Ұлттық идея – адам капиталы дамуының негізі мақаласы

ҰЛТТЫҚ ИДЕЯ - АДАМ КАПИТАЛЫ ДАМУЫНЫҢ НЕГІЗІ

Қоғамда адам капиталының сапалы өсуiне әсер ететiн маңызды құралдың бірі – білім болып табылады. Өйткені, білім – адамды жеке тұлға етіп қалыптастыруға негіз болатын маңызды фактор екендігі баршаға мәлім. Білім беретін мекемелерде адам жас кезінен бастап білім-ғылымды игеруі барысында сауаттылыққа, ұлттық және жалпыадамзаттық құндылықтарды меңгеруге, халық мұрасын зерделеуге, жоғары дәрежедегі мәдениеттілікке және өзге де қабілет-қасиеттерге қол жеткізетіні анық.

Қоғамның әрбір мүшесінің білім алу, зерделік, ақпараттық т.б. мүмкіндігі көп болған сайын, ұлт пен мемлекеттің зерделік ресурсы жоғары, экономиканың өсу қарқыны тез, қоғамның мүмкіндігі анағұрлым артық болады. Дамыған елдердің экономикалық артықшылығы көп жағдайда адам капиталының өзінің өлшемімен емес, адамның өндірістегі пайдаланған творчестволық еңбегі нәтижесінде шығарған өнімінің көлемі және сапасымен өлшенеді.

Адами капитал - жұмыскердің еңбек ету мүмкіндігін, олардың еңбегінің жемісі болуын, еңбек өнімділігі мен сапасын кетеретін білім, біліктіліқ ілім, тәжірибе нысаныңда адамдарға салынатын капитал. Адами капитал заттық (жеке) капиталдан: сатылмауымен, сатылып алынбаушылығымен, тек қана адам капиталы жасаған қызметтер ғана сатылатындығымен дараланады. Сондықтан адам капиталын капиталистік қатынас аясында экономикалық дамудың өнімді және интенсивті факторы, отбасынан бастап қоғамға дейінгі сатылы дамуды берік топтастырып, жандандыратын қосымша күш-қуат деп қабылдау жөн. Демек, адам капиталы – еңбекпен келетін күш-қуат, өндіріс пен еңбекте жанданатын тұлғалық қарым-қатынас, үдемелі табыстың қайнар көзі.

Осыған орай, Елбасы Н.Ә.Назарбаевтың ағымдағы жылдың 31 қаңтары күні Қазақстан халқына арнаған «Қазақстанның үшінші жаңғыруы: жаһандық бәсекеге қабілеттілігі» атты Жолдауында адам капиталын дамытуға баса назар аударылған.

Елбасының Жолдауында басты адресат – адам. Өйткені, адам капиталы – негізгі байлық. Адам капиталы болмаса, мемлекет дамымайды. Ғылыми прогресті, тілді, ғылымды дамытатын – адам баласы.

Жолдауда білім жүйесін жаңарту бойынша нақты міндеттер қойылған. Табысты бәсекелестік үшін жоғары технологиялар саласында инновациялар санаттарымен ойлайтын, бәсекелес ортада инновациялық өнімді құруға ғана емес, сонымен бірге іске асыруға қабілетті мамандар қажет. Жоғары технологияларда, инновацияларда іске асырылатын жаңа ойлардың таралуы еліміздің әлеуметтік-экономикалық даму сапасын және азаматтардың әл-ауқаты деңгейін анықтайды.