Ұл – түтін, қыз – күтім» деп қызға жақсыны кигізіп, дәмдіні жегізіп, жорғаны мінгізген. Үйдің оң жақ төріне отырғызған. Тұрмысқа шықпаған қызды «оң жақтағы қыз» дейтіні сондықтан. «Ұрыс-керіс естіген қыздың мінезінің мәні болмайды» деп, қыз көзінше өрескел, бейпіл сөз сөйлемеген, анайы қылық көрсетпеген. «Бақыты байланады, жолы кесіледі» деп қызға қол көтермеген. Тіпті, отырған қыздың аяғынан аттамаған. Мұны кесір деп түсіндірген. Өйткені еркектің де, әйелдің де тарайтын түбі – қыз, - деп жазады.

Қызы бар үйдің берекесі бар. Ол әкенің де, ананың да мейіріміне қанық, еркелігі өз алдына, онымен қоса ақылы толық, бойға сіңірген тәлім-тәрбиесі түзу болуы тиіс. Қазір көпшілігі «қыз – қонақ, оны еркелету керек» деп есіртіп жібереді. Оның арты үлкен қателікке ұласып, ата-ананың күйінетін кездері болады. Қыз – ата-ана үшін бала, перзент. Ал бала тәрбиесінде оны еркелету барлық айтқандарын істеп, алдына түсіп кету деген сөз емес. Жөнімен жасалатын дүниелер бар. Балаға барды да, өз кезегінде жоқты да үйрету керек. Өйткені өмір жолында…