Жасанды зерде арқылы бастауышты бағалау мақаласы

ӘОЖ 371.26

МҒТАР 14.35.07

https://orcid.org/0009-0006-6726-3034

ЖАСАНДЫ ИНТЕЛЛЕКТ АРҚЫЛЫ БАСТАУЫШ СЫНЫП ОҚУШЫЛАРЫН БАҒАЛАУ

Сатыбалды Асем Ералықызы

Қазақ ұлттық қыздар педагогикалық университеті

«6В01301-Бастауышта оқыту педагогикасы мен әдістемесі»

мамандығының 3- курс студенті,

Алматы қ.

e-mail: [email protected]

Аннотация

Бұл мақалада бастауыш сынып оқушыларын бағалау барысында жасанды интеллект (ЖИ) технологияларын қолданудың мүмкіндіктері мен тиімділігі жан-жақты талданады. ЖИ құралдары оқушылардың білім деңгейін объективті және жылдам бағалауға мүмкіндік береді. Сонымен қатар, бұл технологиялар оқу процесін жекелендіруді қамтамасыз етіп, оқушылардың жеке қажеттіліктерін ескеруге жағдай жасайды. ЖИ-дің автоматтандырылған жүйелері мұғалімдерге бағалау процесін жеңілдетіп, олардың уақытын үнемдеуге көмектеседі.Зерттеу барысында ЖИ құралдарының бастауыш сынып оқушыларының білім сапасын жақсартуға, олардың пәнге деген қызығушылығын арттыруға ықпал ететіні анықталды.

Тірек сөздер: Жасанды интеллект, бастауыш сынып оқушылары, бағалау құралдары, оқыту жекелендіру, білім беру технологиясы, автоматтандырылған жүйелер, оқыту әдістері, оқу үлгерімі, білім сапасын жақсарту, білім берудегі ЖИ болашағы.

Аннотация

В данной статье всесторонне проанализированы возможности и эффективность использования технологий искусственного интеллекта (ИИ) в процессе оценки учащихся начальных классов. Инструменты ИИ позволяют объективно и быстро оценивать уровень знаний учащихся. Кроме того, эти технологии обеспечивают персонализацию учебного процесса и создают условия для учета индивидуальных потребностей учащихся. Автоматизированные системы искусственного интеллекта помогают учителям упростить процесс оценки и сэкономить время.В ходе исследования было установлено, что средства ИИ способствуют улучшению качества образования младших школьников, повышению их интереса к предмету.

Ключевые слова: Искусственный интеллект, учащиеся начальных классов, инструменты оценки, персонализация обучения, образовательные технологии, автоматизированные системы, методы обучения, успеваемость, улучшение качества образования, перспективы ИИ в образовании.

Annotation

This article comprehensively analyzes the potential and effectiveness of applying artificial intelligence (AI) technologies in assessing primary school students. AI tools enable objective and rapid evaluation of students’ academic performance. Additionally, these technologies facilitate the personalization of the learning process, taking into account the individual needs of each student. Automated AI systems simplify the assessment process for teachers, saving them valuable time.The study highlights that AI tools significantly improve the quality of education for primary school students and increase their interest in academic subjects. Based on the experiences of teachers and students, the article explores the broader application of AI technologies in the education system.

Keywords: Artificial intelligence, primary school students, assessment tools, learning personalization, education technology, automated systems, teaching methods, academic performance, education improvement, future of AI in education.

Кіріспе. Қазіргі кезде білім беру жүйесі жаңа технологиялармен қарқынды түрде күннен күнге дамып келеді. Заманауи мектептерде жасанды интеллекттің (ЖИ) оқыту және бағалау процесіне енгізілуі білім сапасын одан әрі арттырудың маңызды бағытына айналды. Жасанды интеллект құралдары оқытушылардың жұмысын жеңілдетіп қана қоймай, оқушылардың білім деңгейін объективті түрде анықтауға мүмкіндік береді.Бастауыш сынып оқушыларының оқу процесін бағалау олардың білім алу алудағы дағдыларын, логикалық ойлау қабілеттерін және шығармашылық қабілеттерін дамытуда орасан зор рөл атқарады. Дәстүрлі бағалау жүйелері оқушылардың толық әлеуетін ашуға мүмкіндік бере бермейтіндіктен. Жасанды интеллект негізіндегі бағалау құралдарын қолдану – заман талабы.Бұл мақалада жасанды интеллект құралдарының бастауыш сынып оқушыларының білімін бағалаудағы мүмкіндіктері, олардың артықшылықтары мен тигізер әсері, сондай-ақ ЖИ құралдарын тәжірибеде оңтайлы қолдану туралы баяндалады [2].

ЖИ негізінде жұмыс істейтін платформалар оқушылардың жауаптарын жылдам және нақты бағалайды. Бұл платформалар мұғалімдердің уақытын үнемдеп, әр оқушының нәтижелерін егжей-тегжейлі талдауға мүмкіндік береді. Мысалы, Kahoot, Google Forms, және Edmodo сияқты жүйелер оқушылардың дұрыс және қате жауаптарын ғана емес, тапсырманы орындау уақыты мен қиындық деңгейін де есептейді. Қазақстанда жүргізілген зерттеу нәтижелеріне сәйкес, Edmodo платформасын қолданған оқушылардың 75%-ы оқу нәтижелерін жақсартып, өзін-өзі бағалау дағдыларын арттырған [3]. Сонымен қатар, ChatGPT платформасының интеграциясы тестілеу және тапсырмаларды автоматтандыруда ерекше нәтижелер көрсетті. 2023 жылы Алматыдағы мектептерде ChatGPT қолданылған пилоттық жоба аясында оқушылардың 60%-ы шығармашылық дағдыларын дамытып, жазбаша тапсырмаларды орындау уақыты 40%-ға қысқарды [1]. Бейімделген жүйелер әр оқушының жеке ерекшеліктерін ескеріп, оқу материалдарын ұсынады. 2022 жылы Алматы қаласындағы 15 мектепте жасалған зерттеуде бейімделген оқыту платформаларын қолданған оқушылардың 60%-ы математика және қазақ тілі пәндерінен үлгерімін арттырғаны анықталды [4].

ЖИ қашықтықтан оқыту құралдары оқушылардың білім алу процесін жеңілдетіп, білім сапасын тұрақты бақылауға мүмкіндік береді. Мысалы, WriteLab және Grammarly платформалары оқушылардың жазбаша жұмыстарын бағалап, олардың қателіктерін нақтылайды. Бұл жүйелерді қолдану жазу дағдыларының 30%-ға жақсаруына әкеледі [9]. Жасанды интеллекттің артықшылықтарына объективтілік пен уақыттың үнемделуін датқызсақ болады. ЖИ құралдары мұғалімдердің субъективті бағалауынан арылып, оқушылардың нәтижелерін объективті түрде талдауға мүмкіндік береді. OECD зерттеулеріне сәйкес, ЖИ қолданылған мектептерде білім сапасының артуы 20%-ды құраған [5]. ЖИ негізіндегі жүйелер мұғалімдерге көп уақыт үнемдеуге және оқушылардың тапсырмаларын нақты уақыт режимінде бағалауға мүмкіндік береді. ClassMarker платформасы бір сыныптың тест нәтижелерін небәрі 3 минутта талдайды, бұл дәстүрлі бағалау әдістеріне қарағанда 80%-ға жылдам [3]. ЖИ әр оқушының әлсіз және мықты жақтарын анықтап, олардың қажеттіліктеріне сәйкес жеке тапсырмалар береді.

Зерттеу әдістері.

Жасанды интеллект (ЖИ) құралдары қазіргі білім беру жүйесін оңтайландыруда маңызды рөл атқарып келеді. Әсіресе, бастауыш сынып оқушыларын оқыту мен бағалауда ЖИ технологиялары оқу процесін жеңілдетуге және тиімділігін арттыруға мүмкіндік береді. Бұл зерттеуде бірнеше тәсілдер қолданылып, ЖИ құралдарының білім беру саласындағы әлеуеті жан-жақты талданды.

Тест платформалары мен автоматтандырылған бағалау жүйелері оқушылардың білім деңгейін жылдам анықтауға және мұғалімдердің жұмысын жеңілдетуге мүмкіндік береді. Бұл жүйелер оқушылардың жауаптарын тексеріп қана қоймай, олардың шешім қабылдау жылдамдығын, логикалық ойлау қабілетін және пән бойынша білімін толық талдай алады. Мұндай құралдар оқушылардың білім алуындағы олқылықтарды дер кезінде анықтап, олардың білімін жетілдіруге бағытталған тапсырмалар ұсынуға жағдай жасайды.Жекелендірілген оқыту жүйелері (Adaptive Learning Systems) әр оқушының жеке қажеттіліктерін ескеріп, оқу материалдарын бейімдеуге мүмкіндік береді. Мұндай жүйелер оқушылардың ерекшеліктеріне қарай оқу мазмұнын автоматты түрде бейімдеп, олардың жеке траекториясын құруға көмектеседі. Бұл тәсіл білім алушылардың өз деңгейіне сай материалды оңай игеруіне және пәнді терең түсінуіне ықпал етеді.

ЖИ құралдары оқушылардың оқу нәтижелерін автоматты түрде жинақтап, оларды визуализациялау арқылы мұғалімдерге нақты ұсыныстар береді. Мұндай жүйелер оқушылардың үлгерімін ғана емес, олардың оқу процесіндегі белсенділігі мен мотивациясын бақылауға мүмкіндік береді. Бұл құралдарды қолдану оқушылардың күшті және әлсіз тұстарын анықтап, оқу жоспарын жекелендіруге жол ашады.Мұғалімдер мен оқушылар арасында сауалнама және сұхбат жүргізу арқылы ЖИ құралдарының қолданылу барысындағы практикалық ерекшеліктері анықталды. Мұғалімдер жасанды интеллект технологияларын қолданудың оқыту процесіне оң әсерін атап өтеді, сонымен қатар бұл құралдардың оқушылардың қызығушылығын арттырудағы маңыздылығын көрсетеді…