Жас лингвист қазақ тілі бойынша интеллектуалды сайыс

Тақырыбы: «Жас лингвисттер» (интеллектуалды сайыс)Мақсаты: Оқушының білімі мен біліктілігі арқылы ой - өрісін дамыту, ұшқырлық , ойлау қабілетін шыңдау, шапшаңдық пен нақтылыққа бейімдеу.Әдісі: сайыс сабақКөрнекілік: интерактивті тақта, слайд, қима қағаздар.Пәнаралық байланыс: ауыз әдебиеті, шет тілі, өнер,халық педагогикасы.Барысы: 1. Ұйымдастыру кезеңі.1) Алдын ала тағайындалған топтарды шақыру.2) Әділқазылар алқасын сайлау.3) Сайыстың мақсатымен таныстыру.4) Топтардың аттарымен , ұранымен, таңбасымен танысу.І топтың аты - «Тұлпар», ұраны «Жүзден жүйрік, мыңнан тұлпар», ІІ топтың аты - «Сұңқар», ұраны «Ал көтеріп аспанға қызыл сұңқар, Кезің келді шарықтап, биік самғар!»,

ІІІ топтың аты – «Қыран», ұраны «Арыстандай айбатты, Жолбарыстай қайратты, Қырандай күшті қанатты, МЕН ЖАСТАРҒА СЕНЕМІН!»

І тур «Бәйге»(Оқушылар қойылған сұрақтарға 1 минут ішінде тез жауап беруі тиіс.)І топ «Тұлпар» тобына сұрақтар

1. Батыр сөзінің синонимін ата? (ержүрек, батыл, жаужүрек)2. «Ақ киізге көтерді» сөз тіркесінің мағынасы қандай? (хан сайлады)3. Қазақ тілінде қанша әріп бар? (42)4. Ұзын сөзінің антонимі? (қысқа)5. Қолданудан шығып, аз айтылатын сөздер (көне сөздер)6. Фонетика нені зерттейді? (тіл дыбыстарын)7. Қазақтың алғаш әліппесін жазған кім? (Ыбырай Алтынсарин)8. Қазақ тіліндегі тыйым салуға қатысты сөздер қай терминге жатады? (табу)

9. Неше септік жалғауы бар? (7)10. Зат есім құрамына қарай нешеге бөлінеді? (дара, күрделі)

ІІ топ «Сұңқар» тобына сұрақтар1. «Жаны зәр түбіне жету» сөз тіркесінің мағынасы қандай? (қорқу)2. Мағыналары бір - біріне қарама - қарсы сөздер (антоним)3. Айтылуы бірдей, мағынасы басқа сөздер (омоним)4. Атын тура айтуға болмайтын сөз (табу)5. Тіліміздегі сөздердің жиынтығы (лексика)6. Басқа тілден енген сөздер (кірме)7. Белгілі бір аймақта ғана қолданылатын сөздер (диалект)8. Дөрекі, әдепсіз сөздер (дисфемизм)9. Белгілі бір кәсіпке айтылатын сөздердің түрі (кәсіби сөздер)10. 16 желтоқсан қандай мереке? (Тәуелсіздік алған күн)

ІІІ топ «Қыран» тобына сұрақтар

1. Мақалды жалғастыр: Тіл тас жарады,....2. Дулыға, сауыт сөздері қандай сөздер?(көнерген сөздер)3. Ойды әдепті, сыпайы етіп жеткізу (эвфемизм)

4. «Алабота» қандай сөз? (біріккен)

5.Орфография нені зерттейді? (дұрыс жазылуын)6.«Досы жоқпен сырлас, досы көппен сыйлас» тақырыбы не? (дос)

7.Сөз таптары нешеу? (тоғыз)8.Зат есімнің мағыналық түрлерін ата. (деректі, дерексіз, жалпы, жалқы)9. «Әке-шеше» қандай сөз? (қос сөз)

10. Дыбысты немен таңбалайды? (әріп)

І турдың қорытындысын тыңдау.ІІ тур “Полиглот”(Тиісті сөзді қойып, бірнеше тілде айту.)1. ...қылды қақ жарған. (қара,)2. Атадан жақсы ұл туса,Есіктегі басын төрге сүйрер.Атадан ... ұл туса,Төрдегі басын жерге сүйрер. (жаман,)3. Ел қонбаса - ... азады,Жер болмаса – ер азады. (жер,4.... ала болса, ауыздағы кетеді,Төртеу түгел болса, төбедегі…