Жасөспірімдер арасындағы құқық бұзушылық 11 сынып

Қазақстандағы мектепішілік құқықбұзушылық: Жасөспірім психологиясына әсері және қауіпті салдары

Соңғы жылдары Қазақстандағы орта білім беру мекемелерінде жасөспірімдер арасындағы құқық бұзушылық фактілері жиілеп барады. Бұл жағдай қоғам үшін аса өзекті әрі алаңдатарлық мәселе. Мұндай әрекеттер тек заң бұзу шеңберінде ғана емес, жасөспірімдердің психологиялық, әлеуметтік және моральдық күйзелісінің көрінісі ретінде де қарастырылуы тиіс.

Жасөспірім кезең – адамның психологиялық тұрғыдан ең нәзік әрі күрделі кезеңдерінің бірі. Бұл шақта жеке тұлғаның өз-өзіне деген сенімі, ішкі жан дүниесі мен сыртқы әлемге бейімделу қабілеті қалыптасады. Ал дәл осы кезеңде тұрмыстық қиындықтар, ата-ана назарсыздығы, отбасындағы кикілжіңдер немесе материалдық тапшылық бала психикасын едәуір әлсіретіп, оны агрессияға, өзіне және өзгелерге зиян келтіруге итермелеуі мүмкін.

Мектепішілік буллинг, топтық қысым, психологиялық және физикалық қорлау – баланың өз ортасына деген сенімін жоғалтып, қоғамнан шеттетілуіне себеп болады. Бұл – тек баланың эмоционалдық күйіне ғана емес, оның болашақтағы әлеуметтенуіне де кері әсер ететін маңызды фактор. Мұндай жағдайда бала өзін қорғансыз сезінеді, қорқыныш пен тұрақты күйзелісте өмір сүріп, ақырында мектепке деген қызығушылығын, білім алуға деген құлшынысын жоғалтады.

Құқық бұзушылыққа барған жасөспірімдерді жазалаумен шектелу – мәселені шешпейді. Ең бастысы – себептерді анықтап, балаға уақытылы психологиялық қолдау көрсету. Мектептерде кәсіби психологтардың санын арттырып, олардың жұмысына нақты жауапкершілік жүктеу қажет. Сонымен қатар, мұғалім мен ата-ана арасындағы байланысты нығайтып, әр оқушының тұлғалық ерекшелігін ескеретін жүйелі тәрбие беру – болашақта құқық бұзушылықтың алдын алудың тиімді жолы болмақ.

Жасөспірім – ел болашағы. Егер біз оның еркін дамуына, психологиялық саулығына шынайы жағдай жасай алмасақ, ертеңгі қоғамымызда рухани, адамгершілік құндылықтары әлсіз азаматтардың саны арта түседі. Сондықтан бұл мәселені тек білім саласының емес, бүкіл қоғамның ортақ проблемасы ретінде қарау – уақыт талабы.