Ұлы даланың жеті қыры туралы мақала

Ұлы даланың жеті қыры

Ұлы даланың жеті қыры.Осындай тақырыппен «Егемен Қазақстанның» Мемлекет басшысы Нұрсұлтан Назарбаевтың мақаласы шықты.Жазба «Рухани жаңғыру» бағдарламасының жалғасы.Мақала «Ұлт тарихындағы кеңістік пен уақыт»,»Тарихи сананы жаңғырту» атты бөлімдерден тұрады.

Елбасымыз өз үндеуін жолдады,

Халық оны қошеметпен қолдады.

«Рухани жаңғыру» атты асыл сырын,

Ұлы даланың көрсете білді,жеті қырын.

Кеңістік-барлық нәрсенің,ал уақыт-бүкіл оқиғаның өлшемі.Уақыт пен кеңістіктің көкжиегі тоғысқан кезде ұлт тарихы басталады.Бұл жай ғана әдемі афоризм емес.

Мақала екі бөлімнен тұрады,

Тарихтың бар өлшемін құрады.

Кеңістік пен уақыттан ол басталып,

Тарихи санамызды бір жаңғыртып.

Шын мәнінде әр ел өз тарихымен мақтанып,әлемге паш етіп,жар салады.Бұл орынды мақтаныш,тарихқа деген дұрыс ұстаным.Сол арқылы түп-тамырымызды білуге,ұлттық тарихымызға терең үніліп,оның күрмеулі түйінің шешуге мүмкіндік туады.Қазақтан тарихы да жеке жұрнақтарымен емес,тұтастай қалпында қазіргі заманауи ғылым тұрғысынан қарағанда түсінікті болуға тиіс.Оған қажетті дәйектеріміз де жеткілікті. Біздің тарихымызда қасіретті сәттер мен қайғылы оқиғалар, сұрапыл соғыстар мен қақтығыстар, әлеуметтік тұрғыдан қауіпті сынақтар мен саяси қуғын-сүргіндер аз болмады. Мұны ұмытуға хақымыз жоқ. Көпқырлы әрі ауқымды тарихымызды дұрыс түсініп, қабылдай білуіміз керек. Біз басқа халықтардың рөлін төмендетіп, өзіміздің ұлылығымызды көрсетейін деп отырғанымыз жоқ. Ең бастысы, біз нақты ғылыми деректерге сүйене отырып, жаһандық тарихтағы өз рөлімізді байыппен әрі дұрыс пайымдауға тиіспіз.

Әр ел өз тарихымен шаттанады,

Қазақстан жетістігімен мақтанады.

Мақаланың бағыты ,емес төмендетпеу.

Керісінше жаҺан жұртқа,

Отанымызды бір дәріптеу.І. ҰЛТ ТАРИХЫНДАҒЫ КЕҢІСТІК ПЕН УАҚЫТ Біздің жеріміз материалдық мәдениеттің көптеген дүниелерінің пайда болған орны, бастау бұлағы десек, асыра айтқандық емес. Қазіргі қоғам өмірінің ажырамас бөлшегіне айналған көптеген бұйымдар кезінде біздің өлкемізде ойлап табылған. Ұлы даланы мекен еткен ежелгі адамдар талай техникалық жаңалықтар ойлап тауып, бұрын-соңды қолданылмаған жаңа құралдар жасаған. Бұларды адамзат баласы жер жүзінің әр түкпірінде әлі күнге дейін пайдаланып келеді. Көне жылнамалар бүгінгі қазақтардың арғы бабалары ұланғайыр Еуразия құрлығындағы саяси және экономикалық тарихтың беталысын талай рет түбегейлі өзгерткені туралы сыр шертеді.

1.АТҚА МІНУ МӘДЕНИЕТІ

Ұлы даланың жеті қырына тоқталайық,

Атқа міну мәдениетімен біз бастайық.

Аттың құлағында ойнаған ата-баба,

Қазір олар өзге елге үлгі,дана.

. Атқа міну мәдениеті мен жылқы шаруашылығы жер жүзіне Ұлы даладан тарағаны тарихтан белгілі.Ата – бабаларымыз ертеден аттың құлағында ойнаған,сал серілікпен айналысқан.Салт атты ертіп той-домалақ болсын,жаугершілік заманда,майдан шебіндегі сенімді серігі,таптырмас көлігі болды деуге болады.Жылқының қыр сырын білген ата бабамыз,оны қолға үйретіп,өз дәуірінде адам айтқысыз үстемдікке ие болған.Ал жаһандық ауқым жағынан қарастыратын болсақ,шаруашылық пен әскери саладағы теңдессіз революцияға жол ашты.Осылайша жылқыны үйретілуі мен атқа мінудің негізі қаланды.Ту ұстаған салт атты жауынгердің бейнесі-батырлар заманының ең танымыл эмблемасы.Тіпті аттың құрал-жабдықтарының өзінде үлкен тарих жатыр.Ат-әбзелдерінің өзі ғұлан ғасыр бойы белен алған ою-өрнегіміздің шығу тегімен сыр шертеді.Өзімізге тән,ерекше символымызға айналған,қошқар мүйізді оюмыз сонау заманнан бері жалғас тапқаның және де кез-келген қолдан жасалған дүниеден осы оюды байқасақ қазақтың қолтаңбасы мен көркем өнерін байқауға болады.Атқа міну мәдениеті салт атты жауынгердің ықшам киім үлгісін дүниеге әкелді.Ат үстінде жүргенде ыңғайлы болуы үшін бабаларымыз алғаш рет киімді үстіңгі және астыңғы деп екіге бөлді.Осылайша кәді

Әлемді еңбегімен таңқалдырды,

Ата-баба өнері,нұрландырды.

Жылқы үйретіп,атқа мініп