Заманауи ағылшын жазушылары стильдерінің ерекшеліктері

Қазақстан Республикасының Білім және Ғылым Министрлігі

«Заманауи ағылшын жазушыларының стильдерінің ерекшеліктері»

ДИПЛОМДЫҚ ЖҰМЫС

5В011900 «Шетел тілі: екі шетел тілі»

Қазақстан Республикасының Білім және Ғылым Министрлігі

«Қорғауға жіберілді»

Шетел тілдерінің теориясы мен

тәжірибесі кафедрасының

меңгерушісі

ДИПЛОМДЫҚ ЖҰМЫС

Тақырыбы: «Заманауи ағылшын жазушыларының стильдерінің ерекшеліктері»

5В011900 «Шетел тілі: екі шетел тілі»

Орындаған:

ШТ-47

Ғылыми жетекші:

PhD доцент

МАЗМҰНЫ

Кіріспе.....................................................................................................................5

1 Ағылшын тілін үйретуде ағылшын жазушыларының жұмысын қолдануды теоретикалық аспектілері......................................................................................7

1.1 Қазіргі ағылшын әдебиетінің даму үрдісі және өкілдері.............................7

1.2 Джоан Роулинг және Джон Рональд Руэл Толкиннің өмірі мен шығармашылығы...................................................................................................12

1.3 Оқытуда қандай методикалық әдіс-тәсілдер қолдануға болады................17

2. Шетел тілін оқытуда қазіргі ағылшын жазушыларының шығармаларын қолдану...................................................................................................................36

2.1 Жазушалар шығармаларына талдау жасау...................................................36

2.2 Әдеби шығармаларды оқытуға арналған жаттығулар.................................46

2.3 Жеке авторлық стилдің эксперименттік әдісі..............................................54

Қорытынды............................................................................................................62

Пайдаланылған әдебиеттер..................................................................................64

Қосымшалар..........................................................................................................65

Кіріспе

Зерттеу жұмысының өзектілігі.

Қазақстан Республикасының Президенті Н.Ә. Назарбаев республикалық білім және ғылым қызметкерлерінің ІІІ съезінде сөйлеген сөзінде білім беру ісін реформалаудағы стратегиялық міндеттердің бірі-шығармашылық тұрғыдан бәсекелестікке сай үш тілді жетік меңгерген, жан-жақты дамыған жеке тұлғаны оқытып-тәрбиелеу деп атап көрсетті. Бұл жерде негізгі рольді білім беру жүйесі алып отыр.

Қазіргі қоғам сұранысына сай білімді, шығармашылықпен жұмыс жасайтын, өзін-өзі дамытып жетілдіре алатын жеке тұлға тәрбиелеуге аса назар аударылуда. А. Байтұрсынов өзінің «Мектеп деректері» еңбегінде былай деп жазды: «.....Мұғалім қандай болса, мектеп, пән сондай болмақшы. Яғни мұғалім білімді болса, ол мектептен балалар көбірек білім алып шықпақшы. Солай болған соң, ең әуелі мектепке керегі-білімді, педагогика, методикадан хабардар, жақсы оқыта білетін мұғалім».

Дүниежүзілік ақпараттық білім беру кеңістігінің құрылуымен, әлемдік ғаламдану процесінің жеделдеуімен байланысты егеменді еліміздің білім беру жүйесін модернизациялау бағытында ауқымды іс-шаралар жүргізіле бастады. Заман өзгерісіне қарай мектептерге қойылатын талап та ондағы оқыту және тәрбиелеу әдіс-тәсілдері де өзгерді.

Жұмыстың мақсаты: Ағылшын жазушыларының шығармаларын оқыту арқылы оқушыларға шетел тілін оқыту әдістемесі.

Зерттеу обьектісі – Қазіргі заманғы шетел жазушыларының еңбектері.

Дипломдық жұмысының міндеттері:

Жалпы білім беретін орта мектептерде шет тілін оқытуда шетел жазушыларынң еңбектерін пайдалануды теориялық тұрғыдан негіздеу;

Жалпы білім беретін орта мектептерде шет тілін оқытуда шетел еңбектерін пайдаланудың бүгінгі жағдайы мен мүмкіндіктерін анықтау;

Жалпы білім беретін орта мектептерде компьютерлік бағдарламалардың, шет тілінде сөйлеуге, жазуға, тыңдауға және түсінуге үйрету үдерісінде пайдалану мүмкіндіктерін көрсету.

Дипломдық жұмысының негізгі объектісі шет тілі оқу үрдісі болса, пәні ретінде жалпы білім беретін мектептерде шет тілі пәнінің әдістемесі болып табылады.

Дипломдық жұмысында қолданылған әдістер:

Тақырып бойынша педагогикалық, әдістемелік еңбектердің зерделенуі;

Іріктелген материалдардың анализі.

Дипломдық жұмыстың тәжірибелік маңыздылығы атақты филолог және жазушы Дж.Р.Р. Толкиеннің шығармашылығын одан әрі зерттеуде пайдалануға болатын материалдарды қолдана білуде.

Дипломдық жұмысының құрылымы. Жұмыстың кіріспе бөлімінде жұмыстың негізгі ғылыми аппараты анықталады, бірінші бөлімінде шет тілін оқыту үрдісінде жаңа технологияларды қолданудың теориялық негіздері қарастырылса, екінші бөлімінде жаңа технологияларды қолданудың әдістемелік негіздері айқындалып, Дипломдық жұмысының тәжірибелік іс- әрекетіне қорытынды жасалынады

1 Ағылшын тілін үйретуде ағылшын жазушыларының жұмысын қолдануды теоретикалық аспектілері

1.1 Қазіргі ағылшын әдебиетінің даму үрдісі және өкілдері

Ұлы Британияда XX ғасырдың басында «жаңа империализм» тұжырымдамасының көптеп әсері тек саясаткерлер мен интеллектулдардың еңбектерінде ғана емес, музыка және сурет өнерінің көптеген жанрларында көрініс тапқан. Проза мен поэзия жарқын және естен кетпес образдармен толыққан, олардың экзотикалық ерекшеліктерін, өткір және қарқынды компазициялары, қызықты сюжеттері қатардағы британдықтардың психикасының ивдоктринациясының тиімді құралы болды. Сондықтан да «жаңа империализм» тұжырымдамасының негізгі тезистері викториандық құндылықтар жүйесіне ене бастаған. Сонымен қатар, көркем образдардың эволюциясы империялық өктемдік жүргізу мен қорғаныс құрылысының басымдылықтарының өзгерісін дәл көрсетіп тұрды.

«Жаңа империализмнің» көркемдік нұсқасының негізгі эстетикалық қағидасы «батыл оптимизм» қағидасы болды, бұл неоромантизм көркемдік ұстанымы ретінде болды. Бұл ағым өнердің барлық жанрларында сын-тегеуріні ретінде, бір жағынан викториандық орта тап өкілдерінің тоғышарлық сарсаңдық және екі жүзділік әрекеттері, екінші жағынан зиялы қауымның декаденттік эстетизімінің құлдырауынан көрініс тапты . Неоромантизм бірінші кезекте жасөспірімдер аудиториясына есептелген болатын. Неоромантикалық кейіпкерлер «мәпелеген ортада әрекет еткен жоқ, олар сюжет барысында барлық күшті, энергияны, өз бетімен әрекеттер мен шешім қабылдауды талап ететін төтенше жағдайлармен жолыққан». Құндылықтардың неоромантикалық жүйесіне рухани адамгершілік серпіннің қарсылығымен жеке тұлғаның дербестікке мұқтаждығы, өзін-өзі таныту тән болған. Бұл әрине сыртқы әлемнің жаулық әрекеттеріне қарсы күресте танылатын рухани және физикалық күштің қуатты және қауіпті қарсыластарынан үстем болуымен байланысты.

Империялық құндылықтар жүйесінің викториандық Британиялық ең көрнекті көріністерінің бірі көркем әдебиет болып табылады, әсіресе оның жасөспірімдерге арналған жанрлары. «Жаңа романтизм» өкілдері Р.Л. Стивенсонның, Дж. Конрадтың, А. Конан Дойлдың, Р. Киплингтің, Д. Хентидің, У. Кингстонның, Р, Баллантайнның және басқада жазушылар моральдық борыш ұстанымы мен өз-өзін құрбан ету, тәртіп пен сенім, рухани күшінің бірлестігі мен физикалық қуаттылығын іске асыра алды. «Жаңа романтиктердің» кейіпкерлері алдына мақсат қоя білетін, тәуекел мен күреске дайын, саяхаттау мен қызықты оқиғаларға толы өмірге құмар. Олар империялық миссияға толы моральдіқ міндеттемелер, атақ пен ерлік үшін бірқалыпты , өнегелі әлеммен байланыстарын үзеді.

«Жиырма бірінші ғасырдағы ағылшын әдебиетінің дамуы» маған өте қызықты болып көрінді, өйткені бұл ғасырда біз өмір сүріп жатырмыз. Дәл осы әдебиет қоғамның дамуына әсер етеді.

Менің мақсатым негізгі әдеби бағыттарды анықтап және осы кезеңдегі ең атақты жазушыларме танысу болып табылады.

Европадан екінші дүние жүзілік соғыс көркем әдебиет өзгеріске ұшырап, жаңа түрлердің пайда болуын септігін тигізді. Тарихи оқиғаларды жаңғырту шынайы өмірдің бейнесін көрсету көркем өнер мен документалды нұсқалардың бірігуіне әкеліп соқты.

Виртуалды әлем, теледидар мен мультимедиалық суреттер сөздерді алмастырды.

Осының барлығы үлкен бір мәселе тудырады: ақпаратты қолдана отырып, өнерді де ақпаратқа жатқыза бастайды.

Сыншыл реализм.

Ол қоғамда шешімін таппаған мәселелерге, үйреншікті тіршілік етіп отырған орталарынан кейбір жағдайлармен алшақтаған адамдардың тағдырына қараған. Дәл осы реализм 20 ғасыр әдебиетіне ықал етті.

Психологиялық реализм

20 ғасырдың бірінші жартысында пайда болды. Осы бағыттың өкілдері– У. Фолкнер, Э. Хемингуэй, Г. Бёлль, С. Цвейг. Басты назарда – өзгеріп отырған әлемдегі жеке тұлғаның тағдыры, оның өмірдің мәнән іздеуі. «Батырды өлтіруге болады, бірақ жеңе алмайсың».

Неореализм

Бұл жаңа бағыт кең етек жайған демократиялық антифашистік қозғалыстың ізімен пайда болды. Бұл адамға деген адамгершілік қарым қатынасты, адам жанының байлығымен сұлулығына деген сенімді тудырды, сндықтан ол соғыстан кейінгі мәдениетке үлкен ықпал жасады.

Сонымен қатар неореализмнің әлсіз жақтары да анықталды.

Бұл ең алдымен меңзей қараушылық, әлеуметтік конфликтілерді анық көрсете алмауы, сұраққа анық жауаптың болмауы, жай адамды ауртпалықтан арылу үшін не істеу кректігін білмеуі.

Өкілдері: В. Пратолини, К. Леви, А Моравиа және басқалар.

Психологиялық реализм

Оның өкілдері - Б. Шоу, Б. Брехт, Т. Драйзер, И. Стоун, С. Моэм, Э.М. Ремарк және басқалары.

Олардың шығармаларында әлем адамның адамилығын құртып қана қоймай, адамгершілікке қарама- қарсы әлем тудырады.

Социалистік реализм

Бұл бағыт билік етіп отырған партиялардың идеологиялық талаптарын орындауға бағытталған. Батыс мемлекеттерінде көптеген атақты ақын жазушылар революциялық идеяларға қызығушылық білдіріп отрыған. Францияда бұл Р. Роллан, А. Барбюс, Л. Арагон, Испанияда - Г. Лорка, Чилиде – П. Неруда. Олар әдебиетке жаңа образ – бір идеямен қамтылған топтарды енгізді.

Авангардизм

Өткеннің әдет-ғұрыптарымен байланыстары үзіліп, өнердің түбегейлі өзгерісі тән. Көптеген жазушылар авнгардизмге тиісті бағасын берді. Өз шығармашылығында олар дәстүрлі сюжеттерден және логикалық баяндаудан алшақтаған. Ирландтық жазушы Дж.Джойс суреттеу тәсілі ретінде «сана ағымын» (немесе ішкі монолог), ойдың, әсердің, сезімнің ауысуына назар аудару тәсілін қолданды. Авангардизмге эксперимент жасаған жазушылар М.Пруст, А.Жиджәне басқа да жазушылар.

Экспрессионизм («Айқай өнері»)

Экспрессионизмнің бұлтартпас еңбегі ол – қантөгіс соғыстарда адамдарға жойылып кету қаупі төніп тұрған кезде оның ішкі дүниесін, адамды алдыңғы орынға қоюы.

Мысалы, австралиялық жазушы Ф.Кафкидің әңгімелерінде күнделікті өмірдің шырғалаңында иесіз, адамға қарсы күштер әсер етеді. Оларда жансыз мемлекеттік машинаның сұлбасы көрінеді. Экспрессионизмге гротеск, келешекке үмітпен қарау, адамның қорғансыздығы, жалғыздықтан жапа жегіп жүру тән.

Экзистенциализм ( лат.exsistentia –тіршілік ету)

Экзистенциализм үшін, әлем ақылға сыймайтын, болмысынан, мәнінен айырылған.

Оның көрнекті өкілдері – француз жазушылары Ж.П. Сартр, А. Камю адамды баға жетпес құндылық деп санаған. Реалистік әдебиетке тән жағымды кейіпкерлер жоқ. Олардың кейіпкерлері өзімшіл, бір –біріне, қоғамға жау.

Әлуметтік антиутопия

Ол өзіне авангардизм мен реализмнің элементтерін үйлестіреді. Ағылшын жазушылары Г. Уэллс, О. Хаксли, Д. Оруэлл, болашақтың тақырыбына жүгіне отырып сақтандыру –романдарын жазып шыққан. Олардың кейіпкерлері тоталитаризм жайлаған қоғамда өмір сүреді. Бұл қоғамда басқаша ойлау түбірімен жойылып, шындықты сыншыл көзқараспен қабылдайтын адамдардың болуына жол бермейді. Мұндай тәртіптің салдарының болуынан Г.Уэллс алдын ала сақтандырып отырған.

«Нашар уақыт: барлығы жазады, бірақ ешкім оқымайды»

Соңғы жылдардың прозасына стилистикада айқын көрініс табатын «журнализм» тән. Реалистік тенденция постмодернизмді ысырып отыр. Кітаптың желілік ортада компьютерлік ойынмен ұқсастығымен қамтамасыз етіліп отыр.

Батыс әдебиетіндегі қазіргі тенденция – ол әмбебаптық пен космополитизм тенденциясы. Қазір біздің өмірімізге коммерциялық жобалар ықпал етеді. Кітап қазіргі уақытта өнімге айналды. Қазір «бизнес-роман» деген термин бар. Әдебиет белгілі бір форматта туындайды, кітап тікелей немесе жанама пиар- қолдау алып отырған тауар болып табылады. Көптеген кітаптар тек бір топтамаға енгендіктен ғана оқылады.

XXI ғасырдағы орыс әдебиетінің дамуына үш негізгі факторлар әсер етеді:

Бірінші фактор – экономикалық

Екінші фактор – технологиялық

Үшінші фактор – идеологиялық

Әлемнің жаһандануы, бір жағынан тұтынушылық идеология, ал екінші жағынан қазіргі заманауй әдебиетті тұтынушының тұрпатына әсер етеді. Қазір адамның негізгі қасиеті ол- тұтынушы болу. Сондықтан кітап көбінесе қайта өзгерудің емес, тауар болып бара жатыр.

Бұл жұмыс ақпаратты іздеуге көптеген күш салуға мәжбүр етті. Әдебиеттің дамуы ұзақ, бірақ қызықты процесс. Оның нқортындысы ретінде оның қоғамға маңызды екендігін айтуға болады. Өйткені әдебиет адамға ықпал ете алады, ал адамнан Әлемнің өмір сүруі байланысты.

Бір журналист «Мен үшін әдебиет- бұл тірі сөз, адамның сырлы дүниесін білдіреді және адамды арайландыра алады. Егер әдебиетшынайы болса, онда ол адамдардың санасын өзгерте алады, яғни өмірдің өзін өзгертеді! Әдебиеттің міндеті- Мәңгілік шынайылықты еске түсіре отырып, оның қажеттілігі мен мүмкіндіктерін дәлелдеу, жаңа мұраттарды қалыптастыру! Әдебиет болып табылатын сөз өнері- жүрекке ене білуде, оны бағындырғаннан кейін санаға адамды жақсылық істеуге, ешнәрсеге қарамастан сүюге мәжбүрлеу. Әдебиет- бұл айқай, адамға шақырған дауыс, адамилық қасиетке деген шақыру!»