Жаны жайсаң Жақсылық ата ашық сабағы 8 сыныпқа

Тақырыбы: «Жаны жайсаң-Жақсылық ата»

Мақсаты: Оқушыға Жақсылық Үшкемпіровтің өмір баянымен,жастық шағын, еңбекқор, Олимпиада чемпионы екенін,қазақ елінің нағыз патриоты екенін түсіндіру.

Көрнекілігі:интерактивті тақта,слайдтар.

Барысы

Жақсылық Әмірәліұлы Үшкемпіров 1951 жылы 6 амырда Жамбыл облысы, Тегістік ауылында дүниеге келген.Әкесі Үшкемпір,анасы-Күнтөре.Бәтима әжесінің тәрбиесінде болған.Жақсылық ағамыздың Шырынкүл деген апасы, Алтынкүл деген қарындасы бар, яғни 3 ағайынды.Грек- рим күресінен қазақтан шыққан тұңғыш Олимпиада чемпионы, Әлем чемпионы және КСРО чемпионатының екі дүркін жеңімпазы.Әлем кубогының иегері,Европа чемпионатының күміс жүлдегері.

Бейнеролик «Жақсылық Үшкемпіровтың өмірі»

1980 жылы ХХІІ Олимпиада ойындарында Мәскеуде жеңіске ие болды. Бірнеше рет Грек-рим күресінен КСРО біріншілігінің жеңімпазы, КСРО халықтарының VI жазғы спартакиадасының жеңімпазы,

1981 жылы әлем чемпионы,

1982 жылы әлемкубыгыныңкүмісжеңімпазы,

1975 жылы-КСРО халықтары спартакиадасының жеңімпазы.

1980 жылы-Европаның күміс жүлдегері.

1981 жылы-Дүние жүзінің чемпионы.

1982 жылы-Әлем кубогының иесі.

1971-1979 ж.ж. -КСРО-ның аулы-село спортшылары арасындағы жарыстың тоғыз дүркін чемпионы.

1971-1972 ж.ж.Бүкілодақтық ауылшаруашылық институттары арасындағы біріншілікте екі мәрте топ жарды.

1973,1974,1976,1977,1978,1979 жылдарда КСРО чемпионатының алты дүркін жүлдегері.

1981 жылы-Финляндияның «Тул» спортклубыұйымдастырған халықаралық жеңімпазы.

1981 жылы-Иван Поддубныйды еске түсіруге арналған халықаралық турнир жеңімпазы.

1982 жылы Венгрияда өткен халықаралық турнир жеңімпазы.

Ірі халықаралық жарыста 37 дүркін топ жарған. «Құрмет» орденімен марапатталған.Қазақстанның еңбек сіңірген жаттықтырушысы. Нар жолында жүк қалмас. Жақсылық ағаның боз кілемде жасындай жарқыраған жылдары қалың жанкүйер жанкешті ұлы жеткен жеңісінің санынан жаңылатын. Ағамыз он бес жыл аса жеңіл салмақта (48 келі) алты алаштың көз қуанышы болды. Ел намысын қолдан бермей, қазақтың қайсар мінезін танытты.Алдымен бүтін Кеңес Одағының балуандарын сыпыра ұтты.Атағынан ат үркетін қарсыластары қандай еді ? В.Савчук, В. Чавка, Ф.Құрбанов, А.Вайнберг, В.Нецветаев, В.Аникин, А.Бозин, А.Шумаков !Аса жеңіл салмақтағы бұл балуандар есіміне сол кезде әлем жанкүйерлері қанық.

Енді өзіңіз салмақтап қараңыз. Кілең атағынан ат үркетін қарсыластар еді деп отырғанымыздың сыры осы.Бұл саңлақтарға сол кезде Кеңес Одағына қараған 15 республика мен Мәскеу, Ленинград қалаларының балуандарын қосыңыз.Он бес республика дегеніңіз-қазір бір-бір жеке мемелекет.Міне, Жақсылық ағамыз алдында алынбасқамалдай болып, осындай «Сен тұр, мен атайын» балуандар самсап тұрған.Жақсылық ағамыз жылдар өте сол қалың қолдай самсаған кіл мықтыны шетінен жеңіп шықты.Жеңіп шықты деу, айтар ауызға ғана оңай. «Тас түскен жеріне ауыр».Болмаса, өз салмағында КСРО құрамасында бірініші орынды талассыз иемдену үшін жұмсалған қажыр-қайратты, төгілген терді, белуардан кешкен бейнетті ағамыздың өзі ғана білер.Бір жыл, екі жыл емес, табаны күректей он бес жыл тек бір салмақта ғана күресудің қиындығын боз кілемде бақ сынағандар жан-тәнімен сезінеді.Оған екінің бірі төзімі жетпейді.Ішкісі келгенді іше алмай,жегісі келгенді аузына сала алмай,емін-еркі жүре алмай,күрестен өзге тірлікке мойын бұра алмай он бес жыл төзуге тек Жақаң сынды,жігіттің сойы ғана шыдайды.Рас қолдан жасалған сан қилы кедергі,әділетсіздік қайта-қайта жолын бөгей берген кезде шет жерде,жат жұртта жалғыз жүріп жабыққан,қамыққан шақ

Енді ағамыздың сол боз кілемдегі жарқын жолына үңіліп көрелікші.Төрт жылда бір рет өтетін КСРО халықтарының жазғы спартакиадасында үш мәрте бақ сынаған.Ағашқыда жүлдегер,ал 1975 жылы чемпион атанды. «Кіші әлем чемпионаты» деген аты шартарапқа мәшһүр И.Поддубный атындағы халықаралық турнир кілемінде сегіз рет белдескен. Нәтижесінде,төрт рет төртінші орын,бір күміс,екі қола және 1981 дылы алтынды медальді кеудесінде жарқыратты.Екі дүркін КСРО чемпионатында топ жарды(1975 жылы және 1980 жылы),алты рет жүлдегер атанды.Бүкілодақтық ауыл спортшылары біріншілігінің алтын тұғырына түтінін үзбестен қатарынан тоғыз жыл табан тіреді.Яғни,тоғыз дүркін чемпион! Қазақстан чемпионатын әлденеше рет жеңіп алды.

1980 жылғы Еуропа чемпионатының күміс жүлдегері.Мәскеу Олимпиадасының чемпионы!Қазақ қазақ болғалы Олимпиада дуына үкілеп балуан қосып,тұңғыш латынға қол жеткізді.Жақсылық ағаныңгрек-рим күресінде ұлтының қолын «алтынға»жеткізіп,мәртебесін теңіздей тасытқан.Олимпиада жекпе-жегінде олжа салған тұңғыш қазақ.Іле-Шала (1981 ж.) «Әлем чемпионы атағын қанжығасына байлады.Одан соң әлем кубогының иегері атанды (1982 жыл).Міне,бұл Жақсылық Үшкемпіров жеткен жетістік.Нар жолында жүк қалмас жеген осы.

Ал,енді Жақаң әлемдік додаларда кімдердің жауырынын жер иіскетті?Жоғарғыдағы сөзіміздің дәлелі ретінде оны да зерделей айтып өткен жөн шығар.

Болгар Павел Христов–өз елінің бірнеше дүркін чемпионы,Еуропаның күміс,әлемнің қола жүлдегері.Жақаң Чехославакияда(1979 ж) бұл Павел Христовты келістіріп тұрып жеңген.

Поляк Роман Керпач -1977 жыл мен1980 жыл арасында әйгілі румын балуаны Константин Александрумен ғана үзеңгі қағысып,итжығыс түсіп жүрген жырынды еді.1980жылы Р.Керпачқа Жақаң Еуропа чемпионатында бармағын қайырып алып,есе жіберген еді.Өзге атақ-даңқын санамағанда Р.Керпач 1980жылғы Еуропа чемпионы 1977-1980 жылдар аралығында әлемдік сараптама бойынша 48 келі салмақтағы ең үздік балуанның бірі ретінде танылды.

Ал,К.Александрудың екпіні сол тұста мүлде сұмдық еді.Қараңыз,1974-1975 және 1977-78-79 жылғы бес дүркін Еуропа чемпионы!Мықтыны мықты деу керек.48 келіде мұндай атақ әлем бойынша тек осы румын балуанында ғана бар.1978-79 жылдарда екі дүркін әлем чемпионы атанды.Екеуінде де «алтынды» Кеңестің 48 келідегі бас балуаны Алексей Шумаковтың қолынан тартып әкеткен.

1977 жылғы Бүкілдүниежүзілік универсиада кілемінде А.Бозиннің жауырынын жер иіскеткен Константин Александру бүтін КСРО-дан румын елінің иығын оздырды. Кеңестің күрес мамандарыүш жыл қатарынан К.Александруді жеңбек тұрғай ,онымен тең түсер орыс ұлын таба алмады.

Жұмыр жер көз тіккен келесі сында К.Александру және тұғыр төріне табан тіреді.Екінші орын Р.Керпачқа,үшінші орын жапон балуаны Сасакиге бұйырды.Кеңес балуанықұралақан қайтты.

1979 жылғы Еуропа чемпионатының алтын жүлдесінК.Александру «ойнап жүріп» алған.Күмісті болгар П.Христов, қоланы Кеңес Одағының намысын қорғаған А.Бозин еншіледі.

Мұның бәрін жіпке тізгендей неге айтып отырмыз. Әсіресе, К.Александруға неге көп тоқталдық ?! Себебі, румын балуаны сол кезде өз салмағы бойынша бес құрлықта ешкімге дес бермей, жеке-дара тұрған еді.Жоғарыда есімдері аталғандардан басқа швед Кен Андерсон, венгриялық Ференц Шереш, түрік С.Бор, фин рейе Хапаранта, мексикалық Альфредо Ольвера сынды балуандар да небір дүбірлі додаларда топ жарып жүрді.Бірақ, ешқайсысы Крнстантин Александрудың жауырынын жерге тигізе алмады.Күрестің есеп-шотын қаққандар сол тұста Мәскеу Олимпиадасының 48 келі салмақта сарапқа салынар «алтынын» К.Александрудың қанжығанына алдын ала байлап қойған.