Вирустар тақырыбында биологиядан таныстырылым
Sheber Education24 МаусымҚаралды:73Жүктелді:0
Материалда биология пәніндегі вирустар тақырыбына арналған таныстырылым берілген. Құжат биология мұғалімдеріне 10-сыныпта оқу материалын көрнекі түрде түсіндіру, негізгі ұғымдарды жүйелеу және сабақ мазмұнын толықтыру үшін пайдалы.
Материал жүктеу үшін жазылым қажет
Алдын ала көру
Сатып алмас бұрын бірнеше бетін көре аласыз. Толық нұсқасы жүктегенде — жазусыз, сызықсыз.
Материалдан үзінді
Тіршіліктің жасушасыз құрылымы. Вирустар
Вирус (латынша «virus»-у)-тірі организмдердің ішіндегі жасушасыз тіршілік иесі.
Вирусты зерттейтін ғылым-вирусалогия.
Вирустың ерекшелігі :
Тірі организмдер денесінен тысқары жерде қоректенбейді, тыныс алмайды , көбеймейді.
Тіршілігін тірі организм денесіне енгеннен соң ғана бастайды .
Вирус жасуша ішіне енген соң , жасушаішілік паразитке айналады , қарқынды көбейеді , басқа жасушаны зақымдайды . Зақымдану процесінің қалай жүретінімен танысу үшін оның құрылысымен танысамыз
Вирустар
1. “ Virus ” латын сөзінен аударғанда “у” деген мағынаны білдіреді.
2. Бұл сөзді алғаш рет темекі теңбілі зиянкесін зерттеген орыс ғалымы Д.И.Ивановский 1892
жылы қолданады.
3. Вирустар тек тірі жасушаларда ғана өніп-өсіп тіршілік етеді.
4. Қазіргі кезде жылы қанды омыртқалыларды уландыратын 500-дей және өсімдіктерді уландыратын 300-ден астам вирустар белгілі.
Вирустарды зерттеу жұмыстары
р/с
Зерттеу жылдары
Зерттеген ғалыдар
Зерттеу салалары
жыл
Д.И.Ивановский
(орыс ғалымы)
Темекі теңбілі ауруын тудыратын - вирустар
жыл
Ф.Леффлер
(неміс ғалымы)
Ірі қара малда ящур ауруының себепкері вирустар
жыл
М.Бейерник
(голландия ғалымы)
Осы тәжірибелерді қорытындылады
“сүзілетін вирустар”
1898 жылы
Н.Ф.Гамалея
(орыс микробиологы)
Топалаңды қоздыратын бактерияларды ерітіп жіберетін бактериофаг
1915 жылы
Ф.Туорт
(ағылшын)
Бактериофагтарды зерттеді
1917 жылы
Ф.д Эрелль
(канадалық бактериолог)
Іш сүзегін ерітіп жіберетін бактериофаг
1935 жылы
У.Стенли
(американдық ғалымы)
Темекі теңбілі вирустары шоғырланған кристалдар
Вирустардың пішіндері әртүрлі болып келеді
Вирустардың пішіндері мен өлшемдері
Вирустардың ұзындығы
20 нм-ден
500 нм-ге
дейін барады.
( 1нм= 10 -9 м )
Вирустар бактерилардан кіші болып келеді.
Бактериофагтың құрылысы
Жануар вирусының құрылысы
Вирустардың жасушаға енуі және онда көбеюі.
Темекі теңбілі вирусының мозаикасы
Темекі теңбілі вирусының пішіні- ұзынша цилиндр тәрізді болып келеді. Капсомерлерден тұратын нәруызды қабықшасының астында спираль тәрізді оралған РНҚ болады.
Адамның қорғаныш тапшылығының қоздырғышы
АҚТҚ-ның құрылысы
АҚТҚ-ның ішкі құрылысы
Адам организміндегі микробтар мен вирустар
Корь
Герпес
Грипп
Полиомиелит
СПИД
Гепатит
Краснуха
Менингит
Оспа
Энцефалит
Свинка
Сабаққа арналған ойындар
Жазылымдар
Өзіңізге ыңғайлы жазылымды таңдаңыз
